System polityczny RP | dr Joanna Kałużna

Organów, które nadzorują właśnie przestrzeganie prawa przez organy państwowe. Jest to niewątpliwie Trybunał Konstytucyjny. Trybunał Konstytucyjny, który sprawdza czy normy niższego rzędu są zgodne z tymi wyższego, a więc przede wszystkim czy są zgodne z treścią Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny, który będzie rozstrzygać spory kompetencyjne pomiędzy naczelnymi organami państwa. Wreszcie Trybunał Konstytucyjny, który gdy zajdzie taka potrzeba, może orzec o nielegalności istnienia poszczególnych partii politycznych.

Kolejnym przykładem organu, który będzie nadzorować to, czy organy państwa przestrzegają prawa, jest Naczelny Sąd Administracyjny. To ten sąd czy także sądy na poziomie wojewódzkim, wojewódzkie sądy administracyjne będą sprawdzać zgodność decyzji administracyjnych wydawanych przez organy państwowe właśnie z obowiązującym prawem. Kolejnym organem, który będzie zapewniać to, że inne organy państwa przestrzegają prawa jest Trybunał, Trybunał Stanu tym razem, a więc Trybunał, który pomaga w pociągnięciu do odpowiedzialności za naruszenie prawa, w tym za delik konstytucyjny najwyższych urzędników państwowych.

że posiada ochronę prawną i że żaden z organów nie narusza jego praw i wolności, ma zawsze możliwość skorzystania z pomocy Rzecznika Praw Obywatelskich, zwrócenia się do niego, podobnie jak do Rzecznika Praw Dziecka czy nawet do Trybunału Konstytucyjnego w takiej specjalnej procedurze, procedurze skargi konstytucyjnej, którą właśnie Mogą złożyć obywatele, gdy ich prawa i wolności konstytucyjne zostały naruszone. Trzecia zasada ustrojowa w Rzeczypospolitej Polskiej to zasada jednolitości państwa, a więc państwo polskie jest jednolite, mówiąc inaczej jest unitarne.

Nie jest więc federacją, nie posiada żadnych struktur, które byłyby niezależne od tych struktur naczelnych, centralnych, nie ma więc obszarów autonomicznych, nie funkcjonują Takie podmioty jak Stany, Kantony czy Landy, gdybyśmy porównali to do państw federacyjnych takich jak Republika Federalna Niemiec, Stany Zjednoczone Ameryki Północnej czy Szwajcaria. Czwarta zasada to zasada zwierzchnictwa narodu. Konstytucyjne określenie suwerena to właśnie naród. W praktyce jest to ogół obywateli, dlatego że w przypadku polskich rozwiązań nie mówimy o narodzie w rozumieniu etnicznym, mówimy o narodzie

Oczywiście przeciwieństwem prawa stanowionego jest prawo naturalne. Natomiast w przypadku znakomitej większości współczesnych państw oczywiście normy prawne oparte są o Prawo stanowione. Siódma zasada. Zasada trójpodziału władzy, a więc ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze zarazem władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej. Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat, władzę wykonawczą prezydent Rzeczypospolitej Polskiej oraz Rada Ministrów, z kolei władzę sądowniczą sądy i trybunały. Warto zwrócić uwagę, że pomiędzy tymi organami istnieje mechanizm mający zapewnić tak wzajemne oddziaływanie, jak i hamowanie poszczególnych działań, poszczególnych inicjatyw.

To będą takie doktryny jak leninizm, stalinizm, maoizm, kastrys czy wiele, wiele innych. I dopiero gdy sprawdzimy w praktyce, co zakłada program danej partii Jak ma wyglądać jej działalność, możemy ocenić, a w tym wypadku konkretnie Trybunał Konstytucyjny, czy faktycznie spełnia ona przesłanki zawarte w art. 13 Konstytucji i czy można w ten sposób ograniczyć pluralizm polityczny w Polsce. Kolejna z zasad, tak naprawdę już ostatnia z tych najważniejszych zasad ustrojowych, to zasada decentralizacji władzy publicznej. Decentralizacja zawsze będzie polegać na przekazaniu kompetencji w zakresie wykonywania pewnych zadań strukturą niższym.

Ono może być odrzucone większością trzech piątych w Sejmie. Zupełnie inaczej wygląda siła oddziaływania prezydenta, gdyby posiadał on kompetencje weta ostatecznego. Natomiast tak dzieje się przede wszystkim w systemach prezydenckich, a nie w systemach parlamentarno-gabinetowych. Bardzo ważną kompetencją prezydenta RP także w ramach procedur legislacyjnych jest możliwość wystąpienia z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności projektu ustawy z Konstytucją. Tak jak powiedziałam, jest to niezwykle ważna kompetencja, dlatego że prezydent jako jedyny w systemie ma możliwość rozpoczęcia zainicjowania kontroli prewencyjnej.

Każdy inny organ, A w systemie jest ich naprawdę wiele, ma możliwość zainicjowania jedynie kontroli następczej, a więc kontroli treści ustawy, która już weszła w życie, która obowiązuje nas wszystkich. Jej normy będą nas tak długo obowiązywać, nawet jeżeli okaże się, że były sprzeczne z Konstytucją, aż nie stwierdzi tego Trybunał Konstytucyjny. Natomiast raz jeszcze podkreślę, że to prezydent ma możliwość kontroli prewencyjnej, a więc skierowania projektu ustawy Przed jego podpisaniem, przed ogłoszeniem w Dzienniku Ustaw, przed wejściem w życie do Trybunału Konstytucyjnego i na tym etapie Trybunał Konstytucyjny może orzec o sprzeczności określonych norm z treścią Konstytucji.

Zwracam uwagę tutaj na fakt, że oczywiście prezydent może powołać, a wręcz najpierw desygnować powinniśmy powiedzieć, dowolną osobę na urząd prezesa Rady Ministrów. Niemniej tradycja, praktyka polityczna mówi o wcześniejszych konsultacjach z liderem zwycięskiego ugrupowania, czy też z liderem ugrupowania, które jest w stanie stworzyć samodzielny rząd, albo z liderami ugrupowań, które stworzą najprawdopodobniej rząd koalicyjny Drugim obszarem współdziałania prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z Radą Ministrów jest niewątpliwie polityka zagraniczna. I tutaj warto zwrócić szczególną uwagę na fakt, że to prezydent współdziała w zakresie polityki zagranicznej z Radą Ministrów.

Współdziała, a więc to Rada Ministrów inicjuje politykę zagraniczną, to Rada Ministrów nadaje jej określony kierunek. Tematyka ta była tematyką także sporu kompetencyjnego pomiędzy premierem Donaldem Tuskiem a prezydentem Lechem Kaczyńskim. W treści orzeczenia Trybunał Konstytucyjny jasno zdefiniował właśnie ten charakter współdziałania, a więc bardzo Skrótowo mówiąc, warto żebyście Państwo pamiętali, że prezydent powinien wspierać Radę Ministrów w tych kierunkach polityki zagranicznej, które sobie wyznaczyła, nawet jeżeli to wsparcie czasami będzie tylko i wyłącznie liczeniem.

A więc tutaj te relacje też mogą być trudne i mogą wymagać pewnego rodzaju kompromisów. W okresie wojny prezydent RP ma prawo powołać, odwołać naczelnego dowódcę sił zbrojnych. Tutaj jego zakres kompetencyjny zdecydowanie wzrasta. Poza tym kompetencjami prezydenta w zakresie bezpieczeństwa obronności Są także te kompetencje kreacyjne dotyczące powołania szafa sztabu generalnego czy dowódców rodzajów sił zbrojnych. Pozostałe kompetencje jak nadawanie stopni wojskowych, określanie kierunku rozwoju sił zbrojnych, Czy także poszczególne uprawnienia w okresie stanów nadzwyczajnych.

A tutaj przypomnę, że wyróżniamy trzy stany nadzwyczajne. Stan wyjątkowy, stan wojenny, stan klęski żywiołowej. W przypadku tych dwóch pierwszych rola prezydenta w zakresie bezpieczeństwa, obronności na pewno wzrasta i jest istotna. Prezydent ma także prawo powołać, odwołać członków Rady Bezpieczeństwa Narodowego. To jest rada, która ma charakter doradczy, jak sama nazwa wskazuje, właśnie w zakresie bezpieczeństwa narodowego. Tym samym raz jeszcze podkreśla się szereg kompetencji prezydenta w zakresie bezpieczeństwa obronności. Prezydent także ma prawo zwoływania posiedzeń rady gabinetowej.

To przecież w Sejmie udziela się wotum zaufania, ale także wyraża się wotum nieufności. To posłowie mają możliwość interpelowania do członków Rady Ministrów, Zadawania określonych pytań, także w formie innych form kontrolnych, jak wniosek o przedstawienie informacji bieżących czy jednostkowych zapytań w sprawach poselskich. I wreszcie Sejm, tak samo jak Senat, posiada rozliczne kompetencje kreacyjne. Są to albo kompetencje kreacyjne wyłączne, tak więc Sejm wybiera zastępców przewodniczącego i członków Trybunału Stanu, sędziów Trybunału Konstytucyjnego, członków Rady Polityki Pieniężnej czy członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, ale z drugiej strony to, jak już wspomniałam, w tych procedurach łączonych Sejm na wniosek prezydenta powoływać będzie prezesa Narodowego Banku Polskiego,

Czy też Sejm za zgodą Senatu dokona powołania Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka czy Prezesa Najwyższej Izby Kontroli. Więc krótko mówiąc, I mam nadzieję, że to wybrzmiało i sami jesteście Państwo w stanie teraz znaleźć odpowiedź na pytanie, dlaczego polski system polityczny to system parlamentarno-gabinetowy. Widzimy w nim istotną rolę Sejmu i Senatu. Tak kontrolną wobec gabinetu, czyli Rady Ministrów, Tak kreującą ów gabinet, a więc Radę Ministrów, wreszcie możemy dostrzec, że żadna procedura legislacyjna nie będzie miała miejsca bez współdziałania, bez osiągnięcia pewnego konsensusu pomiędzy