Czym jest postsekularyzm?

Pawła do Rzymian, dokonując takiej teologicznej egzegezy tego tekstu, uznał, że po prostu wszelkie instytucjonalne formy takiego próby uwięzienia wiary i zbudowania religii są po prostu idolatrią. Są formą obrazy najwyższej świętości, którą miałby być dla wiary właśnie Bóg. No i jak tego słyszą jacyś pobożni ludzie, którzy są właśnie zrzeszeni w kościołach i uczestniczą w zrytualizowanych ceremoniach i mają jeszcze do tego jakieś sakramenty i praktyki i dogmaty i kodeksy i tak dalej, no to będą by chcieli wyrzucić ze świątyni. Ale ja się tutaj z tym Bartem bardzo głęboko zgadzam. To znaczy jakby no religia jest po prostu idolatryczna.

No ale ja się zgadzam z Bartem, no po prostu religia i wiara to się tego nie da pogodzić, chociaż musimy to godzić. Czyli jesteś po stronie tych osób, które uważają, że jest coś głęboko związanego z człowiekiem. Użyjmy tego metafizycznego języka, w naturze człowieka leży religijność. Z tym, że zarazem stawiasz taką tezę, że ta religijność może przybierać zaskakujące kształty, religią może się stać nie tylko nauka, ale może się stać na przykład też ekologizm, o którym wspomniałeś. Właściwie rozmaite myśli, prądy, idee, ideologie mają naturę religijną. Bo wtedy ta religia będzie rozumiana właśnie w tym łacińskim swoim... wiadomo, religia ma tam wiele tych różnych interpretacji klasycznych w religioznawstwie. Jednym z tych kilku podstawowych jest, że to jest to religio właśnie, to wiązanie społeczne, budowanie wspólnoty, więzi, budowanie pewnego systemu społecznego.