Kto zapłaci za tańsze paliwo? | Energia do zmiany

Dzień dobry. Słuchacie Państwo podcastu Polityki Insight – Energia do zmiany. W naszej audycji opowiadamy o najważniejszych wiadomościach z sektora energetycznego, omawiamy zmiany regulacyjne i najnowsze trendy technologiczne. Z naszymi gośćmi dyskutujemy o konwencjonalnych i odnawialnych źródłach energii oraz o polityce polskiej i europejskiej. Mierzymy się też z tematem zmian klimatycznych i tego, jak wpłyną one na nasze życie. Nazywam się Julia Cydejko i zapraszam na dzisiejszą audycję. Kosmos coraz mocniej wpływa na to, co dzieje się na Ziemi. Dane satelitarne wykorzystywane są już w rolnictwie, ubezpieczeniach, biznesie i bezpieczeństwie. A polska branża kosmiczna rozwija się coraz szybciej. Jeśli chcecie wiedzieć, co dzieje się w tym sektorze, zajrzyjcie do PI Space, nowego, bezpłatnego projektu Polityki Insight.

W każdą środę opisujemy najważniejsze inwestycje, technologie i firmy, przedstawiamy ludzi rozwijających polski sektor kosmiczny i publikujemy pogłębione analizy oraz podcasty. Nazywam się Joanna Becker, jestem wicedyrektorem zarządzającą Polityki Insight i zapraszam do PA Space. Link do rejestracji znajdziecie w opisie podcastu. Partnerami projektu są iSight oraz sieć badawcza Łukasiewicz i Tech Instytut Innowacji i Technologii. 17 lipca Komisja Europejska zaprezentowała zdawna wyczekiwany projekt rewizji dyrektywy o ETS, czyli o systemie handlu emisjami dwutlenku węgla z energetyki, ciepłownictwa systemowego i dużego przemysłu. Negocjacje tej rewizji to bez dwóch zdań najważniejsze, co dzieje się w tym roku w europejskiej polityce klimatycznej. I już trwają w najlepsze. Ale w energii do zmiany robimy krok wstecz.

One są znane i dla tego środowiska, dla tej bańki, jeśli można tak powiedzieć, modelarskiej są dość transparentne. Jak je oceniasz? Czy w twojej ocenie input analityczny został wybrany prawidłowo? Ja bym to chyba trochę podzielił na dwa aspekty. Jeden to jest, że baza modelowa, czy tych narzędzi, których komisja korzysta do oceny skutków regulacji, no to to są potężne, sprawdzone narzędzia operowane przez ludzi, którzy na tym się znają, czy to jest to wewnętrzne komórki w ramach komisji, czyli Joint Research Center, czy DG Energy, czy DG Klima w tych działach analitycznych, czy też zamawiane też na zewnątrz analizy Komisja kontraktuje analizy w bieżącej swojej pracy.

No i tego typu elementy wchodzą później jako takie założenia do pewnych obszarów, w których już analityka działa, czyli te modele są przygotowane do takich uwarunkowań, do takich ograniczeń. No i w ramach takiego ćwiczenia analitycznego robi się symulację np. jakie by były koszty krańcowe redukcji, czyli właśnie te finalne czy całkowite koszty zdekarbonizowania jednej tony CO2. I to nie jest tożsame z ceną uprawnień na rynku, bo tamte są z kolei z wynikiem też gry Kto zapłaci za tańsze paliwo? Energia do zmiany. Kto zapłaci za tańsze paliwo? Energia do zmiany.

Kto zapłaci za tańsze paliwo? Energia do zmiany. Kto zapłaci za tańsze paliwo? Energia do zmiany. Kto zapłaci za tańsze paliwo? Energia do zmiany. W wymianach myśli i kierunków powstaje jakiś, kilka scenariuszy, które są podstawą do tego, żeby wybrać jakieś rozwiązanie. No i rozumiem, że w tym przypadku dokładnie taki mechanizm był stosowany. Być może komisja po prostu nie pokazała części wyników, czy na pewno nie pokazała części wyników, które miała na stole. Ale no wynika to też prawdopodobnie z tego, że wynikowa propozycja jest pewnym kompromisem w negocjacjach, który był prowadzony w ostatnich tygodniach, zanim ta propozycja w ogóle ujrzała światło dzienne. No i to jest taki pewien dysonans poznawczy, jeśli chodzi o propozycję, a analityka, która za tym idzie.

Unia Europejska zakazała stosowania tego. No i to był moment, w którym one były już wpuszczone na rynek, więc trzeba było je ściągnąć z rynku i wprowadzono takie działania, już nie będę mówił całej historii tego, bo to osobny, można by było pewnie podcast nagrać. Natomiast w efekcie końcowym pojawiło się takie coś, co się nazywa Market Stability Reserve, czyli mechanizm stabilności rynkowej. Tak, i on jest teraz dokładnie, był tą niszczarką, czyli on ściągał te uprawnienia, które były tymi nieuprawnionymi jednostkami, które na tym rynku miały się pojawić, natomiast problem się zaczął taki, że on ściągnął to już w miarę szybko, no i zaczął ściągać coś, co już nie jest, powiedziałbym, nielegalne na rynku, czy niepożądane, tylko to były Kto zapłaci za tańsze paliwo? Energia do zmiany. Kto zapłaci za tańsze paliwo?

Energia do zmiany. Kto zapłaci za tańsze paliwo? Energia do zmiany. Kto zapłaci za tańsze paliwo? Energia do zmiany. Zastawienie ma lepszych i gorszych uprawnień. Ale to mnie bardzo zaskoczyło, jakie były reakcje na pomysły komisji właśnie co do Market Stability Reserve, bo komisja sama pisze w tym swoim projekcie, że ten cel, o którym mówisz, został osiągnięty i te nadwyżkowe uprawnienia zostały ściągnięte, a tymczasem niektóre stolice w swoich stanowiskach zasygnalizowały, że Dobrze, zahamujmy ten efekt niszczarki, czy jakoś wyłączmy go na jakiś czas, ale nie pozbywajmy się go całkowicie i zachowajmy taki instrument, który będzie nam trochę przyspieszał tą redukcję podaży.

I to nie była Polska czy kraje Europy Środkowo-Wschodniej, które sygnalizowały, że coś trzeba z tym zrobić i cena jest za wysoka. Oczywiście też takie sygnały z Polski szły, ale to były na przykład Hiszpanie. Hiszpanie, którzy mają największą penetrację odnawialnych źródeł energii, nagle im po prostu ta cena zaczęła wadzić i nawet sygnały szły, żeby zawiesić ETS. No ale to jest mechanizm rynkowy. No wiem, ale... Nie chcemy innego. Nikt na serio nie mówi o tym, żeby te zamienić w jakąś stałą cenę. Oczywiście. Można to zrobić, można wprowadzić podatek, ale podatek... Ja nie widzę możliwości, żeby w całą Unię wprowadzić jednolity podatek we wszystkich państwach członkowskich, w każdej gospodarce, gdzie siła nabywcza jest inna, możliwości gospodarstw domowych do wydatkowania są różne, więc... Mechanizm podatkowy w całej Europie byłby dosyć karkołomny do wprowadzenia.

Energia do zmiany. Które sprawuje te piecze nad systemem ETS, czy jakby od tej strony politycznej czy policy powiedzmy, politycznej rozumianej jako policy, zarządza tymi mechanizmami, więc jaką wartość dodaną mielibyśmy z utworzenia takiego banku rozumiem wzorowanego na idei banków centralnych walutowych z perspektywy właśnie governance w tym twoim ujęciu? Tego komisja nie robi. Komisja robi analizy, robi impact assessment, pokazuje jak ta cena będzie się kształtowała. Mamy jakieś założenia do Primesa, które są robione w cyklach kilkuletnich, gdzie mamy powiedzmy jakąś tam, to nie jest prognoza, ale powiedzmy jakieś szacunki tego jak ta cena się ma kształtować.

I komisja oczywiście operuje przy ETS-ie przez DG Climae, natomiast zakres tego, co ETS obejmuje, obejmuje całą gospodarkę, w związku z czym ilość uprawnień, która jest wprowadzana na rynek, determinuje cenę uprawnień, a ceny uprawnień determinują koszty Działanie gospodarki i każdego z państw. No i to już jest coś, co nie powinno być... Ze względu na wpływ na cenę energii. Jeszcze cały czas mamy dużo sektorów, które w ETS-ie nie są i trwa bardzo rozpalona dyskusja na temat tego, kiedy i jakie sektory włączać do systemu. I tutaj nie mam na myśli tylko ETS-2, ale też na przykład spalanie odpadów czy rolnictwo. Taki słoń w pokoju, który cały czas przenosimy go do jeszcze dalszego pokoju, jeszcze dalszego pokoju. Nie dramatyzujmy, ale słoniem był zawsze, bo przecież ta polityka unijna, czyli największa polityka redystrybucyjna jest wspólna polityka rolna, w związku z czym zawsze rolnictwo było kluczowym elementem współpracy wewnątrz Unii.

Energia do zmiany. Czy to tak zwane biochar, czyli węgiel drzewny, który jest stosowany na przykład później w uprawach, pochłania CO2, zwiększa retencję wody na przykład w glebie, więc on jest takim pożądanym też substratem przy produkcji żywności. No i szereg innych elementów, które powodują, że rolnicy mogą być wprowadzeni do tego systemu w taki boczny sposób, czyli nie tylko by zarabiali na przykład, bo mówimy o mechanizmach, które by były, finanse za tym szły, zarabialiby nie tylko na produkcji samej żywności, ale też będąc, partycypując powiedzmy w tym procesie dekarbonizacji innych sektorów, które będą tego potrzebowały i to jest... Coś, co jest nazywane w tym projekcie komisji remowalami, czyli negatywne emisje.

No, ale możliwy jest jakiś taki połączony governance, na przykład przy funduszu modernizacyjnym tak to działa, że trochę jest komisja, ma do powiedzenia trochę Europejski Bank Inwestycyjny, a trochę właśnie rząd. Tu stawiamy kropkę, ale oczywiście nie kończymy rozmowy czy negocjacji rewizji dyrektywy ETS. Na pewno będziemy wracać jeszcze wielokrotnie do tego tematu, na przykład wtedy, kiedy już będą rzeczywiście znane projekty komisji albo stanowiska stolic, albo stanowisko Parlamentu Europejskiego. No dużo jeszcze będzie się w tej sprawie działo, dlatego czeka nas gorąca jesień. A za dzisiejszą rozmowę bardzo ci, Robert, dziękuję. Moim gościem był Robert Jeszka, kierownik Kobize i założyciel KEIK. Dzięki. Bardzo dziękuję. Na dziś to wszystko. Na kolejny odcinek Energi do zmiany zapraszam w przyszłym tygodniu.