Mentionsy Mentionsy
Poradnik językowy - ciąg dalszy
Poradnik językowy - ciąg dalszy

Poradnik językowy - ciąg dalszy. Wykrzykniki

02.08.2023 ·19 min 45 s · 8 rozdziałów

Rozmowy Małgorzaty Tułowieckiej i dr Agaty Hąci o języku polskim. Rozwiązujemy zagadki językowe, rozwiewamy wątpliwości słuchaczy, objaśniamy, jak się mówi i pisze poprawnie i dlaczego właśnie tak. Zastanawiamy się nad tym, skąd się biorą słowa, jak się zmienia polszczyzna i czy należy się tym niepokoić, czy wręcz przeciwnie. Dziś mówiliśmy o wykrzyknikach. 

5:29 · Wykrzykniki prymarne i wtórne 3

No i teraz będzie zagadka i to jest trudne. Ale spróbujemy sobie poradzić. Chodzi o to, jak zapiszemy wykrzykniki, które teraz wymówię. To są trzy wykrzykniki. ACH, ECH, UCHU. Jak się Państwo domyślają, trudne jest H czy CH. Powiedzmy od razu, jak to zapiszemy, bo przecież możliwości jest wiele. Co gorsza, przez lata ortografia się zmieniała i także zapis tych wykrzykników się zmieniał. Więc powiedzmy po pierwsze, że ach ma ch. Ach to jest wyraz, który po polsku piszemy przez ch. I tylko tak. I tylko tak. Tak samo jak achy i ochy. Tutaj też jest tylko ch. Ech To jest, uwaga, uwaga, wyraz, który współcześnie możemy pisać i przez CH, to jest pierwotne, i przez samo H. Ale dlaczego?

Bo tak, nie wiadomo. Ortografia jest sprawą konwencji. Można tutaj widzieć wpływ języka angielskiego, ale powiedziałabym raczej, że kodyfikacja Ech. Albo przez CH, albo przez samo H. A uchu? Tylko przez samo H. To jest pisownia na pewno od dawna, a chyba od zawsze właśnie taka.

Jest to wykrzyknik na tyle rzadki, że jego pisownia nie zdążyła się zmodyfikować. Nikomu po prostu nie przychodzi do głowy, żeby w ogóle pisać uchu. Chyba tylko literaci piszą uchu, no a jak już piszą, to sięgają do słowników albo korektorzy sięgają do słowników. No i tam mogą przeczytać, że uchu to samo ha. Tak jest, oczywiście. Ale uch już ch. Ale uch już ch, właśnie. Dlaczego? No bo tak, bo taka konwencja, bo taki zwyczaj. Bardzo ważny jest wykrzyknik ha, ha. To jest ciekawe. Pamiętam, że gdy uczyłam się ortografii w szkole podstawowej, no było to jakiś czas temu, to zwracano uwagę na to, że ha, takie ha, już wiem co będzie, To tylko przez samo H. I tę pisownię do dziś sama polecam.

9:09 · Wykrzykniki onomatopeiczne i apelatywne 1

Ale we współczesnych słownikach odnajdziemy również informacje, że takie H można pisać przez CH. Tak jak ha-ha-ha? Tak jak ha-ha-ha-ha-ha. Zresztą ha-ha-ha-ha-ha też można przez CH albo przez samo H. To jest właściwie galimatia, zbałagan. Bo i he-he-he też można i tak, i tak. Tak, he-he. Ale ho-ho i hu-hu tylko przez samo H. Naprawdę, proszę Państwa, polska ortografia jest dla wytrwałych. Zapamiętajmy, że w większości wypadków mamy dwie możliwości, ale są takie słowa, takie wykrzykniki, które zachowały tylko jeden wariant pisowniowy. Oho, tylko też przez samo H. Uchów to już wiemy, że też przez samo H. No dobrze, to teraz się przyjrzyjmy może kilku bliżej wykrzyknikom.

Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.