#090 Angielskie czasy na luzie

Czyli nie byłaś w Paryżu i nadal nie jesteś w Paryżu. I nadal nie jesteś, właśnie. Czyli mówimy o doświadczeniach życiowych, tak? Jak pytamy, czy kiedykolwiek coś robiliśmy, to mnie nie obchodzi, czy to zrobiłeś 5 lat temu, czy wczoraj. Czy masz to doświadczenie? Czytałaś Harry'ego Petera? Możemy pogadać? Która część jest fajniejsza, najlepsza? Byłaś w Paryżu? A gdzie powinnam najlepszą bagietę i croissant zjeść? Jeżeli byłaś i wróciłaś, bo też wiecie, jak jest I have been i I have gone, to to już są dwa różne konteksty, więc go jest podchwytliwe, bo może wejść w been i w gone i teraz jak zrobicie gone, to znaczy, że pojechaliście do Paryża i nadal tam jesteście, czyli one way ticket, a jak been, no to pojechaliście i wróciliście i przywieźliście mi bagiety i możecie mi o tym powiedzieć, gdzie ona była kupiona i gdzie ja, jak jadę za tydzień, gdzie ja powinnam ją kupić.

To też fajnie, present perfect, bo też skupiam się na doświadczeniu. Wtedy, jak powiedziałam prędzej, możemy dopytać, a kiedy to zrobiłeś, zrobiłaś? To wtedy już będzie, pytamy o konkretną datę, więc tutaj się prosi ten past simple. To zawsze był ten pułap, gdzie cudem udało się dojść do przeszłości, potem Present Simple i Continuous, a potem no nie, nie? A potem trochę przeszłości i jak koło się udało dojść na przykład Reported Speech, czyli Mowy Zależnej, to chyba był na rozszerzenie. Jo, ale Reported Speech to też w sensie trzeba trochę with a pinch of salt to traktować, bo Bo reported speech jest wymagane na wszystkich egzaminach, a w everyday speech i tak natively bardzo często mówią tak jak my, czyli jakby automatycznie przytaczają tą wypowiedź, a nie muszą jej cofać. I to jest takie zawsze ojenne cofanie tych czasów.

Americanin może powiedzieć, did you already see? I to też jest okej, więc widzicie, jaki język jest elastyczny i też jeżeli wy pomieszacie te czasy, ja nadal was zrozumiem i ja nadal mogę wyciągnąć z kontekstu, o co chodziło, tak? Jeżeli zamiast perfectu użyjecie ten past simple albo w drugą stronę, chciałaś o coś zapytać. Tak, ale ja chciałam zapytać o takie już bardziej zaawansowane rzeczy i nie wiem, czy możemy przejść, żeby nie zrujnować Ci tutaj scenariusza. Wiesz co, no chciałam zapytać teraz, powiedzieć jeszcze, wtrącić past continuous, który jest bardzo często... Dobra, past continuous to w ogóle pamiętam i past simple, jak było porównanie w podręcznikach z angielskiego, było tak, że na przykład coś o zbrodniach. Mhm. I że w czasie jak ona otworzyła drzwi, to tam się dłużej dobrał jakiś proces i to były ingi w ogóle, ale te Present Continuous i Present Simple i Past Continuous i Past Simple to tak było w miarę... no pamiętam, że to było do zrozumienia, tylko ciągle się tłumaczyło o tej ciągłości, że te ingi to są te ciągłe...

Ciągłe rzeczy. Bo na tym się skupiamy, właśnie, bo te wszystkie i zaraz jak też pokażę te perfekty, zawsze ten odpowiednik z continuous'em, on będzie odpowiedzialny za duration i progress, czyli właśnie za tą długość i ciągłość i ta czynność była w trakcie wykonywania. Ale bardzo dobrze mieć przykłady, bo często jak słyszymy tą regułkę, to tak, ale what the fuck, o co chodzi, jakby jak, że była wykonywana w jakimś tam momencie albo była Chodzi mi o to, że te reguły, jak one są wytłumaczone tak... Bo słyszysz regułka i życie tak naprawdę. No i ciężko nam je umiejscowić w naszym umyśle. Jak te przykłady, gdzie jest ten past continuous, który pewnie został przerwany przez krótszą sytuację w past simple,

Przeważnie tak jest obrazowany, fajnie to też pojąć, ale też warto pamiętać, że my możemy sobie pokazać kilka ciągłych akcji na tym samym szczeblu, czyli na przykład, no ja sobie leżałam na sofie w sobotę rano, a sąsiad wiercił i ja robiłam to dłużej i on robił to dłużej. Ale co jest ważne, bo często jest tak, że my w języku polskim używamy tego właśnie aspektu niedokonanego, który jest takim prawie że odpowiednikiem tego kontiniusa, Ale mówiąc też o czynnościach, które trwały bardzo długo i są zakończone. Na przykład studiowałam przez 5 lat lingwistykę, pracowałam przez 3 lata w Anglii, jechał przez 10 godzin do Francji. To jest, jeżeli ja to mówię w aspekcie dokonanym, zakończonym, to tutaj musi być pas simple, nie continuous.

A co ja też spotykam, to jest taki jakby klasyczny błąd w naszych polskich umysłach, że ludzi kusi użyć tego kontiniusa, no bo przecież studiowałem, studiowałam, jechałam, jechałem. 10 godzin to długi proces jest. No to się nie dziwię. Ale to jest finish, to jest zakończone. Wiecie, więc zawsze pas simple. Ten kontinius to chodzi słuchajcie o wycinek z przeszłości, Plus, chodzi o to, że ta czynność była właśnie w trakcie wykonywania, czyli jak ja sobie leżałam, obrazujemy sobie, ja sobie leżałam na tej scenie, a sąsiad mi wiercił za ścianą i ja mówię, kurde, jest sobota rano. I te continuesy, jak sobie weźmiecie ten wycinek z przeszłości, Jak w past continuous, jak powiedziałaś właśnie na przykład te historie kryminalne, tak, czy z horroru jakieś układanie historii, to to fajnie, ten continuous może służyć jako też to tło wydarzeń, bo było ciemno tam, padało, wiało, a my w tym czasie coś tam innego robiliśmy.

Ale jeżeli coś jest zakończone i nie było właśnie tej ciągłości, no to idziemy po ten pas simple, finito. Co nam może tutaj pomóc? Właśnie jak powiedziałam, te aspekty dokonane, niedokonane. Czyli na przykład upiekłam ciasto, piekłam ciasto. Przeczytałam książkę, czytałam książkę. My słyszymy ten wydźwięk, właśnie jest coś dokonane, zakończone, niedokonane, niezakończone i właśnie tak możecie sobie pomóc obczaić ideę tego past continuous, bo zobaczcie, jak my sobie właśnie wejdziemy ten wycinek tego np. wiercenia tego sąsiada w ścianie, No to ja wzięłam wycinek z przeszłości, powiedziałam konkretnie, że to było w sobotę rano i ona była niezakończona, bo on wiercił, on mnie wywiercił. Jak bym powiedziała wywiercił, no to miałam dziurę i się spotkałam z tym.

Ten drill mi tak przeszedł obok nosa, tak przez ścianę. To też wam pomoże, że bierzemy tą akcję i ona jest w tym wydźwięku takim niedokonanym, bo jak ja powiem, że ja studiowałam przez 5 lat, no to to jest zakończone, więc tutaj evidentnie pas simple. I teraz wracając do Continuosa, ale w Present Perfect. Jak macie Present Perfect, Simple i Continuous, to również tutaj będzie sytuacja taka, co jest bardziej dokonane bądź mniej, albo co skupia się na ilości, a co skupia się na długości. Czyli pamiętamy Present Perfect przed chwilą, że mam skutki widoczne do dzisiaj, teraz skupiam się na tych rezultatach, więc np. widzicie, że jestem upocona jak szczur. No i zapytacie, a co robiłaś, co się stało? A ja powiedziałam, że przekopałam cały ogródek, przekopałam ogródek, więc po prostu jeden ogródek zakończona, ale kopałam przez 5 godzin w tym ogródku, czyli I have been digging.

Czyli zobaczcie, I have been digging. Albo jestem też upłotona jak szczur i dyszę. Co robiłaś? Biegałam przez trzy godziny, bo trenuję do maratonu. I have been running, bo skupiam się na długości, ciągłości. Ale jak bym powiedziała, no przebiegłam dzisiaj 20 kilometrów, no to powiem I have run 20 kilometers. Czyli to jest ta różnica. Widzicie, znowu continuous skupia się na tej długości i na czasie, a ten simple zwykły, on potrzebuje ilości. Albo na przykład wiecie, przeczytaliście trzy tomy Harrego, Czytaliście przez pięć godzin tego Harrego. Czyli jak przeczytaliście trzy tomy, to będzie I have read. Czytałem przez trzy godziny, I have been reading. I zawsze właśnie te continuesy, tak jak ty wspomniałaś prędzej, one chcą tej długości.

Jak have albo belong z tymi ingami, ale to są, wiecie, takie pojedyncze przykłady, już takie niuanse też i jak chcecie bardzo podkreślić coś emocjonalnie, na przykład I have been wanting a dog for ten years. Ale tak to simple, tak? To one są przeważnie używane w tych krótkich czasach, w tych bez inga, bo też będzie wam coś brzmiało nienaturalnie, tak? Są też czasowniki, które mogą przybrać kontiniusa i simple, czyli mogą iść w tej swojej podstawowej formie i z ingiem, i wtedy trochę mi się zmienia znaczenie. Na przykład, what do you think? Czyli pytam o waszą generalną opinię. What are you thinking about? Na przykład, no to o czym teraz myślisz, rozważasz, co rozkminiasz. Albo I have been thinking about moving to Greece, czyli rozważacie to, ale to nie jest wasza generalna opinia i wiara w coś.

No. I kot, w zależności od tego, jaki to jest czas, mówi, ile on już spada. Nie wiem, czy z balkonu, czy skądś. Ja chyba wiem, o czym mówisz, no. I postaram się znaleźć tego, link do tego mema, żebyście też mogli zobaczyć, będzie w opisie odcinka. I teraz, jakkolwiek fajnie jest już, jak już potrafię zrozumieć Present Simple Continuous, ten Perfect nawet, nawet Present Perfect Continuous, to kiedy zaczynają się struktury typu Gdybym 10 lat temu zaczęła robić to, to dzisiaj byłabym już gdzieś tam od 3 lat. To znaczy Ty trochę pomieszałaś conditional z future perfect. To chyba o future perfect mi chodzi. Że czy ktoś tak mówi, mnie to interesuje, czy naprawdę użytkownicy angielskiego używają czegoś takiego i po co im jest to potrzebne do życia.

Leave the conditional aside. Zostawiamy conditional na razie z boku. Ale samo to, że na przykład powiesz, że za rok na przykład stuknie już ci dwudziestolecie pracy, to to już brzmi lepiej w języku polskim. Aaa, dobra. To może to takie, ja miałam w głowie takie kalki przełożone. No, albo na przykład do 2030 zarobi pierwszy milion dolców. A, no dobra. Wyznaczasz goal jakiś, tak? Więc ten future perfect i future perfect continuous, on może brzmieć trochę dziwnie w naszych uszach, bo też znowu nie mamy takiego czasu, Ale ten continuous jest czasem taki jakby trochę naciągany. On nie jest używany przez native'ów, on jest używany właśnie np. w wiadomościach, w gazetach, możecie też w książkach znaleźć go.

Ale jak się spojrzy na niego właśnie z innymi przykładami, takimi bardziej logicznymi, może nie takimi kalkami, no to on będzie brzmiał bardziej spoko, ale to może za chwilę do niego wrócimy. Ja tylko jeszcze pokażę, że np. grama może ratować życie albo małżeństwa. To jak ja mówię, że słuchajcie, jak powiecie tak, Czy użyjecie, wracając do tych past simple i continuous i tych perfectów, czy powiecie to w tym czasie, czy w tym czasie i często kontekst pomaga i nadal was zrozumiem, to jednak mogą być, zaraz jak wam pokażę przykłady, to odczujecie różnicę, jak ja powiem, we have been a couple for five years, we were a couple for five years. To w którym przykładzie ja już nie jestem z tą osobą w związku? Jak jesteś werem.

A jak jest Present Perfect, to drzwi są nadal otwarte. I może jeszcze będzie tworzyć, i może jeszcze będzie pisać. Widzicie, no są, można wyczuć taką różnicę. Tak, brzmi logicznie, muszę to powiedzieć. Dziękuję. Mam nadzieję, że też widzicie w tym tą krztynę logiki i odpadają te takie klatki i burzą się te mury, jak to, o Boże, ten angielski taki nienormalny. To jak jesteś w takim właśnie duchu, Duchu burzenia klatek. Duchu burzenia klatek i duchu takim otwartym, że jednak spoko, to ja wejdę za przeszłość, słuchajcie, właśnie, tak pokrótce. No i teraz czas za przeszły, ja pierdzielę, o co chodzi, jakby przeszłość w przeszłości, to co ja muszę zanim powiem, to mój mózg już musi wiedzieć, co robił pierwszy, co robił drugi, co robił piąty, dziesiąty i tak dalej. Czyli past perfect, tak? Past perfect, ten z had i trzecią formą i past perfect continuous, czyli had, been i ing.

Czyli I had been digging in the garden. That's why I was tired. I co może też pomóc? Na przykład Wam zarejestruję takie przykłady. Wchodzę do pokoju i teraz I entered the room. I powiem Somebody Had been smoking weed. Ktoś jarał. I teraz widzę skutki tego, bo czuję. Dym się unosi, ale to jest za przeszły, więc ja już nie widziałam ich palących. Jak powiem had smoked, no to skupiam się nie na długości, tylko po prostu ktoś spalił trawkę. Ale ja nadal, jakby już ona była spalona, ja jej nie widziałam. Jak ja powiem, when I entered the room, somebody was smoking, albo they were smoking, to ja im przerwałam, bo był past continuous, czyli ja nadal widziałam ich palących, tą trawkę.

A jak powiem, when I entered the room, they smoked. Ja weszłam do pokoju, a oni wtedy zapalili, czyli past simple po past simple, jedna sytuacja krótka po drugiej. Więc tutaj ja widziałam, jak oni zaczynają palić. Widzicie, jak zestawienie tych czasów zmienia kontekst. Tak samo jak mogliście być głodni po podróży i też weszliście do domu i jak użyjecie Past Perfect, no to oni już zjedli i może dla was nic nie zostało, no chyba, że wam zostawili jakieś resztki. Jak weszliście do pokoju i oni jedli w Past Continuous, no to przerwaliście to jedzenie i może dla was coś jeszcze było na stole i dołączyliście do nich. A jak powiemy, weszliśmy do domu i wtedy they started eating, czyli pas simple po pas simple, no to możliwe, że z nimi zaczęliście przygotowywać ten posiłek i cały posiłek z nimi byliście i nie byliście głodni.

Na przykład zarobię ten pierwszy milion, albo wybuduję dom, albo skończę kurs japońskiego. U nas jest to, ta przyszłość, wydźwięk przyszłości jest jeden w języku polskim, ale jak ja mówiłam te zdania, mieliście odczucie, że ja to ukończę I tutaj będzie ten future perfect simple, czyli znowu jest perfect simple, czyli skupia się na dokonanej sytuacji, czyli na przykład I will have finished building the house. I will have earned million dollars. I will have finished the Japanese course. Z kolei ten continuous, o którym Agata wspomniała kilkanaście minut temu, I will have been working here for 20 years.

Czyli, że co, do 2030 będę tutaj pracowała przez 20 lat, no my tak nie mówimy, raczej powiemy, będę miała dwudziestolecie na przykład pracy, z tym wydźwiękiem, że nie przychodzę na emeryturę, bo jakbym powiedziała, że ja przejdę na emeryturę do tej pory, no to z kolei użyję tego Future Simple, który przed chwilą był omówiony, a tutaj pokazuje to, że ja nadal będę tam pracowała. Nie musi być aż taka odległa przyszłość, bo możecie powiedzieć, że Przygotowujecie coś na imprezę i na przykład jak wybije 6 wieczorem, to wy będziecie już gotować, będziecie stać w tej kuchni pewnie przez jakieś 5 godzin, tak? No to to są takie bardziej życiowe przykłady, że będziecie albo coś będziecie przygotowywać przez cały dzień, tak? Więc jest ciągłość tej akcji, więc jest znowu ten continuous.

I to może wam pomóc, jakby też sobie usystematyzować te czasy, właśnie patrząc, czy coś jest skończone, czy nieskończone, czy skupiam się na ilości, czy na długości. I tak te czasy obrazują te same akcje, one nie są jakoś tak pomieszane. Jeżeli chodzi o ten Future Perfect Continuous, on bardzo często występuje w takim języku też oficjalnym, czyli jak będziecie oglądać newsy, czy czytać też gazety, czy książki, no to jak on będzie musiał być użyty, no to będzie użyty. I warto po prostu, jak już jesteście na takim poziomie B2, no to warto go znać, bo jakby nie zwariujecie, jak zobaczycie tą budowę tego, tak? Bo tam jest will, tam jest have, tam jest been i później przychodzi czasem nixingiem.

Macie jeszcze jakieś modale tam, może coś dodać? Jakieś inne auxiliary verbs dajecie. A Peter Continius tak stoi tam, perfect. Perfect is perfect, no. A on tak stoi dalej. Jeszcze dłuższe zdanie, jeszcze niech to będzie jak jakiś rzeczownik w niemieckim. Do 2050 się rozrosnę i będę miał wszystkie auxiliary verbs w sobie. Właśnie, można po prostu zgłupieć, bo się widzi tą budowę dziwną, tak? Więc warto być zaznajomionym, wiedzieć, że coś takiego istnieje. A nawet jak już będziecie na takim poziomie B2, no to wy wnioskujecie to z kontekstu, tak? Bo będziecie widzieć, że tam jest... jakby wasz umysł, podejrzewam, że już na tym poziomie potraktuje to, jak czasowniki te posiłkowe, jak to się mówi, tak? Gramatycznie. No dlatego się nie ma co martwić na zapas, bo może jak my dziś jesteśmy na etapie właśnie poznawania dopiero przeszłości w past simple, a już tam wiemy, że gdzieś jest taki ziomek, co ma tyle tych różnych słów w sobie i takie kilometrowe zdania, to nic dziwnego, że to się wydaje trudne.

To za chuja nie będziesz wiedziała, co może być. No a z drugiej strony to jest zajebiste, bo... Od której strony to jest zajebiste? Bo ty możesz tak z kimś pogrywać i w sensie ta osoba nie wie, czy to jest twój zamiar, czy może mrzonka. Z lektorem własnym chyba, nie? O, niech pani się domyśla. Anyway, plany i rozkłady jazdy, jak już jesteśmy, no to present simple, nie? No to jest jeszcze najlepsze, że możesz wyrazić przyszłość, bo autobus wyjeżdża w przyszłości, ale jeżeli to jest zaplanowanym rozkładem, to jednak teraz nie jest. Ale rozkład jazdy, pamiętajcie, tak, znaczy w sensie właśnie grafiki, bo jak wy macie, wy sobie coś wpisaliście w kalendarz, to jest klepnięte na 100 pro i wy mówiąc o tym, w tym momencie, na przykład, że o, że sobie lecicie do Japonii, no to jest continue, present continuous wtedy, czyli I am flying, ale słuchajcie, właśnie, bo wtedy, a co jeśli nie polecę?

Więc wtedy jest present continuous, tak? Czyli ten czas teraźniejszy. Bo to jest taka przyszłość, że aż teraźniejszość. Tak pewna, że zobaczcie, a jak jesteście niepewni, może tak, może nie, może sobie przewidujecie, a może polecę do tej Japonii, no to już wtedy dajecie will, albo właśnie wstałam, wyszłam, spontaniczna decyzja, wychodzę, mam dosyć słuchania o tych czasach, w ogóle to jest will, a jak chcecie pokazać znowu ciągłość, że jutro o tej porze to ja będę w samolocie sobie leciała, już nad jakimś morzem egejskim, No to powiecie I will be flying, czyli jest future continuous, bo pokazujecie ciągłość, ale zobaczcie, zgadza się, jest logika, bo jest ciągłość, czyli continuous. No to żeby tak za bardzo wam to nie zabrzmiało na uporządkowane, bo chyba już się wszyscy rozjechaliśmy gdzieś, to rozlecieliśmy do tej Japonii, a going to to kiedy?