Kto zapłaci za tańsze paliwo? | Energia do zmiany

No to jest bardzo ważne, bo takie mechanizmy komisja chce wprowadzić. No ale jak się wyliczy różnice pomiędzy tym, to można sobie zobaczyć trajektorię cenową, powiedzmy jaka jest zakładana, żeby pokryć tą różnicę w kosztach tych technologii. Ale ty byś powiedział, że rozwiązania, które komisja zaproponowała zostały skrojone pod konkretną trajektorię cen uprawnień, czy jaki był taki modus operandi, czy jakieś uzasadnienie właśnie takich, a nie innych zmian i takich, a nie innych wartości? Dlatego też zapytałam o same modele i założenia, no bo sam powiedziałeś, że rynek oczekiwał trochę innego linear reduction factor niż ten, który komisja zaproponowała, a i tak prawie na pewno on zostanie jakoś zmieniony w toku negocjacji między Radą Unii A parlamentem europejskim. No i teraz pytanie, właściwie dlaczego decydujemy się na takie wartości, a nie inne?

Unia Europejska zakazała stosowania tego. No i to był moment, w którym one były już wpuszczone na rynek, więc trzeba było je ściągnąć z rynku i wprowadzono takie działania, już nie będę mówił całej historii tego, bo to osobny, można by było pewnie podcast nagrać. Natomiast w efekcie końcowym pojawiło się takie coś, co się nazywa Market Stability Reserve, czyli mechanizm stabilności rynkowej. Tak, i on jest teraz dokładnie, był tą niszczarką, czyli on ściągał te uprawnienia, które były tymi nieuprawnionymi jednostkami, które na tym rynku miały się pojawić, natomiast problem się zaczął taki, że on ściągnął to już w miarę szybko, no i zaczął ściągać coś, co już nie jest, powiedziałbym, nielegalne na rynku, czy niepożądane, tylko to były Kto zapłaci za tańsze paliwo? Energia do zmiany. Kto zapłaci za tańsze paliwo?

To jest ten paradoks, bo z jednej strony wszyscy mówią o tym, że musimy wspierać przemysł i mieć jakiś taki bufor bezpieczeństwa, czyli nie mieć tylko niszczarki, ale też te mechanizmy podażowe, czyli żeby z niego można było korzystać w sytuacjach kryzysowych. Przecież można uregulować bardzo rzetelnie, przy jakich warunkach te uprawnienia tam trafiają z powrotem na rynek, to jednak nie. To jest dla mnie w kilku wymiarach paradoks, bo kilka rzeczy się też wiąże z tym, z jakich pól uprawnień, te uprawnienia, które już na tym rynku nie istnieją, czy zeszły z tego rynku, albo nie weszły na ten rynek, w jakiś sposób korzystamy. I tu mam taki dysonans poznawczy. Co do działań naszych legislatorów w Unii Europejskiej. A może tutaj dochodzi do głosu ten przemysł, który zdążył już zainwestować w dekarbonizację albo energetyka, która rzeczywiście wydała już sporo pieniędzy na zazielenianie miksu energetycznego.

Wynosił się z Unii Europejskiej, no ale jednak wciąż jest jakiś horyzont czasowy i zakładamy, że te inwestycje, a przede wszystkim jest warunkowość tych darmowych przydziałów, więc owszem, damy wam darmowe uprawnienia, ale pod warunkiem, że będziecie inwestować. A jednocześnie dążymy do tego, żeby uprawnienia były tańsze, więc ci, którzy już zainwestowali, tracą tą przewagę konkurencyjną, czy w każdym razie nie jest ona tak duża, jak byłaby, gdyby uprawnienia były drogie. No i jak pogodzić te dwie strony? Rynkowy charakter ETS-u faktycznie ma na celu wymuszanie wprowadzenia nowych technologii i zwiększanie jej opłacalności. Wiadomo, ci, którzy zainwestowali w te technologie oczekują, że ta cena będzie w angielsku to się nazywa meaningful, czyli że wystarczająco wysoka, żeby ta opłacalność była utrzymana albo dalej opłacało się w tę inwestycję wchodzić.

I to nie była Polska czy kraje Europy Środkowo-Wschodniej, które sygnalizowały, że coś trzeba z tym zrobić i cena jest za wysoka. Oczywiście też takie sygnały z Polski szły, ale to były na przykład Hiszpanie. Hiszpanie, którzy mają największą penetrację odnawialnych źródeł energii, nagle im po prostu ta cena zaczęła wadzić i nawet sygnały szły, żeby zawiesić ETS. No ale to jest mechanizm rynkowy. No wiem, ale... Nie chcemy innego. Nikt na serio nie mówi o tym, żeby te zamienić w jakąś stałą cenę. Oczywiście. Można to zrobić, można wprowadzić podatek, ale podatek... Ja nie widzę możliwości, żeby w całą Unię wprowadzić jednolity podatek we wszystkich państwach członkowskich, w każdej gospodarce, gdzie siła nabywcza jest inna, możliwości gospodarstw domowych do wydatkowania są różne, więc... Mechanizm podatkowy w całej Europie byłby dosyć karkołomny do wprowadzenia.

I komisja oczywiście operuje przy ETS-ie przez DG Climae, natomiast zakres tego, co ETS obejmuje, obejmuje całą gospodarkę, w związku z czym ilość uprawnień, która jest wprowadzana na rynek, determinuje cenę uprawnień, a ceny uprawnień determinują koszty Działanie gospodarki i każdego z państw. No i to już jest coś, co nie powinno być... Ze względu na wpływ na cenę energii. Jeszcze cały czas mamy dużo sektorów, które w ETS-ie nie są i trwa bardzo rozpalona dyskusja na temat tego, kiedy i jakie sektory włączać do systemu. I tutaj nie mam na myśli tylko ETS-2, ale też na przykład spalanie odpadów czy rolnictwo. Taki słoń w pokoju, który cały czas przenosimy go do jeszcze dalszego pokoju, jeszcze dalszego pokoju. Nie dramatyzujmy, ale słoniem był zawsze, bo przecież ta polityka unijna, czyli największa polityka redystrybucyjna jest wspólna polityka rolna, w związku z czym zawsze rolnictwo było kluczowym elementem współpracy wewnątrz Unii.

Tak, ale z perspektywy redukcji emisji nie zostało... Nie jest problematyczny właśnie z tego względu. No tak. To jest pewnie jakieś zadanie dla Unii Europejskiej na kolejną albo może nawet jeszcze kolejną rewizję dyrektywy ETS. Nie szukłbym tego w takich ciemnych barwach, bo generalnie rolnictwo jest oczywiście trudnym sektorem, bardzo rozrobnionym, potrzebnym, bo odpowiada za produkcję żywności, w związku z czym Trudno jest tam wprowadzać jednolitą cenę uprawnień i ten koszt redukcji, bo on tam będzie bardzo duży. No i teraz pytanie jest takie, my robiliśmy zresztą szereg analiz traktujących o tym, że ten sektor na przykład włączymy do ETS-u i zrobimy jedną cenę, czyli wszystkie sektory, całe gospodarki będą w ETS-ie. No i w takim horyzoncie do 2050 roku, no i nam wychodziło, że po prostu nie opłaca się Kto zapłaci za tańsze paliwo?