O Johnnie Locke’u i religii | PF 172
Zapraszamy na pogawędkę o nieco mniej znanym aspekcie filozofii Johna Locke’a. Powszechnie znany jako teoretyk poznania i ojciec brytyjskiego empiryzmu, a także orędownik liberalizmu politycznego, tym razem objawia się jako filozof religii. Próbujemy zastanowić się nad znaczeniem jego próby pogodzenia wiary i rozumu, korzystając z tego, że stara się pisać o tych zawiłych kwestiach niezwykle zrozumiale, w sposób pozbawiony teologicznego czy filozoficznego żargonu. Staramy się także rozwiązać pewien paradoks i odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ten przeciwnik religijnego fanatyzmu, myśliciel na wskroś racjonalny, orędownik tolerancji wyznaniowej przestrzegał przed rodzącym się angielskim deizmem, do którego powstania sam się przyczynił.Wspominany w pogawędce odcinek o krnąbrnym uczniu Locke’a - Johnie Tolandzie (PF 159) znajdziecie tutaj.Pretekstem pogawędki jest ukazanie się przekładu najważniejszego dzieła Locke’a poświęconego tej tematyce: „Rozumności chrześcijaństwa zgodnie z treścią Pisma”. Prace nad przygotowaniem polskiej edycji prowadzone były w ramach grantu NPRH „Filozofia brytyjska XVII i XVIII wieku”.Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny
Zwykłego przekonania, choćby o prawdziwości relacji kogoś, kto powiadamia nas o tym, czego doświadczył w odległym kraju, albo po prostu o tym, co było dostępne jemu, ale nam już nie. Egzegeza Biblii przypomina zresztą sprawdzanie takich doniesień, w przypadku których staramy się potwierdzić, czy osoba, która nam przekazuje je, jest godna zaufania, czy jej opowieść ktoś może potwierdzić i czy zawiera ona jakieś sprzeczności. Jeśli przed Lockem leżały otwarte dwie księgi, Księga Natury i Księga Objawiona, obie należało czytać z równą uwagą. Jak być może pamiętacie, w jednym z niedawnych odcinków Pogawędnika opowiadałem o głośnym sprzeciwie, jaki pod adresem takiego pojmowania religii objawionej zgłaszał samozwańczy i dość krnąbrny uczeń Locke'a John Toland.
Przede wszystkim zaprzeczył, jakoby istniała sfera prawd ponadrozumowych. Ba, ostrze krytyki pochodziło z prac samego Locke'a. Jeśli bowiem rozum operuje ideami, przekonywał Toland, a przy tym potrafi potwierdzić, czy formułowane sądy są zgodne albo sprzeczne z rozumem, to nie ma jakiegoś specyficznego rodzaju prawd ponadrozumowych. Mówiąc krótko, albo wiemy, o czym mówimy, albo nie, reszta to złuda. Dlatego Toland głosi, że nie ma żadnych prawd objawionych, a religia, jeśli ma być z rozumem zgodna, nie może poza niego wykroczyć. Rozum nie może przechadzać się w jakimś półcieniu, bo to nazbyt ochoczo wykorzystają duchowi szarlatani.
Bóg może być tylko Bogiem ludzi całkowicie rozumnych, reszta to fanatyzm i ogłupianie ludu. A Locke? A Locke jego zdaniem zatrzymał się w swojej krytyce religijnego fanatyzmu niejako w półkroku. Stąd tytuł głośnej książki Tolanda – Chrześcijaństwo bez tajemnic. Podobnie jak Toland, Locke był krytycznie nastawiony do instytucjonalnego kościoła, ale nie na tyle, by zgodzić się całkowicie z krytyką Locke'a, która rugowała wszelkie objawienie. De facto obierała się zresztą sama na przekonaniu, na wierze o mocy rozumu, który miałby wyrugować chrześcijaństwa wszelką ponadrozumowość.
Jedną wiarę w przekaz biblijny starała się zastąpić inną, choć we własnych oczach Toland starał się dokończyć krytykę nierozumności rozpoczętą przez Locke'a. Rzecz jednak w tym, że ów krnąbrny uczeń znał co prawda i to znał dobrze najsłynniejszą pracę Locke'a, wspomniane rozważania dotyczące rozumu ludzkiego, ale nie znał tej, nad którą Locke dopiero zaczął pisać. Co więcej, to właśnie Locke, przygotowując owe dzieło, znał przesłane mu w rękopisie fragmenty pracy Tolanda i głośno zaoponował. Sprzeciw ten wyraził właśnie w owej pracy, jaką była rozumność chrześcijaństwa zgodnie z treścią pisma. Także i w tej pracy zasadniczą myślą pozostaje rozumna wykładnia Biblii.
Pokazano wszystkie 4 dopasowania. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Zapraszamy na pogawędkę o nieco mniej znanym aspekcie filozofii Johna Locke’a.
Powszechnie znany jako teoretyk poznania i ojciec brytyjskiego empiryzmu, a także orędownik liberalizmu politycznego, tym razem objawia się jako filozof religii.
Próbujemy zastanowić się nad znaczeniem jego próby pogodzenia wiary i rozumu, korzystając z tego, że stara się pisać o tych zawiłych kwestiach niezwykle zrozumiale, w sposób pozbawiony teologicznego czy filozoficznego żargonu. Staramy się także rozwiązać pewien paradoks i odpowiedzieć na pytanie, dlaczego ten przeciwnik religijnego fanatyzmu, myśliciel na wskroś racjonalny, orędownik tolerancji wyznaniowej przestrzegał przed rodzącym się angielskim deizmem, do którego powstania sam się przyczynił.
Wspominany w pogawędce odcinek o krnąbrnym uczniu Locke’a - Johnie Tolandzie (PF 159) znajdziecie tutaj.
Pretekstem pogawędki jest ukazanie się przekładu najważniejszego dzieła Locke’a poświęconego tej tematyce: „Rozumności chrześcijaństwa zgodnie z treścią Pisma”. Prace nad przygotowaniem polskiej edycji prowadzone były w ramach grantu NPRH „Filozofia brytyjska XVII i XVIII wieku”.
Zachęcamy do wsparcia naszej pracy i możliwości rozwoju na platformie Patronite:
https://patronite.pl/pogawednik.filozoficzny