[PRRC]: dr Ilona Skibińska-Fabrowska

Natomiast faktycznie sami powinniśmy chcieć dłużej pracować z systemem emerytalnym, w ogóle z rozważaniami nad systemem emerytalnym. To jest trochę tak jak z poszukiwaniem Świętego Graala. Dążymy do doskonałości, dążymy do ideału, chcemy znaleźć ten ideał i my go nigdy nie znajdziemy. Dlatego, że interesariusze, te grupy, które są zaangażowane w kształt systemu emerytalnego, czerpią z tego systemu emerytalnego albo do niego dokładają, mają zupełnie inne oczekiwania, potrzeby i cele. Zacznijmy od ministra finansów, czyli od budżetu. Z punktu widzenia budżetu państwa system emerytalny idealny to jest taki, który sam się finansuje i nie wymaga tego, żeby budżet państwa do niego dokładał. A jeszcze na dodatek emerytury są na tyle wysokie, że to wsparcie socjalne kierowane do tej grupy obywateli do emerytów jest niewielkie.

Norwegia, Kanada, Holandia. No takie przykłady powiedziałabym bliskie Świętego Graala, do którego dążymy. No to może patrzmy na tego i wzorujmy się na tym Świętym Graalu. Trochę chciałoby się. Norwegia to jest historia o przezorności, ale i trochę o szczęściu w życiu. Dlaczego ten system emerytalny w Norwegii jest przez nas postrzegany jako całkiem dobry? On się składa tak jak polski system emerytalny, jak to zalecał kiedyś Bank Światowy z trzech filarów. Jeden filar to jest filar obowiązkowy. Wszyscy pracujący są w nim ubezpieczeni, są w nim objęci. Drugi filar to jest taki quasi-obowiązkowy. Czyli to są nasze plany kapitałowe, pracownicze plany kapitałowe, programy emerytalne, coś na kształt tego rozwiązania, czyli pracodawca, pracownik składają się wspólnie, z tego będzie przyszła emerytura, no i trzeci filar ubezpieczenia dobrowolny.

Żeby było jeszcze ciekawiej, Norwegowie są na tyle przezorni i rozsądni, Że te pieniądze nie są inwestowane na rynku norweskim, żeby nie zaburzyć funkcjonowania gospodarki norweskiej tak ogromnymi pieniędzmi. One są inwestowane na świecie. W dziewięćdziesięciu kilku krajach to są inwestycje i w akcje, i w obligacje, i w nieruchomości, i w odnawialne źródła energii i tylko 3% dochodów trafia do budżetu na bieżąco. Więc bardzo rozsądnie, bardzo przezornie i bardzo długofalowo. No to szukajmy tego gralla, szukajmy tych optymalnych rozwiązań. W zasadzie moglibyśmy dzisiaj jeszcze pewnie wiele czasu spędzić rozmawiając o systemach emerytalnych, ale myślę, że dzisiaj troszeczkę zamieszaliśmy w tym tygielku. Mam nadzieję, mam nadzieję, że Państwo zaczną się zastanawiać, czy nie warto czasem dłużej popracować.