Mity o Kazimierzu Wielkim

Relacjonuje w roczniku Traska zapewne uczestnik wyprawy. Nawiasem mówiąc, czy tak postępuje władca, który jak może unika walki zbrojnej? Wszystko szło jednak jak po grudzie, bo bojarze trzymali się nadal mocno, a do tego coś dla siebie próbują wyszarpać także Litwini. Sytuacja z tymi ostatnimi komplikuje się dodatkowo, bo właśnie umiera pierwsza żona Kazimierza Aldona, siostra obecnych władców Litwy. Do tego trzy lata później odchodzi najwierniejszy sojusznik polskiego króla Karol Robert. Jego synowi Ludwikowi, który na Węgrzech dochował się później przy domka wielki, daleko jeszcze do siły i rozmachu ojca. Kazimierz próbuje zabezpieczyć się od zachodu. Pojmuje za żonę Adelaidę, córkę księcia Heskiego.

Do tego była wdową. Za to ponoć była piękna. A jej uroda oczarowała Kazimierza. Tyle, że wzajemności nie znalazł. Według kronikarzy Małgorzata brzydziła się wyjść za mężczyznę, który wcześniej współżył z poganką. Do ślubu nie doszło. Księżniczka zachorowała ciężko i trzy dni przed planowaną ceremonią zmarła. Śmierć nie przekreśliła politycznych planów. Kazimierz i Jan zawarli układ, a polski król nazwał się nawet synem Luksemburczyka. I pozwolił mu znaleźć dla siebie inną żonę. Co okazało się jednym z największych błędów w życiu polskiego władcy. Postanawia poślubić Adelaidę, córkę Landgrafa Hesji. Ślub odbył się ledwie trzy miesiące po śmierci Małgorzaty.

Małżeństwo tylko początkowo było udane, choć jak przyznaje Długosza, Adelaida była... Piękniejsza zaletami charakteru niż urody. Nie to było jednak powodem rozpadu związku, a nie płodność. Ostatecznie Kazimierz zesłał Adelaidę do zamku w Żarnowcu, gdzie spędziła aż piętnaście lat. Tymczasem król doczekał się wreszcie męskiego potomka, a nawet trzech. Tyle, że to wciąż nie był następca. Niemierza, Pełka i Jan pochodzili z nieformalnych związków. Być może urodziła ich szlachcianka Cudka, a może, jak sugeruje Długosz, Żydówka Esterka. Choć w jej istnienie nie wszyscy badacze wierzą. Sprawa porzucenia żony i rozpustnego życia stała się głośna w całej Europie. Osobiście próbował wpłynąć na Kazimierza jego teść, władca Hesji.

O ile co do rozstania nie ma wątpliwości, te pozostają, jeśli chodzi o rozwód. Uparła się też Adelaida. Co prawda wróciła do Hesji, ale unieważnić ślubu z królem nie chciała. Co na to Kazimierz? Wygląda na to, że w ogóle się nie przejął. Wręcz przeciwnie, wziął sobie kolejną żonę. Tym razem była to księżniczka śląska Jadwiga. Ależ to musiał być skandal. Kazimierz zapewne był już krańcowo zdesperowany. Miał 55 lat, ale nie miał dotąd męskiego potomka. Jadwiga miała lat 15. Para mocno zaangażowała się w projekt przedłużenia dynastii. Pięć lat urodziła się jej trójka dzieci. Statystycznie powinien pojawić się syn.