Tusku, musisz? | Nasłuch

Debata jest częścią ćwiczeń z przyszłości wspólnego projektu Polityki Insight i Fundacji PKO Banku Polskiego. Do zobaczenia. Jest środa 14 października. Jutro, w czwartek, przypada trzecia rocznica wyborów, które dały większość obecnej koalicji rządzącej. To też czas, kiedy w Polityce Insight przez miesiąc publikujemy codziennie ratingi kolejnych ministrów. Oceniamy jakość rządzenia, odbiór publiczny oraz pozycję polityczną. Pierwszym ratingiem będzie ocena działań premiera Donalda Tuska, a tym samym też, w pewnym sensie, rządu jako całości. Dziś z autorką jutrzejszego tekstu, Joanną Sawicką oraz Wojtkiem Szackim, porozmawiamy o poprzednim roku Donalda Tuska, formie w jakiej wchodzi w rok wyborczy oraz jego metodzie politycznej.

Tak często się robi, bierze się te 100 konkretów i mówi, że 70 powiedzmy zostało na papierze, a tylko 30 zostało zrealizowanych. Wadą tego podejścia jest brak oceny sensowności tych zobowiązań. Dlatego, że był to program jedynie Koalicji Obywatelskiej. Pytanie, czy w ogóle Koalicja Obywatelska i sam Donald Tusk byli specjalnie do niego przywiązani, to było raczej wydarzenie kampanijne. I przede wszystkim powinniśmy najpierw się zastanowić, czy te obietnice miały sens, a dopiero później przykładać miarę do ich realizacji. Po drugie, nawet jeśli miały sens, to po drodze mogły go stracić albo stać się nierealizowalne w wyniku wydarzeń zewnętrznych. Wyobrażam sobie, że opozycja by przypominała tę wypowiedź Donalda Tuska.

To akurat nie było 100 konkretów, ale Tusk tak powiedział o tej benzynie za 5,19, nawet gdyby meteoryt spadł na największe rafinerie na świecie i unicestwił całą produkcję ropy i paliw, to i tak pewnie opozycja by mówiła, a przecież Tusk powiedział w 2022, że Po drugie, pytanie, jaki jest kryterium oceny? Czy bierzemy pod uwagę to, jak rząd jest oceniany przez Polaków w licznych sondażach? Jak są oceniane partie, które ten rząd tworzą? Jest to jakieś kryterium, ale też zawodne, bo można sobie wyobrazić rząd, który podejmuje wiele niepopularnych

Wedle naszej najlepszej wiedzy i próby zobiektywizowanego spojrzenia na kierunki czy działania, dlatego często uciekamy w sprawność, a nie w słuszność, no to jednak oceniając członków rządu, Joanna. Oceniłość Donalda Tuska. Za co go chwalisz, za co go ganisz i co z tego wszystkiego wynika? Ocena Donalda Tuska po naszej ogólnoredakcyjnej dyskusji na ten temat wypadła lepiej niż w zeszłym roku, chociaż nie będę zdradzać szczegółów i zapraszam do naszej jutrzejszej analizy, żeby sprawdzić, jak dokładnie oceniliśmy działalność premiera w poszczególnych obszarach.

Patrząc tak generalnie Donaldowi Tuskowi udało się umocnić politycznie na różnych ważnych dla niego polach w ostatnim roku. Po pierwsze jego partia Koalicja Obywatelska wzmocniła się względem PiSu. Po odejściu frakcji Mateusza Morawieckiego PiS stracił w sondażach kilka punktów procentowych i jak dzisiaj patrzyłam na portalu e-wybory to Koalicja Obywatelska ma średnią przewagę 12,5 punktów procentowych nad drugim w kolejności PiS-em. Po drugie, Donald Tusk umocnił swoją przewagę nad koalicjantami w rządzie. W tym momencie właściwie chyba żadna z partii tworząca koalicję rządową nie może być taka na 100% pewna, że będzie w stanie samodzielnie przekroczyć próg wyborczy w przyszłorocznych wyborach do Sejmu.

Po trzecie, dodatkowo umocnił i tak już silną wcześniej swoją władzę w Koalicji Obywatelskiej. W tym roku odbyły się wewnętrzne wybory. Które formalnie nie zostały zakończone, formalnie nie wybrano zarządu partii, w związku z czym Donald Tusk decyzje dotyczące partii często podejmuje praktycznie jednoosobowo lub w wąskim gronie najbliższych współpracowników. No i czwarte pole to jest pole konfrontacji z prezydentem. To był pierwszy rok prezydentury Karola Nawrockiego i te relacje między premierem a prezydentem układały się różnie. Od początku obaj politycy weszli w ostrą konfrontację. W pierwszych miesiącach wydawało się, że ona sprzyja obu politykom. Były takie momenty, w których to Karol Nawrocki wydawał się zwycięzcą tej konfrontacji. Przypomnę czerwiec, w którym raz, że Donald Tusk borykał się z aferą szpitalną, a po drugie miał problemy z relacjami z Ukrainą, po tym jak Karol Nawrocki odebrał Wołodymyrowy Zełańskiemu order Orła Białego.

W tym momencie jednak, w którym tworzymy ten rating, to wydaje się, że Donald Tusk ma przewagę w konfrontacji z Karolem Nawrockim, który się trochę pogubił, któremu brakuje sukcesów zarówno w polityce wewnętrznej, jak i w polityce zewnętrznej, który został niejako zmuszony czy skłoniony do tego, żeby podpisać ustawę o nadmiarowych zyskach koncernów paliwowych po naciskach rządu Donalda Tuska. Więc to są te cztery pola, w których Donald Tusk zyskuje, urósł i pokazuje swoją polityczną przewagę. No to porozmawialiśmy o polityce, może porozmawiamy o rządzeniu. No z tym rządzeniem nie jest już aż tak różowo, jak w kwestiach czysto politycznych. No oprócz tego, że Donald Tusk utrzymuje swój rząd w ryzach, tak jak mówiłam, ma przewagę nad koalicjantami, kontroluje pracę ministrów, żaden z ministrów nie sprawia mu na tyle wielkich problemów, żeby

Wpływało to na ocenę całego rządu. Od kilku miesięcy wprawdzie rozmawiamy o możliwej rekonstrukcji. Wiadomo, że mamy kryzys w ochronie zdrowia. Wiadomo, że Ministerstwem Funduszy zarządza ministerka Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz, która nieraz forsuje własną agendę na kontrze do agendy rządowej. I konfrontuję się z ministrami, jednak jej pozycja jest ostatnio coraz bardziej marginalizowana. Oczywiście nie wszyscy ministrowie dowożą, jednak mam poczucie, że w rządzie nie ma kryzysu i że Donald Tusk panuje nad tym, co się tam dzieje. Udało się trochę przyspieszyć kwestie legislacyjne. Maciek Czapluk napisał ostatnio analizę, w której policzył ustawy przyjęte przez Sejm w trzech latach tej kadencji i niemal połowa spośród wszystkich przyjętych przez Sejm ustaw tej kadencji została przyjęta w ostatnim roku.

Z drugiej strony oczywiście wciąż jest szereg ustaw, które nie zostały przyjęte, obietnic, które nie zostały zrealizowane i to pokazuje, że Donald Tusk nie ma pełnej sprawczości, że nawet jeżeli udało się zażegnać część konfliktów między koalicjantami, co było bardzo dużym problemem tego rządu w pierwszym roku, ale też w drugim roku rządzenia, a obecnie jest tym znacząco lepiej, to niektóre obietnicy nie są wdrażane również przez to, że blokuje je prezydent lub z powodów budżetowych. Tak jest na przykład z obietnicą podwyższenia kwoty wolnej od podatku do 60 tysięcy złotych. Oczywiście Sejm nie zrealizował obietnicy liberalizacji prawa aborcyjnego. Koalicja Obywatelska chciała legalizacji aborcji do 12 tygodnia ciąży. Wiadomo, że to się nie zrealizuje.

Sejm przyjmie pewnie jakąś częściową liberalizację, ale to nie będzie to, co obiecywał Tusk przed wyborami. No i kwestie praworządnościowe. Tutaj Waldemar Żurek Pracuję nad tym, ale to co jest wdrażane, nieraz z opóźnieniem, jest blokowane przez prezydenta. Więc to nie jest tak, że ta legislacja to jest wyłącznie pole sukcesów premiera. Patrzymy też na ten obszar legislacyjny, ale rozmawialiśmy, że takie możliwie zobiektywizowane wskaźniki, które świadczą sprawnej albo niesprawnej pracy rządu, to jest zarządzanie gospodarką, no i taki dosyć ulotny, ale jednak poziom bezpieczeństwa. To są jeszcze dwa obszary, za które ja bym oceniał premiera rządu w tych czasach. Jeśli chodzi o tematy gospodarcze, no to na plus rządowi można pewnie zapisać wzrost gospodarczy, utrzymanie w miarę stabilnego wzrostu.

To jest raz. Oczywiście na wzrost gospodarczy oddziałuje wiele czynników i często są to czynniki wieloroczne, wielosezonowe, no ale tak się składa, że Jest ten rząd, jest ten wzrost gospodarczy, więc siłą rzeczy można mówić o sukcesie rządu Donalda Tuska w tym kontekście. Dwa, udało się zbić inflację poniżej 4%, jest to prawie w celu inflacyjnym na ten rok, mimo coraz trudniejszych warunków, coraz gorętszego otoczenia międzynarodowego. Pamiętamy z jaką inflacją mieliśmy do czynienia, gdy ten rząd obejmował władzę. To było w rejestrze kilkunastoprocentowym, pod 20%, jeśli dobrze pamiętam. Więc tutaj te wskaźniki, a także kilka takich bardziej powiedzmy miękkich indeksów, nie wiem, zadowolenie Polaków z życia, z warunków materialnych swoich, gospodarstw domowych, to wszystko utrzymuje się na

Wracamy do Joanny i kolejny taki czynnik, o którym dużo rozmawialiśmy zastanawiając się nad tym, jak sprawnym premierem jest Donald Tusk, to było bezpieczeństwo. Na pewno w tym obszarze kluczowym sukcesem Tuska w tym roku jest przyjęcie i wdrożenie programu SAFE, wynegocjowanego podczas polskiej prezydencji w Radzie Unii. Programu, który pozwala zaciągnąć korzystną pożyczkę na finansowanie zakupów zbrojeniowych. SAFE udało się wdrożyć pomimo sprzeciwu prezydenta, który zawetował ustawę wdrażającą. Rządowi udało się to obejść i program jest wdrażany pomimo braku tej ustawy. Natomiast patrząc szerzej na sprawy bezpieczeństwa, tutaj możliwości działalności Tuska są ograniczone przede wszystkim dlatego, że on osobiście nie ma relacji z naszym głównym naczelnym sojusznikiem, jakim są Stany Zjednoczone.

Nie ma relacji z prezydentem Stanów Zjednoczonych Donaldem Trumpem i od tych spraw amerykańskich się lekko dystansuje. W rządzie odpowiedzialny za to jest minister obrony i jego bliski współpracownik, lojalny wobec niego Władysław Kosiniak-Kamysz, lider PSL-u. Tusk natomiast angażuje się w kwestie bezpieczeństwa na arenie europejskiej, gdzie w ostatnim roku Polska podpisała traktat o bezpieczeństwie i jej odbronności z Wielką Brytanią, nową umowę o współpracy obronnej z Niemcami, a także pakt dla Morza Bałtyckiego ze Szwecją. W poprzednim roku z kolei podpisaliśmy traktat z Francją. Jeżeli patrzymy na kwestie obronności, no to bardzo istotne są też relacje z Ukrainą. Tutaj Donald Tusk nie ma łatwo, patrząc na to, jak zmienia się nastawienie Stanów Zjednoczonych do Ukrainy, jak zmieniają się nastroje w Polsce wobec Ukraińców, jak kształtuje się też stosunek do Ukrainy prezydenta Karola Nawrockiego.

Natomiast myślę, że ten obszar oceniłabym mimo wszystko pozytywnie, pomimo tego, że Polska Względem tych pierwszych lat konfliktu w Ukrainie traci wpływy i traci możliwość decydowania na arenie międzynarodowej o tym, jak kształtować relacje z Ukrainą. To myślę, że postawę samego Tuska, taką jednoznacznie proukraińską, należy ocenić pozytywnie. No dobrze, słuchajcie, bo tak, podsumowując, rozumiem, że zasadniczo ta ocena Donalda Tuska jest najwyższa od początku jego rządu w 23 i składa się na to silna pozycja polityczna, składa się na to sprawna praca legislacyjna tego rządu, gospodarka, która jest w dosyć dobrym stanie i sytuacja bezpieczeństwa, która w obliczu zagrożeń zewnętrznych Wydaje się, że została spriorytetyzowana, jest czymś, na czym ten rząd się skupia i na tyle, na ile jest to możliwe, w tak krótkim czasie dowozi.

I powiedziawszy to wszystko, jak już porozmawialiśmy też o sprawności tych kadr, to jednak ja bym wrócił do Donalda Tuska i jednak zwrócił waszą uwagę na to, że mam poczucie i to będzie nam wychodziło z kolejnych ratingów, ale to też widzieliśmy na etapie trochę rozmowy o Donaldzie Tusku, a też oceny tych innych ministrów i ministers, że jednak mam takie poczucie, że jest olbrzymia asymetria pomiędzy jednak Tuskiem, a ministrami tworzącymi jego Radę Ministrów. To znaczy, że jest jednak tak, że ten Donald Tusk nie zależy tego czy się go lubi, czy go nie lubi, czy się go ceni za Sprawność w zarządzaniu czy nie poważa za brak wizji czy strategii, ale jednak jest politykiem, który zna się na swojej pracy i potrafi zarządzać państwem znowu, lepiej czy gorzej. Wśród ministrów jest to raczej gabinet średniaków i że jest jakieś takie poczucie, że jest taka raczej ministerialna magma i ten jeden Donald Tusk, który wystaje nad nimi i że tak naprawdę na nim wisi cały rząd.

No i mieliśmy tę historię z porozumieniem z Karolem Nawrockim dotyczącym ambasadorów. Coraz więcej wiemy o Różnie to bywa. Różnie to bywa i Tusk mu czasem pokazuje miejsce w szeregu. No i oczywiście jest jeszcze Andrzej Domański, który pełni funkcję ministra finansów od początku tego rządu i nauczył się zarówno zarządzania finansami i budżetem tego kraju, jak i komunikowania tego i po prostu bycia politykiem, ważnym politykiem rządu, z którym liczą się inni ministrowie, któremu ufa premier i który w tej wyjątkowo trudnej sytuacji międzynarodowej, ale też wewnętrznej, budżetowej

No też rozmawialiśmy tutaj o ministerach, którzy się wybijają. Są też ministerowie, którzy nie dowożą i których dni raczej są policzone. Czekamy, tak naprawdę w każdym rządzie Tuska, czekamy zawsze na rekonstrukcję. Nie spodziewamy się dużej rekonstrukcji, ale pewnie do jakichś zmian dojdzie i tu też pewnie można wymienić, ale chyba bym nie wchodził w tym momencie, bo nie o tym jest ta rozmowa w szczegóły, no ale zakładamy, że prędzej czy później jednak dojdzie do wymiany Ministerki Zdrowia, która wydaje mi się nie była najlepszym Wyborem i najlepszym eksperymentem Donalda Tuska, który postawił na nią w poprzedniej rekonstrukcji w 25 roku. No zakładam, że raczej Katarzyna Pułczyńska-Nałęcz nie dojedzie do końca tej kadencji na tym stanowisku, choć tutaj też czas pokaże i zawsze... I też żegnaliśmy się z nią już wiele razy i bezskutecznie... Jest paru innych ministrów, którzy nie mają zbyt dobrej prasy i o których często się plotkuje, że mogą zostać wymienieni na tej ostatniej prasie.

To powiedziawszy, oczywiście zapraszamy do Polityki Insight, gdzie będziemy codziennie oceniać tych ministrów, poczynając od jutro, poczynając od oceny i ratingu Donalda Tuska, ale na koniec chciałem wam zadać pytanie, które często jest zadawane w naszej przestrzeni publicznej, coś, o czym się często rozmawia, czyli o formę Donalda Tuska przed tym ostatnim rokiem, ale tak naprawdę chyba bardziej o metodę Donalda Tuska, to znaczy o to, czy my potrafimy opowiedzieć sobie Jaka jest ta metoda polityczna Donalda Tuska na podstawie z jednej strony tych pierwszych dwóch kadencji jego premierostwa, ale też chyba najbardziej na podstawie tej ostatniej, czyli tych mijających trzech lat. Wydaje mi się, że Donald Tusk wchodzi w ostatni rok tej kadencji w bardzo dobrej formie. To jest chyba zaskakujące, jak patrzę na to, jak ocenialiśmy perspektywę wyborów w 27 w poprzednich latach, to wydaje się, że koalicja rządowa na ten moment ma szansę utrzymać władzę po wyborach w 27 roku, co też, tak jak mówię, nie było wcześniej oczywiste, a może też wzmacniać dodatkowo Donalda Tuska i jego chęć do walki.

A jeśli pytasz o metodę, No to właśnie wydaje mi się, że on lubi walczyć, lubi się konfrontować, lubi mieć silnego przeciwnika, konkretnego przeciwnika i wchodzić z nim w potyczki, nawet jak czasem będzie przegrywał, to czasem potrafi też wygrywać i w tej konfrontacji i w emocjach lubi popychać sprawy do przodu. Wydaje mi się, że to jest dla niego takie najbardziej sprzyjające środowisko. No i druga sprawa to jest to, że on jest na czele, wystaje ponad i góruje ponad swoją armią, swoimi ministrami czy partią. Zgadzam się z tym wszystkim, co mówiła Joanna. Powiedziałbym jeszcze, że zdumiewająca jest odporność Tuska na ciosy i cierpliwość. A mogę ci w to wskoczyć i zaproponować ci interpretację.

Wydaje mi się, bo myślałem sobie o tym ostatnio, że umiejętność przejmowania ciosów w polityce to jest też umiejętność godzenia się z porażkami i też świadomość tego, że czasem Nawet jeżeli podejmie się jakąś decyzję, która jest niepopularna albo po prostu jest błędna, to trzeba to ustać i z godnością przyjąć, wziąć na siebie koszty tej decyzji. Przykładem dla mnie jest tutaj decyzja o nominowaniu do Trybunału Konstytucyjnego Macieja Berka. To znaczy, że i to można oceniać różnie, mi nie chodzi o samą decyzję tej nominacji, ale fakt, że Tusk jest w stanie Przyjąć te ciosy, utrzymać linię wcześniej przyjętą i konsekwentnie dojechać ze swoim pomysłem, nie wpadając w dygot, nie zmieniając zdania i jakby jednak, że to jest ta odporność, że to jest umiejętność też przepracowywania mikroporażek.

Albo i większych porażek, znaczy z mikro porażek to jeszcze pełnomocniczka do spraw promocji marki Polska, to był ten przykład. Ale też wystawienie takiej, a nie innej kandydatki w wyborach krakowskich, no to też jest oczywisty błąd Donalda Tuska, nie jako premiera, tylko jako szefa partii. Ale jeśli cofamy się do większych porażek czy też klęsk, no to przecież Donald Tusk fatalnie, osobiście wypadł w końcówce kampanii prezydenckiej Rafała Trzaskowskiego, no to było nieco ponad rok temu. I wydawało się, że wtedy jego dni są policzone jego i jego rządu, że teraz to już Karol Nawrocki z PiS-em będą rozdawali karty. No a widzimy, gdzie jesteśmy po roku i w jakiej sytuacji jest PiS i w jakiej sytuacji jest Koalicja Obywatelska z Tuskiem.

Naprawdę, śledzę tę politykę od wielu lat i jedynym politykiem, który ma porównywalną odporność na ciosy, jest Jarosław Kaczyński, który również był wielokrotnie już grzebany jako były polityk, były lider prawicy i zawsze wstawał. Moim zdaniem poczekalnie jest jeszcze Mateusz Morawiecki. Jeżeli wyjdzie z czegoś, co wygląda na sporą porażkę, czyli rozłamu i rozwoju plus z twarzą, to może się okazać, że on też będzie w pierwszej trójce. Być może doszlusuje do tego, Dla mnie z tym Tuskiem i wracam tutaj do samego początku naszej rozmowy i do tych trudności z oceną rządu. Marginę swobody decyzyjnej rządu jest tak naprawdę nie za wielki i nie mówię teraz o tych uwarunkowaniach związanych z tym, że jest Karol Nawrocki w Pałacu Prezydenckim.

Ale szerzej, w ogóle we współczesnym świecie państwo średniej wielkości nie może sobie pozwolić na wszystko. Jest tak wiele uwarunkowań gospodarczych międzynarodowych, że poruszamy się naprawdę w takim dość wąskim korytarzu. Istotą dobrego rządzenia w tych warunkach jest również opowiedzenie tego rządzenia, powiedzenie czego chcemy, co chcemy osiągnąć i mam wrażenie, że tutaj Tusk jednak poniósł porażkę, bo pomijając te okazjonalne wypowiedzi, a to o doktrynie Piastowskiej, a to o roku inwestycji, a to o bezpieczeństwie, to ja nie widzę takiego Twardego powiedzenia, że w ciągu tych czterech lat chcemy osiągnąć to i to. Proszę nas po czterech latach z tego rozliczyć.

Tusk nieustannie ucieka przed rozliczeniami, ucieka w coraz to nową historię, coraz to nowy temat i przy tym raz osiąga spektakularne sukcesy, a czasem pada. No więc ty to opowiadasz jako jego deficyt i pewnie bardzo wiele osób by się z sobą zgodziło, a ja bym to zakwalifikował jako jeden z elementów metody Tuska właśnie. To znaczy, że on nie daje się związać wielką opowieścią. Jego siłą albo jego umiejętnością jest ciągłe lawirowanie i ta taka legendarna już elastyczność, tak? To znaczy on jest w stanie dosyć szybko zmieniać front, otwierać sobie pole gry I robi to przede wszystkim właśnie ucieczką do przodu. Wydaje mi się, że elementem tej metody Donalda Tuska jest umiejętność uciekania do przodu.

Jak się pamięta te kolejne ucieczki do przodu, czy poprzednie, to momentami wygląda to dosyć kuriozalnie, bo to są te lutowe zapowiedzi, najczęściej na giełdzie, że raz jest turboprzyśpieszenie, a raz jest doktryna piasejowska, a raz jest coś innego. Natomiast to jest trochę o tym. To jest o metodzie komunikacji, Która skupia się na tym, żeby zawsze coś mówić i gdzieś uciekać do przodu i iść od kryzysu do kryzysu, od bójki do bójki, od pomysłu do pomysłu w sposób dosyć nieuporządkowany i niezaplanowany i myślę, że to jest element tej metody i to ja chciałbym się dorzucić do tych waszych zgłoszeń, to znaczy to jest taki short termizm, który wydaje mi się Bardzo silnie też wykiełkował w trakcie tych pierwszych rządów i kryzysu finansowego, to znaczy to był moment, kiedy Donald Tusk zobaczył, że nawet najlepiej nakreślone plany niespecjalnie mają sens, bo w każdym momencie może się wydarzyć coś, co wywraca je do góry nogami i w związku z tym najważniejsze jest, żeby sprawnie i szybko reagować na wydarzenia, a że w pewnym sensie jego klątwą, a może szczęściem, jest to, że te czasy pasują do tej metody, to znaczy żyjemy w momencie tak dużego chaosu, tak dużej zmienności,