#090 Angielskie czasy na luzie

W naszych powinnościach w przeszłości to jeszcze czasem go używamy, ale faktycznie nie są to aż takie struktury jak w języku angielskim, którym właśnie teraz już oddajemy tutaj głos. Zaznaczę takie bardzo ważne punkty, które bardzo często nie są pokazywane w czasach szkolnych. Więc trochę pojadę po systemie edukacji, to jak to ja lubię, sobie między wierszami tam czasem pocisnąć, bo wiem jak to jest nauczane, wiem jak to jest odklepywane i wiem jakie naleciałości mają uczniowie po latach szkolnych i wtedy ciężko jest im jakby wyplenić coś albo otworzyć głowę, że jednak może być inaczej. No i teraz podam przykład. Jak zaczynacie uczyć się języka angielskiego, wchodzi Present Simple, czas teraźniejszy, tak?

I macie, dobrze, to są nasze zwyczaje, preferencje, upodobania. I jak macie przysłówki typu always, never, sometimes, no to od razu jest automat, jest lampka po prostu jak ten dzwonek Pawlowa, że to musi być Present Simple. Może to się niektórym wydawać teraz dziwne, jak ja to powiem, ale wiecie, że ja naprawdę muszę niektórych uczniów wytrenować, że to nie zawsze znaczy, jak widzicie, always, sometimes, never, że to będzie prezent simple. I to nie jest tylko poziom jakby początkowy, to są ludzie już powiedzmy bardziej podchodzący pod poziom B2 i oni jak z automatu lecą. I jak ja im pokażę, że, ale słuchajcie, możecie te przysłówki użyć też w czasie przeszłym na przykład, że nigdy na przykład nie lubiłam chodzić do kina, tak? Albo nigdy, jak byłam, na przykład jak byłam dzieckiem, no to nigdy się nie bawiłam na huśtawce.

No i macie czas przeszły i też jest never. Albo też inna kwestia, jak macie never i ever, to od razu też jest lampka, że to musi być present perfect, do którego zaraz przejdziemy. No nie, zależy co chcecie powiedzieć. Jeżeli chodzi o te zwyczaje, to możecie też użyć tych przysłówków i możecie użyć continuous'a, czyli tego z ingiem, ale wtedy was wkurzają czyjeś nawyki po prostu. Czyli powiecie na przykład You are always forgetting about my birthday. You are never speaking the way I can understand you. Czyli na przykład zawsze zapominasz o moich urodzinach albo nigdy nie mówisz w ten sposób, w jaki ja mogę cię zrozumieć i nas to irytuje. Więc jak macie jakieś irytujące zachowania wśród waszych bliskich albo was samych wkurza jakieś zachowanie, to możecie użyć ten przysłówek i możecie użyć innego czasu.

Przecież te przysłówki należą do tego czasu. No a prawdopodobnie oni po prostu tak sobie x lat temu kojarzyli i tak sobie to po prostu kategoryzowali. Więc coś takiego jest, więc jeżeli jesteście w grupie właśnie tych moich uczniów, no to pamiętajcie o tym, że tak nie trzeba, że możecie sobie użyć z czym chcecie, bo to wy gadacie i wy jesteście masterem tego języka, którego używacie. Jak tam tutaj struktura podcastu nie legnie w gruzach przez to, że teraz przejdziemy do ever i never, to faktycznie to ever mi się bardzo kojarzy z Present Perfect, ale to właśnie dlatego, bo te przykłady były tak wałkowane, że I have never been in Paris i po prostu Ciągle masz ten przykład w głowie i okej, to było fajne, bo mi się nawet Perfect wydawał taki dosyć oczywisty i on miał szerokie zastosowanie i możesz sobie wyobrazić, że coś się zaczęło, a nadal trwa i okej, to jest przekonywujące, ale właśnie to Ever gdzieś utknęło w głowie, że jest z tym powiązane, choć myślę, że nie wpadłabym na to, żeby

Z systemem też, który to wtłoczył w ludzi i ja czasem mam wrażenie, że my trochę teraz mówimy o angielskim, a trochę w ogóle o przekonaniach i o całym życiu, no bo to czasem też tak masz, że jakaś szufladka ci się przyklei i już po prostu tego ever nie odkleisz, czyli tego, co ci się przykleiło na jakiś temat, zostaje to z tobą i przychodzi ktoś, kto ci chce pokazać, ej, wiesz, że możesz inaczej, a ty siedzisz i nie, bo w sumie mi jest tak prościej, bo ja wiem tak i ja będę robić tak. Tak. Ale nie legła nam w gruzach, bo fajnie, że wyszłyśmy w ten perfect, bo to jest czas, którego nie ma w języku polskim i ja rozumiem, że jak się pierwszy raz z tym spotykacie, to może być wam trudno w ogóle też to osadzić gdzieś w czasu przestrzeni, no bo generalnie to jest czas teraźniejszy. Dlaczego on jest teraźniejszy? No bo właśnie, skutki są widoczne teraz, tak? Czyli nadal odczuwamy rezultaty jakiejś akcji, jakiegoś wydarzenia, które zaczęło się gdzieś w przeszłości.

Więc to jest jedno użycie właśnie perfectu. I też, słuchajcie, z tą datą często, no dobra, a jak wiem, kiedy się wydarzyło, to co, to teraz powinienem tylko iść w pas symbol, czyli ten czas przeszły, tak, z did i didn't? No nie, bo możesz nadal użyć perfectu, jak wiesz o tym. Chodzi o to, że to nie jest istotne, nie jest ważne akurat. Co jest ważniejsze? Musicie właśnie ważyć, jak używacie angielskich czasów, ważyć, co chcecie podkreślić? Czy wasze doświadczenie? Czy to, że na przykład weszliście i jest bajzel, jest burdel, jest stół upieprzony na przykład, tak? Czy wiecie, kiedy to zostało zrobione? Ja z tymi przykładami, że na przykład wchodzicie i jest bajzel, no to widzę nadal ten bajzel. No to bym użyła present perfect, tak? Że ktoś mi narobił somebody has made a mess, ale na przykład jak już by było posprzątane,

Już bym posprzątała i bym komuś opowiadała o tym wieczorem i wtedy bym powiedziała, no wiesz co, no weszłam i nie wiem co się stało, może pies tutaj mi coś porozrzucał. No to to już jest jakby, no to jest zakończone, finito i nie ma skutków widocznych, tak? Albo na przykład nie widzieliście kogoś przez lata i widzicie tego kogoś po latach i widzicie wielką zmianę, zmianę fryzury na przykład. No to też warto użyć tego present perfect, bo nieważne jest, kiedy ta osoba się zmieniła i ta osoba na pewno, jeżeli na przykład przeszła jakąś metamorfozę albo poszła do fryzjera, no to ona wie, kiedy to zrobiła i wy też możecie potem dopytać, kiedy to zrobiliście i wtedy użyjecie past simple, ale to, że wy teraz widzicie albo na przykład tej osoby nie poznaliście, No to super, Present Perfect. Albo wypiliście coś nieświeżego, milkshake'a i macie stomach flu na przykład, no to też to wypicie będzie w Present Perfect, bo teraz cierpicie na tą grypę żołądkową i latacie do toalety.

To jest śmiała teoria, że grupa żołądkowa jest od wypicia nieświeżego mleka, ale... Nie, to tak poszłam, no. No to staliście w kolejce, słuchajcie, za kimś, nie? I ktoś na was kichnął i się okazało, że to była grupa żołądkowa. Macie ból głowy, tak? Albo macie czy ból brzucha, czy ból zęba. Ból głowy, bo byliście na przykład na koncercie i staliście obok głośnika. I przez to macie teraz ten ból głowy, tak? W takim kontekście, czyli jest ten skutek nadal widoczny, nadal go odczuwacie. Albo na przykład mówicie, że to jest pierwszy raz, kiedy coś robię, drugi, piąty, dziesiąty. Jak takie it's the first time, it's the tenth time, it's the second time, to angielski lubi mieć po tym present perfect, bo też skupiacie się tutaj na doświadczeniu. Albo czy już coś zrobiliście właśnie, czy jeszcze nie, czy właśnie już widziałaś, have you already seen Harry Potter?

To też fajnie, present perfect, bo też skupiam się na doświadczeniu. Wtedy, jak powiedziałam prędzej, możemy dopytać, a kiedy to zrobiłeś, zrobiłaś? To wtedy już będzie, pytamy o konkretną datę, więc tutaj się prosi ten past simple. To zawsze był ten pułap, gdzie cudem udało się dojść do przeszłości, potem Present Simple i Continuous, a potem no nie, nie? A potem trochę przeszłości i jak koło się udało dojść na przykład Reported Speech, czyli Mowy Zależnej, to chyba był na rozszerzenie. Jo, ale Reported Speech to też w sensie trzeba trochę with a pinch of salt to traktować, bo Bo reported speech jest wymagane na wszystkich egzaminach, a w everyday speech i tak natively bardzo często mówią tak jak my, czyli jakby automatycznie przytaczają tą wypowiedź, a nie muszą jej cofać. I to jest takie zawsze ojenne cofanie tych czasów.

Americanin może powiedzieć, did you already see? I to też jest okej, więc widzicie, jaki język jest elastyczny i też jeżeli wy pomieszacie te czasy, ja nadal was zrozumiem i ja nadal mogę wyciągnąć z kontekstu, o co chodziło, tak? Jeżeli zamiast perfectu użyjecie ten past simple albo w drugą stronę, chciałaś o coś zapytać. Tak, ale ja chciałam zapytać o takie już bardziej zaawansowane rzeczy i nie wiem, czy możemy przejść, żeby nie zrujnować Ci tutaj scenariusza. Wiesz co, no chciałam zapytać teraz, powiedzieć jeszcze, wtrącić past continuous, który jest bardzo często... Dobra, past continuous to w ogóle pamiętam i past simple, jak było porównanie w podręcznikach z angielskiego, było tak, że na przykład coś o zbrodniach. Mhm. I że w czasie jak ona otworzyła drzwi, to tam się dłużej dobrał jakiś proces i to były ingi w ogóle, ale te Present Continuous i Present Simple i Past Continuous i Past Simple to tak było w miarę... no pamiętam, że to było do zrozumienia, tylko ciągle się tłumaczyło o tej ciągłości, że te ingi to są te ciągłe...

Ciągłe rzeczy. Bo na tym się skupiamy, właśnie, bo te wszystkie i zaraz jak też pokażę te perfekty, zawsze ten odpowiednik z continuous'em, on będzie odpowiedzialny za duration i progress, czyli właśnie za tą długość i ciągłość i ta czynność była w trakcie wykonywania. Ale bardzo dobrze mieć przykłady, bo często jak słyszymy tą regułkę, to tak, ale what the fuck, o co chodzi, jakby jak, że była wykonywana w jakimś tam momencie albo była Chodzi mi o to, że te reguły, jak one są wytłumaczone tak... Bo słyszysz regułka i życie tak naprawdę. No i ciężko nam je umiejscowić w naszym umyśle. Jak te przykłady, gdzie jest ten past continuous, który pewnie został przerwany przez krótszą sytuację w past simple,

Ten drill mi tak przeszedł obok nosa, tak przez ścianę. To też wam pomoże, że bierzemy tą akcję i ona jest w tym wydźwięku takim niedokonanym, bo jak ja powiem, że ja studiowałam przez 5 lat, no to to jest zakończone, więc tutaj evidentnie pas simple. I teraz wracając do Continuosa, ale w Present Perfect. Jak macie Present Perfect, Simple i Continuous, to również tutaj będzie sytuacja taka, co jest bardziej dokonane bądź mniej, albo co skupia się na ilości, a co skupia się na długości. Czyli pamiętamy Present Perfect przed chwilą, że mam skutki widoczne do dzisiaj, teraz skupiam się na tych rezultatach, więc np. widzicie, że jestem upocona jak szczur. No i zapytacie, a co robiłaś, co się stało? A ja powiedziałam, że przekopałam cały ogródek, przekopałam ogródek, więc po prostu jeden ogródek zakończona, ale kopałam przez 5 godzin w tym ogródku, czyli I have been digging.

To też jest normalne, że możecie używać tego czasu poprawnie i nie wiedzieć dlaczego, ale wam to w ogóle spoko brzmi. I to też już pokazuje, że macie jakąś intuicję językową, tak? Bo jesteście odczytani, osłuchani i to jest spoko. No ja jako lektor, jako nauczyciel, ja muszę tego ludzi nauczyć, więc ja to znam. Ale jak nie macie też takiej potrzeby, nie przygotowujecie się do egzaminów, no bo jak się przygotowujecie do egzaminów, to jednak to pomaga, żeby wiedzieć, znać tą regułę. No to lepiej po prostu z radością mówić, tak? A nawet jak nie powiecie czegoś poprawnie, jak zapomnicie o tej esce po prostu, the present simple, no to co? Polecamy jolo językowe. Ja muszę o coś zapytać, nawet jak się tutaj struktura podcastu sypnie, mam przed oczami takiego mema z kotem.

No. I kot, w zależności od tego, jaki to jest czas, mówi, ile on już spada. Nie wiem, czy z balkonu, czy skądś. Ja chyba wiem, o czym mówisz, no. I postaram się znaleźć tego, link do tego mema, żebyście też mogli zobaczyć, będzie w opisie odcinka. I teraz, jakkolwiek fajnie jest już, jak już potrafię zrozumieć Present Simple Continuous, ten Perfect nawet, nawet Present Perfect Continuous, to kiedy zaczynają się struktury typu Gdybym 10 lat temu zaczęła robić to, to dzisiaj byłabym już gdzieś tam od 3 lat. To znaczy Ty trochę pomieszałaś conditional z future perfect. To chyba o future perfect mi chodzi. Że czy ktoś tak mówi, mnie to interesuje, czy naprawdę użytkownicy angielskiego używają czegoś takiego i po co im jest to potrzebne do życia.

Bo ja rozumiem, że można powiedzieć, o, gdyby Roman żył, To miałby już być 100 lat, wiesz o co chodzi. No tego się zacznęłam na ten przykład, dobra. No ale chciałam jakiś taki, no bo tak faktycznie się mówi w polskich domach, może dlatego. O, Hania by dzisiaj miała 85 lat, jakby żyła. No, ale to dalej gdybasz, czyli jesteś w conditionalu. Jak powiesz, gdyby Hania miała? No tak, no właśnie, faktycznie, no ale jakby wtedy przyjęła tamto ogłoszenie o pracę, to dzisiaj już bym tam pracowała 5 lat. Tak, tylko znowu jakby zmiksowałaś i spoko, ja wiem o co ci chodzi i tak jak powiedziałaś, zapytałaś, kto tak mówi, czy to jest logiczne i w ogóle brzmi to zdanie bez sensu, bo w naszych uczach ten future perfect może brzmieć dla kogoś bez sensu. Nawet nie zaczynając tego, gdybym podjęła tą pracę, możemy

Leave the conditional aside. Zostawiamy conditional na razie z boku. Ale samo to, że na przykład powiesz, że za rok na przykład stuknie już ci dwudziestolecie pracy, to to już brzmi lepiej w języku polskim. Aaa, dobra. To może to takie, ja miałam w głowie takie kalki przełożone. No, albo na przykład do 2030 zarobi pierwszy milion dolców. A, no dobra. Wyznaczasz goal jakiś, tak? Więc ten future perfect i future perfect continuous, on może brzmieć trochę dziwnie w naszych uszach, bo też znowu nie mamy takiego czasu, Ale ten continuous jest czasem taki jakby trochę naciągany. On nie jest używany przez native'ów, on jest używany właśnie np. w wiadomościach, w gazetach, możecie też w książkach znaleźć go.

Ale jak się spojrzy na niego właśnie z innymi przykładami, takimi bardziej logicznymi, może nie takimi kalkami, no to on będzie brzmiał bardziej spoko, ale to może za chwilę do niego wrócimy. Ja tylko jeszcze pokażę, że np. grama może ratować życie albo małżeństwa. To jak ja mówię, że słuchajcie, jak powiecie tak, Czy użyjecie, wracając do tych past simple i continuous i tych perfectów, czy powiecie to w tym czasie, czy w tym czasie i często kontekst pomaga i nadal was zrozumiem, to jednak mogą być, zaraz jak wam pokażę przykłady, to odczujecie różnicę, jak ja powiem, we have been a couple for five years, we were a couple for five years. To w którym przykładzie ja już nie jestem z tą osobą w związku? Jak jesteś werem.

A jak jest Present Perfect, to drzwi są nadal otwarte. I może jeszcze będzie tworzyć, i może jeszcze będzie pisać. Widzicie, no są, można wyczuć taką różnicę. Tak, brzmi logicznie, muszę to powiedzieć. Dziękuję. Mam nadzieję, że też widzicie w tym tą krztynę logiki i odpadają te takie klatki i burzą się te mury, jak to, o Boże, ten angielski taki nienormalny. To jak jesteś w takim właśnie duchu, Duchu burzenia klatek. Duchu burzenia klatek i duchu takim otwartym, że jednak spoko, to ja wejdę za przeszłość, słuchajcie, właśnie, tak pokrótce. No i teraz czas za przeszły, ja pierdzielę, o co chodzi, jakby przeszłość w przeszłości, to co ja muszę zanim powiem, to mój mózg już musi wiedzieć, co robił pierwszy, co robił drugi, co robił piąty, dziesiąty i tak dalej. Czyli past perfect, tak? Past perfect, ten z had i trzecią formą i past perfect continuous, czyli had, been i ing.

I słuchajcie, jeżeli nie ma, jeżeli logiczne jest to, Co było pierwsze, drugie? Albo są krótkie akcje, jedna po drugiej, to możecie użyć past simple po prostu, czyli ja wstałam, zgasiłam światło, wyszłam. Albo spojrzała mu w oczy, powiedziała, że go nie kocha, trzasnęła drzwiami, tak? Krótkie akcje, pomimo że wiadomo, no bo najpierw spojrzała mu w oczy i potem mu powiedziała, tak? Więc możecie, tu nie trzeba używać tej zaprzeszłości, ale Są sytuacje, kontekst, gdzie to pomaga. No i teraz właśnie wracając do tych umysłów, tych native'ów, tak? Dla nich to jest naturalne pokazać to, że najpierw tym past perfect, a potem w past simple. I jak wejdą w nasz język polski, to tak okej, no to muszą więcej potrzebować na przykład od kontekstu, tak? Albo wywnioskować.

I teraz pamiętacie zależność present perfect, czyli czas ten I have been, I have gone. Jak oddziałuje mi na teraźniejszość, to tak samo musimy po prostu przeskoczyć Na osi czasu o jeden krok wstecz. Czyli past perfect będzie właśnie miał jakieś skutki, rezultaty na przeszłość. Ja to mówię z perspektywy dzisiejszej, teraźniejszej. Czyli jak ja np. mówiłam o tym np. bólu brzucha czy tam wypiciu czegoś i po prostu tej grypy żołądkowej i jak to się zakończyło wczoraj i jak ja Wam to opowiadam z dzisiejszej perspektywy, no to wypicie tego będzie za przeszłości, bo to mi skutkowało na Przeszłości na Pass Simple wczoraj. I widzicie, to jest taka sama zależność.

Albo jak powiedziałam, że kogoś na przykład, że nie chcę iść do kina, bo już widziałam ten film. I jak ja to powiem, jakby to moje powiedzenie tego jest z perspektywy wczoraj, jak ja to mówiłam wczoraj, więc ja to powiem z dzisiejszej, to ja wczoraj nie chciałam iść do kina, Past Simple, bo ja już prędzej widziałam ten film w Past Perfect, no bo to mi jakby oddziałuje zza przeszłości w przeszłość, to wydarzenie. Ten Past Perfect oczywiście ma ten odpowiednik w Continuesie i to będzie tak samo właśnie się skupiało jak ten Present Perfect na długości. Czyli wczoraj byłam zmęczona, bo przekopywałam ogródek przez 5 godzin. Czyli przekopywanie ogródka przez 5 godzin jest przeszłe w stosunku do bycia zmęczonym, więc w stosunku do dziś jest za przeszłe.

A jak powiem, when I entered the room, they smoked. Ja weszłam do pokoju, a oni wtedy zapalili, czyli past simple po past simple, jedna sytuacja krótka po drugiej. Więc tutaj ja widziałam, jak oni zaczynają palić. Widzicie, jak zestawienie tych czasów zmienia kontekst. Tak samo jak mogliście być głodni po podróży i też weszliście do domu i jak użyjecie Past Perfect, no to oni już zjedli i może dla was nic nie zostało, no chyba, że wam zostawili jakieś resztki. Jak weszliście do pokoju i oni jedli w Past Continuous, no to przerwaliście to jedzenie i może dla was coś jeszcze było na stole i dołączyliście do nich. A jak powiemy, weszliśmy do domu i wtedy they started eating, czyli pas simple po pas simple, no to możliwe, że z nimi zaczęliście przygotowywać ten posiłek i cały posiłek z nimi byliście i nie byliście głodni.

I też będąc cały czas w kontakcie i kontynuując naukę języka, to zawsze będziecie się spotkać z tymi strukturami, więc dla was będzie to okazja do odświeżenia tego, co już wiecie, plus dowiedzenia się na przykład czegoś nowego na kolejnych etapach, na kolejnych poziomach. Jedziemy do przyszłości. Jedziemy do przyszłości, czyli możemy zacząć z grubej rury, tak jak mówiłaś o tych perfectach, że jak to w ogóle bez sensu. I dlaczego bez sensu nam się wydaje? Bo nasze, znowu, język polski nie ma takich czasów i może dla naszego umysłu być na początku dziwne to ogarnąć, ale jak sobie to zilustrujemy takimi prostymi przykładami, to znowu zobaczycie, że to wcale no nie taki diabeł straszny, jak go malują. I jak chcecie powiedzieć, że na przykład do 2030 roku chcecie coś osiągnąć, No to mamy ten wydźwięk dokonanej akcji.

Na przykład zarobię ten pierwszy milion, albo wybuduję dom, albo skończę kurs japońskiego. U nas jest to, ta przyszłość, wydźwięk przyszłości jest jeden w języku polskim, ale jak ja mówiłam te zdania, mieliście odczucie, że ja to ukończę I tutaj będzie ten future perfect simple, czyli znowu jest perfect simple, czyli skupia się na dokonanej sytuacji, czyli na przykład I will have finished building the house. I will have earned million dollars. I will have finished the Japanese course. Z kolei ten continuous, o którym Agata wspomniała kilkanaście minut temu, I will have been working here for 20 years.

I to może wam pomóc, jakby też sobie usystematyzować te czasy, właśnie patrząc, czy coś jest skończone, czy nieskończone, czy skupiam się na ilości, czy na długości. I tak te czasy obrazują te same akcje, one nie są jakoś tak pomieszane. Jeżeli chodzi o ten Future Perfect Continuous, on bardzo często występuje w takim języku też oficjalnym, czyli jak będziecie oglądać newsy, czy czytać też gazety, czy książki, no to jak on będzie musiał być użyty, no to będzie użyty. I warto po prostu, jak już jesteście na takim poziomie B2, no to warto go znać, bo jakby nie zwariujecie, jak zobaczycie tą budowę tego, tak? Bo tam jest will, tam jest have, tam jest been i później przychodzi czasem nixingiem.