Mity o Kazimierzu Wielkim

Był wrzesień roku 1364. Kraków przeżywał dni chwały, wyjątkowe w swojej historii. Do stolicy wjeżdżały jedna po drugiej wielkie, kapiące złotem świty królewskiej książęce. Właśnie zaczynał się zjazd monarchów europejskich. Wśród gości był cesarz Karol Luksemburski, władca Węgier Ludwik Andegaweński, a nawet król Cypru. Do tego Margrabia Brandenburski oraz książęta ze Śląska i Pomorza, być może nawet król Danii. A jak zostali ugoszczeni, uczczeni, obsłużeni i podejmowani chlebem, winem, wszelkimi rodzajami pożywienia i napojów, wszelkim ptactwem, rybami i innymi gatunkami mięs.

Gdy Kazimierz wyzdrowiał, Łokietek zaczął wdrażać go do służby, co doprowadziło do ogromnego skandalu. A na wizerunku Kazimierza pozostawiło niezatartą rysę. Książę ruszył w dyplomatyczną misję do Wyszehradu, siedziby ówczesnego władcy Węgier Karola Roberta. Celem było zapewne uzyskanie wsparcia przeciw koalicji czeskokrzyżackiej. Płotysław nie miał podstaw do żadnych obaw. W końcu wysłał syna do rodziny. Właśnie tu, w naszej historii pojawia się siostra Kazimierza. Elżbieta była żoną Karola Roberta i królową Węgier. Ta wyprawa do dziś kładzie się głębokim, ponurym cieniem na postać Kazimierza.

Karol w rękę otrzymał krwawą, jednakże nie bardzo szkodliwą ranę. Elżbieta zaś, królowa, u ręki prawej cztery utrociła palce. Potem, jakby zwierz wściekły, rzucił się morderca na dwóch braci królewiczów. Opisuje Długosz. Napastników udało się jednak obezwładnić. Co wspólnego miał z tym Kazimierz? Najszerzej mówi o tym właśnie Długosz, piszący, przypomnijmy, niemal półtora wieku później, choć sam nie jest chyba pewny swojej wersji, bo opowieść zaczyna od słów twierdzą niektórzy. Ponoć bawiącemu na dworze Kazimierzowi spodobała się dwórka Elżbiety Klara, córka wspomnianego Felicjana. Musiała być nieczuła na umizgi księcia, bo potrzebny okazał się podstęp, w którym uczestniczyła też królowa Elżbieta.

Potrzebna była interwencja szwagra. To władca węgierski, Karol Robert, namówił Jana do rozmów, a następnie do spotkania. Dyplomacja nie znosi bezczynności. Kazimierz chyba też. Przy okazji pokazuje, że potrafi patrzeć na sytuację także z szerszej perspektywy. Wykonał ruch, na którego wieść Jan musiał poczuć nieprzyjemny dreszczyk. Podjął negocjacje z wrogiem Luksemburczyka, cesarzem, proponując nawet mariaż potomków. Na efekt nie trzeba było długo czekać. Jesienią 1335 roku władcy Polski, Czech i Węgier zjeżdżają się na zamku w Wyszehradzie. Sprawa z punktu widzenia Kazimierza najważniejsza została załatwiona szybko.

Relacjonuje w roczniku Traska zapewne uczestnik wyprawy. Nawiasem mówiąc, czy tak postępuje władca, który jak może unika walki zbrojnej? Wszystko szło jednak jak po grudzie, bo bojarze trzymali się nadal mocno, a do tego coś dla siebie próbują wyszarpać także Litwini. Sytuacja z tymi ostatnimi komplikuje się dodatkowo, bo właśnie umiera pierwsza żona Kazimierza Aldona, siostra obecnych władców Litwy. Do tego trzy lata później odchodzi najwierniejszy sojusznik polskiego króla Karol Robert. Jego synowi Ludwikowi, który na Węgrzech dochował się później przy domka wielki, daleko jeszcze do siły i rozmachu ojca. Kazimierz próbuje zabezpieczyć się od zachodu. Pojmuje za żonę Adelaidę, córkę księcia Heskiego.