Ekonomia stabilizacji, polityka destabilizacji | Wartość dodana

O tym porozmawiam z filozofem i eseistą Tomaszem Stawiszyńskim oraz socjolożką i pisarką Agatą Romaniuk podczas debaty Solidarność w Polsce Podziałów. Nazywam się Andrzej Bobiński i zapraszam Państwa we środę 21 października o 19.30 do Big Book Cafe MDM przy ulicy Koszykowej w Warszawie. Spotykamy się w ramach Ćwiczeń z przyszłości wspólnego projektu Polityki Insight i Fundacji PKO Banku Polskiego. Do zobaczenia. 12 października szwedzka Akademia Nauk wyróżniła tzw. ekonomicznym noblem Roberta Halla i Michaela Woodforda za mikroekonomiczne fundamenty polityk stabilizujących cykle gospodarcze. To spory przeskok. W poprzednim roku nagrodę przyznano za padanie nad innowacjami.

Spotykamy się tak jak w zeszłym roku, żeby porozmawiać o tegorocznych laureatach tzw. Ekonomicznego Nobla. Co możesz powiedzieć o tegorocznej nagrodzie i też czym ona się różni od poprzedniej? Miałam takie wrażenie, że zupełnie co innego zostało nagrodzone niż w zeszłym roku. Ja lubię myśleć o tym Noblu tegorocznym jako taką nagrodę za dorobek metodologiczny, to znaczy Robert Hall i Michael Woodford przyczynili się do stworzenia, bo to też nie możemy im przepisywać wszystkiego, ale jednak przyczynili się do stworzenia klasy narzędzi, które pozwalają ekonomistom opisywać w szczególności wahania cykliczne, czyli mówimy o takich wahaniach W ramach ich analizować różne narzędzia polityki stabilizacyjnej.

W przypadku Halla to są jeszcze prace z lat 70. Więc ta nagroda jest w pewnym sensie oczywiście zasłużona i niekontrowersyjna. Natomiast to są rzeczy, które dziś weszły do kanonu tak głęboko, że trudno sobie wyobrazić, że ktoś mógłby robić inaczej. To jest też taka podstawa, na której potem budowane są jakieś inne osiągnięcia. Obserwuję sobie dyskusje i bardzo dużo osób, które były studentami Halla czy współpracownikami czy Woodforda, teraz piszą o tym, czego oni się nauczyli od nich, jak pomogło im to zmienić spojrzenie na rzeczywistość i prowadzić swoje dalsze badania. Wspomniałeś już o Holu, a teraz może powiedzmy o Utfordzie. Co on wniósł do polityki monetarnej? Np. Bank Szwecji, który jest sponsorem tej nagrody, ale nie ma wpływu na jej przedzielanie, dostawał taki komunikat, w którym mówi, że np. też posługuje się m.in. modelami Utforda.

Skomentuję jeszcze, że ta nagroda to jest pół na pół. To nie jest tak, że oni jakieś wspólne badania robili. To są zupełnie oddzielne badania. Hall, o ile mi wiadomo, nie zajmował się polityką monetarną. Woodford przede wszystkim jest takim w zasadzie ojcem założycielem nowoczesnej polityki monetarnej, badań nad tą polityką monetarną, więc rzeczywiście to są dwa odrębne światy. Nie mam wglądu do tego, jakie modele banki centralne, rezerwy federalne i rady polityk pieniężnych w różnych krajach przyjmują model, ale z tego, co mi wiadomo, sporo banków centralnych, między innymi, bo to nie jest jedyne narzędzie, używa tych narzędzi, które ci panowie rozwijali, czyli te nowokeńsowskie dynamiczne, statystyczne modele równowagi ogólnej. Nowo Keynesowskie tutaj nie jest przypadkowe, bo to są modele, które nawiązują jakoś tam do myśli Keynesa, modelują, ale w nowoczesny sposób, czyli właśnie w oparciu o mikropodstawy, na przykład sztywności płacowe, sztywności cenowe, czyli to, że ceny na rynku nie dostosowują się idealnie i natychmiastowo do tych szoków, które napotyka gospodarka.

Więc Woodford tworzy tego typu narzędzia. Znowu, nie jest on jakby zwolennikiem jakiejś konkretnej, chociaż można wyczytać to w jego pracach, to wynika z jego pracy, ale to nie jest tak, że on jest jakby propagatorem jakiejś pewnej klasy narzędzi polityki pieniężnej. Raczej tworzy modele i z tych modeli coś wychodzi, prawda? To, co zresztą też z badań Halla wynika, że w tych wszystkich rzeczach super istotne są nie tylko bieżące decyzje, ale też oczekiwania. Prawda? Czyli to, co gospodarstwa domowej, firmy myślą o przyszłych cenach i przyszłej ścieżce stóp procentowych w gospodarce. I to, co moim zdaniem jest dużą, w moim odczuciu, zasługą Woodforda, to jest między innymi to, że on wyprowadza w ramach tego, w taki dosyć elegancki sposób, w tego modelu, to, że ta polityka, którą nazywamy forward guidance, jest zasadna i powinna być stosowana.

Dzisiaj mierzymy się z inną sytuacją. Czy te badania tegorocznych noblistów mają też jakieś Zastosowania do obecnej sytuacji, do szoku energetycznego, do przedłużających się okresów wysokiej inflacji. Co możemy z jednej strony z nich wywnioskować dla tego jak, czy w ogóle i jak ewentualnie ochraniać konsumentów przed takim szokiem i jak powinna reagować na niego polityka monetarna. Zaraz odpowiem na twoje pytanie dotyczące szoków energetycznych, ale ja bym nie utożsamiał ani Woodforda, ani Halla, tegorocznych noblistów z jakimś konkretnym narzędziem. Z tym, że oni mówią, że tak powinniśmy robić i to będzie święte. Ekonomia nie ma takich praw, które są zaszyte tak fundamentalnie w zachowaniach. Gospodarki, które zawsze będą działać, raczej stworzyli aparat analityczny, w ramach którego możemy testować różne rozwiązania, prawda?

To znaczy, ponieważ to jest szok podażowy, okej, przeczekamy, gospodarka się jakoś tam dostosuje do tych trochę wyższych kosztów energii. Natomiast jeżeli uważamy, że ten szok będzie długoterminowy, to wtedy jak najbardziej powinniśmy zareagować, bo boimy się, Tego co ekonomiści nazywają tam drugą albo nie daj Boże jeszcze trzecią rundą, kiedy ta inflacja zaczyna propagować się poprzez zwiększone ceny, poprzez zwiększone płace i poprzez w konsekwencji zwiększone oczekiwania inflacyjne. Bo to co chyba warto też powiedzieć, wracając do Woodforda, to jest to, że jak się tak głębiej wczytać w jego artykuły, to tak naprawdę Banki centralne powinny targetować się nie tyle do konkretnego poziomu inflacji, co do oczekiwań inflacyjnych. Czyli celem banku centralnego albo polityki pieniężnej powinno być zarządzanie oczekiwaniami inflacyjnymi.