[PRRC]: dr Ilona Skibińska-Fabrowska

Norwegia, Kanada, Holandia. No takie przykłady powiedziałabym bliskie Świętego Graala, do którego dążymy. No to może patrzmy na tego i wzorujmy się na tym Świętym Graalu. Trochę chciałoby się. Norwegia to jest historia o przezorności, ale i trochę o szczęściu w życiu. Dlaczego ten system emerytalny w Norwegii jest przez nas postrzegany jako całkiem dobry? On się składa tak jak polski system emerytalny, jak to zalecał kiedyś Bank Światowy z trzech filarów. Jeden filar to jest filar obowiązkowy. Wszyscy pracujący są w nim ubezpieczeni, są w nim objęci. Drugi filar to jest taki quasi-obowiązkowy. Czyli to są nasze plany kapitałowe, pracownicze plany kapitałowe, programy emerytalne, coś na kształt tego rozwiązania, czyli pracodawca, pracownik składają się wspólnie, z tego będzie przyszła emerytura, no i trzeci filar ubezpieczenia dobrowolny.

Czyli nasze IK, IGZE, tam są podobne programy albo pełna dowolność, jeśli chodzi o ubezpieczenie. Co my mamy w tym filarze publicznym, obowiązkowym? Mamy coś takiego, co trochę kolokwialnie można określić jako emeryturę stażową. Czyli państwo wszystkim mieszkańcom swojego kraju, którzy mieszkali w tym kraju, w Norwegii akurat to jest 40 lat, w Kanadzie 50 lat, gwarantuje pewną kwotę emerytury. To nie jest kwota, która wystarcza na luksusowe życie, ale ta emerytura obywatelska za staż obywatelski jest jakąś podstawą. Do tego jest dokładana w Norwegii druga część z filara zarobkowego, czyli tak jak to działa u nas. Im dłużej pracujesz, im więcej odłożysz, tym będziesz miał wyższą wypłatę.

Filar drugi, to jest filar oparty o rynek kapitałowy. To jest wielka dyskusja, jak zabezpieczyć przyszłych emerytów przed spadkami na giełdach. To jest wielkie wyzwanie na pewno dla funduszy emerytalnych. No i trzecie, ubezpieczenia dobrowolne. Ale Norwegia, no i to jest historia o szczęściu, ma szczęście w życiu, czyli ma ropę i gaz na szelfie kontynentalnym, które wydobywa i których bardzo przezornie i rozsądnie dochodów nie konsumuje na bieżąco. Czyli wszystkie dochody, jakie Norwegia jako państwo ma z wydobycia, podatki, koncesje, udziały w spółkach, odkłada na fundusz emerytalny, który ma zabezpieczyć demografię Norwegii, czyli być taką poduszką bezpieczeństwa na przyszłość. Jak system emerytalny oparty na takich zasadach stanie się niewydolny, to wtedy z tego funduszu emerytalnego, z tych dochodów z ropy będziemy mogli czerpać i uzupełniać emerytury.