Tusku, musisz? | Nasłuch

Debata jest częścią ćwiczeń z przyszłości wspólnego projektu Polityki Insight i Fundacji PKO Banku Polskiego. Do zobaczenia. Jest środa 14 października. Jutro, w czwartek, przypada trzecia rocznica wyborów, które dały większość obecnej koalicji rządzącej. To też czas, kiedy w Polityce Insight przez miesiąc publikujemy codziennie ratingi kolejnych ministrów. Oceniamy jakość rządzenia, odbiór publiczny oraz pozycję polityczną. Pierwszym ratingiem będzie ocena działań premiera Donalda Tuska, a tym samym też, w pewnym sensie, rządu jako całości. Dziś z autorką jutrzejszego tekstu, Joanną Sawicką oraz Wojtkiem Szackim, porozmawiamy o poprzednim roku Donalda Tuska, formie w jakiej wchodzi w rok wyborczy oraz jego metodzie politycznej.

Tak często się robi, bierze się te 100 konkretów i mówi, że 70 powiedzmy zostało na papierze, a tylko 30 zostało zrealizowanych. Wadą tego podejścia jest brak oceny sensowności tych zobowiązań. Dlatego, że był to program jedynie Koalicji Obywatelskiej. Pytanie, czy w ogóle Koalicja Obywatelska i sam Donald Tusk byli specjalnie do niego przywiązani, to było raczej wydarzenie kampanijne. I przede wszystkim powinniśmy najpierw się zastanowić, czy te obietnice miały sens, a dopiero później przykładać miarę do ich realizacji. Po drugie, nawet jeśli miały sens, to po drodze mogły go stracić albo stać się nierealizowalne w wyniku wydarzeń zewnętrznych. Wyobrażam sobie, że opozycja by przypominała tę wypowiedź Donalda Tuska.

Patrząc tak generalnie Donaldowi Tuskowi udało się umocnić politycznie na różnych ważnych dla niego polach w ostatnim roku. Po pierwsze jego partia Koalicja Obywatelska wzmocniła się względem PiSu. Po odejściu frakcji Mateusza Morawieckiego PiS stracił w sondażach kilka punktów procentowych i jak dzisiaj patrzyłam na portalu e-wybory to Koalicja Obywatelska ma średnią przewagę 12,5 punktów procentowych nad drugim w kolejności PiS-em. Po drugie, Donald Tusk umocnił swoją przewagę nad koalicjantami w rządzie. W tym momencie właściwie chyba żadna z partii tworząca koalicję rządową nie może być taka na 100% pewna, że będzie w stanie samodzielnie przekroczyć próg wyborczy w przyszłorocznych wyborach do Sejmu.

Po trzecie, dodatkowo umocnił i tak już silną wcześniej swoją władzę w Koalicji Obywatelskiej. W tym roku odbyły się wewnętrzne wybory. Które formalnie nie zostały zakończone, formalnie nie wybrano zarządu partii, w związku z czym Donald Tusk decyzje dotyczące partii często podejmuje praktycznie jednoosobowo lub w wąskim gronie najbliższych współpracowników. No i czwarte pole to jest pole konfrontacji z prezydentem. To był pierwszy rok prezydentury Karola Nawrockiego i te relacje między premierem a prezydentem układały się różnie. Od początku obaj politycy weszli w ostrą konfrontację. W pierwszych miesiącach wydawało się, że ona sprzyja obu politykom. Były takie momenty, w których to Karol Nawrocki wydawał się zwycięzcą tej konfrontacji. Przypomnę czerwiec, w którym raz, że Donald Tusk borykał się z aferą szpitalną, a po drugie miał problemy z relacjami z Ukrainą, po tym jak Karol Nawrocki odebrał Wołodymyrowy Zełańskiemu order Orła Białego.

Z drugiej strony oczywiście wciąż jest szereg ustaw, które nie zostały przyjęte, obietnic, które nie zostały zrealizowane i to pokazuje, że Donald Tusk nie ma pełnej sprawczości, że nawet jeżeli udało się zażegnać część konfliktów między koalicjantami, co było bardzo dużym problemem tego rządu w pierwszym roku, ale też w drugim roku rządzenia, a obecnie jest tym znacząco lepiej, to niektóre obietnicy nie są wdrażane również przez to, że blokuje je prezydent lub z powodów budżetowych. Tak jest na przykład z obietnicą podwyższenia kwoty wolnej od podatku do 60 tysięcy złotych. Oczywiście Sejm nie zrealizował obietnicy liberalizacji prawa aborcyjnego. Koalicja Obywatelska chciała legalizacji aborcji do 12 tygodnia ciąży. Wiadomo, że to się nie zrealizuje.

Mam zasadnicze wrażenie, że jakkolwiek możemy się nabijać, ja bym się nawet troszkę ponabijał z tych haseł lutowych, bo zawsze w lutym rząd wychodzi z jakimś hasłem i rozumiem, że jesteśmy w tym momencie w roku turboprzyśpieszenia, no to rzeczywiście widać, że ten rząd przyspieszył. To też widać na innych polach, o których tu nie będziemy długo rozmawiać, jak na przykład w kwestii rozliczeń, bo te kolejne Szeroko pojęte procesy, nad którymi w tym momencie skupia się prokuratura, rzeczywiście przyspieszyły, a nawet udało się w tym tygodniu zamknąć pracę jednej z komisji śledczych i przyjąć raport o Pegasusie. No i też skończyła pracę Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej w sprawie Adama Glapińskiego. Więc rzeczywiście mam takie poczucie, że w sposób zaskakujący W sytuacji, w której najczęściej rządy się męczą i kiedy widzimy, że pierwszy rok jest tym rokiem najlepszym, potem drugi, każdy kolejny jest trudniejszy, aż dojeżdżamy do tych wyborów i te rządy już są dosyć zużyte i wyczerpane, to mam wrażenie, że tutaj zaskakująco jednak ta trajektoria jest inna, że ten pierwszy rok był bardzo ciężki, że ta koalicja bardzo się nie była w stanie dotrzeć,

Ja mam tutaj dwa wątki jeszcze, jedną obserwację. Pamiętam jeszcze z końcówki rządów PiS-owskich, jak uczestniczyłem w jakiejś kolacji służbowej, w której brał udział Niemiec i Włoch. I oni rozmawiali o tym, w jaki sposób ucierają się koalicje i jak wyglądają u nich rządy koalicyjne. I wtedy zasadnicza opowieść była taka, choć rzeczywistość to trochę zweryfikowała, ale myślę, że tutaj chodzi bardziej o ten Charakter narodowy i o tą kulturę polityczną, że kiedy Włosi tworzą rząd kalicyjny, to pierwszy rok jest najlepszy, najłatwiejszy, bo to jest ten taki rok miodowy, kiedy wszystkim zależy na tym, żeby ta współpraca się układała i bardzo szybko się wszyscy dogadują w większości kwestii, a potem z każdym kolejnym rokiem jest coraz trudniej, dojeżdżamy do wyborów, jest jedna wielka awantura i rząd się rozpada. Niemiec na to opowiadał i to nie jest dowcip,

Miesiące przed wyborami sprzed trzech lat i pierwsze miesiące po tych wyborach, no to było widać, że koalicja jest kompletnie nieprzygotowana do objęcia władzy i nawet ta historia z tą ustawą wiatrakową przecież dowiodła tego, że tam naprawdę nie mieliśmy do czynienia z szufladami pełnymi ustaw, tylko z jakimś chaosem. Z jedną ustawą, która prawie wysadziła szufladę. Natomiast podsumowując to, co staram się powiedzieć, to, że polska metoda właśnie jest gdzieś pomiędzy włoską a niemiecką, ani to wszystko nie jest zapisane, ani nie ma tej dobrej współpracy na początku, ale koniec końców jakoś to wszystko wychodzi i okazuje się, że ten rząd działa lepiej niż ktokolwiek mógł się spodziewać po pierwszym roku tych rządów. Druga moja uwaga i to jest trochę to, o czym Ty mówiłeś Wojtek, to jest o sprawności tej kadry urzędniczej i o tych dyrektorach, których nie widzimy.

To powiedziawszy, oczywiście zapraszamy do Polityki Insight, gdzie będziemy codziennie oceniać tych ministrów, poczynając od jutro, poczynając od oceny i ratingu Donalda Tuska, ale na koniec chciałem wam zadać pytanie, które często jest zadawane w naszej przestrzeni publicznej, coś, o czym się często rozmawia, czyli o formę Donalda Tuska przed tym ostatnim rokiem, ale tak naprawdę chyba bardziej o metodę Donalda Tuska, to znaczy o to, czy my potrafimy opowiedzieć sobie Jaka jest ta metoda polityczna Donalda Tuska na podstawie z jednej strony tych pierwszych dwóch kadencji jego premierostwa, ale też chyba najbardziej na podstawie tej ostatniej, czyli tych mijających trzech lat. Wydaje mi się, że Donald Tusk wchodzi w ostatni rok tej kadencji w bardzo dobrej formie. To jest chyba zaskakujące, jak patrzę na to, jak ocenialiśmy perspektywę wyborów w 27 w poprzednich latach, to wydaje się, że koalicja rządowa na ten moment ma szansę utrzymać władzę po wyborach w 27 roku, co też, tak jak mówię, nie było wcześniej oczywiste, a może też wzmacniać dodatkowo Donalda Tuska i jego chęć do walki.

Albo i większych porażek, znaczy z mikro porażek to jeszcze pełnomocniczka do spraw promocji marki Polska, to był ten przykład. Ale też wystawienie takiej, a nie innej kandydatki w wyborach krakowskich, no to też jest oczywisty błąd Donalda Tuska, nie jako premiera, tylko jako szefa partii. Ale jeśli cofamy się do większych porażek czy też klęsk, no to przecież Donald Tusk fatalnie, osobiście wypadł w końcówce kampanii prezydenckiej Rafała Trzaskowskiego, no to było nieco ponad rok temu. I wydawało się, że wtedy jego dni są policzone jego i jego rządu, że teraz to już Karol Nawrocki z PiS-em będą rozdawali karty. No a widzimy, gdzie jesteśmy po roku i w jakiej sytuacji jest PiS i w jakiej sytuacji jest Koalicja Obywatelska z Tuskiem.

Powodu, dla którego ten rząd jest i powodu, dla którego na ten rząd jego wyborcy powinni dalej głosować. Czy chcecie coś jeszcze do tej metody, czy kończymy? Trochę jeszcze a propos tej metody, a trochę nie, a trochę obok. Chciałbym zwrócić uwagę na dwie rzeczy, znaczy po pierwsze sprawność, z jaką Tusk tę koalicję ogarnia politycznie, to znaczy oni, nie mając takiej znowu wyraźnej większości, oni przez te trzy lata w zasadzie nie przegrali chyba żadnego głosowania w Kronadzie, żadnego ważniejszego głosowania. Poza głosowaniami dotyczącymi wet prezydenckich, ale to jest inna większość, żaden z tych buntów, na przykład Katarzyny Pełczyńskiej-Nałęcz, nie przeszedł w fazę buntu realnego. Ale to też jest cierpliwość Tuska.

Chyba, że o czymś nie pamiętam w tym momencie, ale na poziomie ministerialnym, na poziomie wiceministrów to się jeszcze to i owo trafiało. I teraz na przykład wiceminister spraw zagranicznych zrzekł się immunitetu. Władysław Teofil Bartoszewski. No ale to są chyba sprawy jeszcze sprzed wejścia do rządu. Tak, zmierzam do tego, że jeśli były afery, a były dotyczące polityków KO czy około KO, to były to jednak osoby nieministerskie, by tak powiedzieć, że wspomnę Tomasza Lęca, że wspomnę posła Wojciecha Króla, radnego Dawida Kacprzyka, To nie jest pierwszy, ani nawet drugi szereg w tym momencie Koalicji Obywatelskiej. To są dalsze szeregi. W rządzie jakoś tego nie ma. Też żaden z ministrów nie rzucił otwarcie wyzwania premierowi, jak to bywało w rządzie Mateusza Morawieckiego, nie raz i nie dwa.

No dobrze, słuchajcie, to podsumowuję tę metodę i mam tak. Aśka mówiła o tym, że potrzebuje walki, potrzebuje konfrontacji. Mówiliśmy sobie o tym, że potrzebuje górować nad otoczeniem i potrzebuje mieć to jedno władztwo. Jest bardzo odporny na ciosy i nauczył się, będąc cierpliwym, ale też spokojnym, potrafi te ciosy przyjmować i wychodzić z kontratakami. Cechuje tą metodę polityczną daleko idący short-termizm, czyli reagowanie i zarządzanie, a nie koniecznie długofalowe planowanie. Wreszcie maksymalnie duża dyscyplina, która też z jednej strony polega na tym, żeby utrzymać w ryzach swoją koalicję i znaleźć sposób funkcjonowania. Nie zawsze stawiając na swoim, ale też pilnowanie, żeby nie dochodziło do żadnych afer.