🇭🇷 #46 | Język CHORWACKI Na Wakacje (i nie tylko) | Gościnnie: Karolina Urbańska

Dobro jutro, dobar dan, dobra weczer, zdrawo językowe siłaczki i siłacze. Drago mi je powitać Was w dzisiejszym odcinku, w którym porozmawiamy o tym, jak nauczyć się podstaw języka chorwackiego na wakacje oraz, jak napisałem w tytule, i nie tylko. Ponieważ dowiecie się też, co krok po kroku zrobić, gdyby tak nam się spodobało, że uznamy, że w sumie to chcemy płynnie mówić po chorwacku. W dzisiejszym odcinku dołączy do mnie Karolina Urbańska, w sieci znana i lubiana jako facetka od chorwackiego. Karolina jest tłumaczką, edukatorką oraz lektorką, ukończyła studia kroatystyczne, a na co dzień zajmuje się tłumaczeniami oraz nauczaniem języka chorwackiego, a w sezonie letnim jest również przewodniczką po Czarnogórze, skąd się z nami połączy. Ale o Czarnogórze nagramy z Karoliną oddzielny odcinek, który pojawi się na Językowej Siłce za kilka tygodni.

Dziś w pełni skupimy się na Chorwacji i jej kulturze, a także przede wszystkim na języku chorwackim. Dowiemy się jaki jest to język, jaka jest jego gramatyka, wymowa, jak się go uczyć, a także, że nie można podejść do tematu z założeniem, że chorwacki i polski to w sumie prawie to samo. Gdyby tak było, moje życie, moje zdrowie i mój samochód nie znalazłyby się dosłownie na krawędzi z powodu nieporozumień językowych. Ale o tym później. W razie czego, jeśli interesują Was tylko niektóre z tych tematów, pamiętajcie, że jak zwykle ten odcinek podzielony jest na rozdziały, których tytuł jasno wskazuje, o czym jest mowa w danym fragmencie rozmowy. Pamiętajcie też, aby zasubskrybować ten podcast na Spotify czy dowolnej innej platformie, gdzie teraz z nami jesteście.

Co pozwoli nam również w przyszłości odkrywać razem z Językową Siłką i ze mną radość z nauki języków i poznawania świata. I pamiętajcie, że tutaj żaden kraj, żadna kultura, a nade wszystko żaden język nie są obce. Zapraszam do rozmowy. Cześć Językowa Siłaczko, cześć Językowie Siłaczu. Z tej strony mikrofonu Patryk Topoliński. Wierzę, że nauka języków może być przyjemnością, a to jest podcast Językowa Siłka, w którym wspólnie odkrywamy radość z nauki języków i udowadniamy, że żaden język nie jest obcy. Dobar dan, dobra wieczer, Karolina. Dobar dan, dobra wieczer, językowi siłacze, językowe siłaczki.

Cześć, jak tam u ciebie dzisiaj? Co tam słychać ciekawego w Czarnogórze? Już sezon w pełni, temperatury również bardzo letnie, no i już da się odczuć to, że wakacje się zaczęły i bardzo dużo turystów już do Czarnogóry przyjechało, ale jak wiesz, to też część mojej pracy, więc nie narzekam, cieszę się na odwiedzających i na to, że będę mogła pokazać Czarnogórę swoimi oczami. Tak, Czarnogóra Czarnogórą, ale nie o Czarnogórze i nie o języku czarnogórskim dzisiaj będziemy rozmawiać, tylko o języku chorwackim, choć domyślam się, że w trakcie tego odcinka również do innych języków gdzieś będziemy płynnie przechodzić i gdzieś to się wszystko będzie tam w naszym odcinku meandrowało, mieszało i będziemy

I pamiętam, że wtedy powiedziałam o tym, że chciałabym mieszkać w Chorwacji i mieć taki stary kamienny dom. Pamiętam, że wywołało to salwy śmiechu i nikt za bardzo nie brał tego na poważnie. I myślę, że ja sama też wtedy w to nie wierzyłam, że chociaż część z tego marzenia się spełni. No a tak jak widzisz, dzisiaj nadaję już z Bałkanów po sąsiedzku Tutaj z Czarnogóry. Także ostatecznie to zainteresowanie się rozwinęło. Kiedy byłam w liceum, wówczas zdecydowałam się na profil lingwistyczno-ekonomiczny I po ukończeniu tej klasy chciałam studiować jakiś język, tylko że wszystko wydawało mi się wtedy takie oczywiste.

Mi ten język wytłumaczyła przede wszystkim gramatykę. Pamiętam, że gramatyka mocno mnie zaskoczyła. I później już na szczęście trafiłam na studia koreatystyczne. I wtedy cała ta przygoda się rozwinęła. I też te studia koreatystyczne otworzyły taki przepiękny rozdział w moim życiu. I ta przygoda trwa właściwie do dziś. Słuchaj, jak opowiedziałaś o historii Dragomiry, którą chyba tylko raz gdzieś kiedyś opowiadałem na Instagramie jak ja byłem w Chorwacji w 2021 roku.

Names mentioned – Karolina Urbańska. Zatrzymuję, bo myślę, że już, że już nie trzeba, że już mogę tam zmieniać układ kierownicy, już po prostu cofać, wyjeżdżać. I jakimś cudem wyjechałem i naprawdę moja mina była niesamowita, kiedy później sprawdziłem sobie, co znaczy JOŻ w języku chorwackim, czyli jeszcze, prawda? Tak, stał się wyprzyjacel. I generalnie częsty fałszywy przyjaciel gorzej z tym, że mnie mógł kosztować duży kawałek zdrowia i samochód, więc ogólnie rzecz ujmując otworzyło mi to tę szufladkę w głowie, jak opowiedziała się tutaj pani właśnie związaną z językiem chorwackim.

No ale myślę, że w sumie to może być dobry moment do tego, żeby powiedzieć dwie rzeczy. Po pierwsze, ja bym chciał się trochę zwierzyć, że chorwacki trochę moim marzeniem też był od wielu, wielu lat, żeby się go zacząć uczyć. Mam nawet książkę, próbowałem. I może po tym odcinku podcastu nawet w pewnym momencie wrócę bardziej intensywnie do tej nauki, ale to są didaskalia. Co jest najważniejsze to to, że właśnie myślę, że te nasze rozważania, twoje przede wszystkim i moja wstawka na temat tych różnic pomiędzy polskim a chorwackim, I tym, że chorwacki to nie jest język polski, tylko zupełnie inny język i nie dogadamy się w tym języku polskim aż tak dobrze na wakacjach w Chorwacji, czy też mieszkając w Chorwacji.

Szczerze mówiąc, nie jest to język, który jest aż tak rozpowszechniony na świecie, chociaż niektórzy się śmieją, że gdybyśmy popatrzyli na diaspory, to okazałoby się, że jest o wiele więcej użytkowników tego języka. Natomiast nie jest to język, którego na przykład Uczą się dzieci w szkole, prawda? To jest raczej język, na który decydujemy się z pasji. Dlatego Chorwaci bardzo doceniają, jeśli ktoś potrafi powiedzieć parę słów po chorwacku. Bardzo ich cieszy, że ktoś chce się uczyć ich języka. I niejednokrotnie zostaje to oczywiście też docenione, nie tylko komplementem, Ale też zaskarbując sobie tą sympatię Chorwatów możemy też przy okazji na tym coś zyskać, chociażby jakiś mały rabat na targu czy jakieś dodatkowe owoce.

Jakie są jego główne cechy, jakie jest jego miejsce pośród innych języków i czy są może jakieś unikatowe cechy języka chorwackiego, które go odróżniają od innych języków? Język chorwacki należy do grupy języków słowiańskich, a dokładnie do języków zachodnio-południowo-słowiańskich. Także chorwacki jest w grupie razem z językiem słoweńskim, serbskim, bośniackim, czarnogórskim. Stąd też wiele tych podobieństw i stąd takie przekonanie, że my jako Polacy jesteśmy w stanie zrozumieć Chorwatów. No bo też do tej grupy języków słowiańskich należymy. Stąd jest tutaj dużo podobieństw i też dzięki temu na pewno Polakom jest łatwiej opanować język chorwacki ze względu na te podobieństwa.

To, co zawsze jest kuszące przy wyborze języka południowo-słowiańskiego do nauki, to to, że w języku chorwackim Też jest alfabet łaciński, a także dużo osób na przykład wybiera chorwacki, a nie na przykład serbski, ze względu na to, że nie ma tutaj cyrywicy, tylko jest łacinka, więc to kolejne ułatwienie. No i ten alfabet też jest bardzo zbliżony do polskiego, a też jeśli chodzi o głoski, nie ma tutaj problemu tak naprawdę z wymową. To, co jeszcze charakteryzuje język chorwacki, to z pewnością taki bardzo rozpowszechniony regionalizm i dialekty.

Tak naprawdę w obrębie Chorwacji mamy trzy takie główne dialekty, którymi ludzie się posługują i jest to dialekt sztokowski, Dialekt czakawski i dialekt kajkawski. One, wszystkie trzy jakby funkcjonują równolegle, obok siebie. Co prawda język chorwacki standardowy został oparty o ten dialekt sztokawski, ale kajkawski i czakawski są dalej w użyciu jak najbardziej. Można powiedzieć, że nawet te dialekty, one bardzo często Nawet są ponad tym językiem standardowym. W wielu regionach raczej usłyszymy tę gwarę lokalną, niż na przykład język, który jest zapisany, skodyfikowany w podręczniku.

Także również bośniacki, serbski, czarnogórski. Natomiast dialekt kajkawski, on jest charakterystyczny dla tych terenów wokół Zagrzebia. I kajkawski ma najwięcej wspólnego z językiem słoweńskim. Okej, dobra, czyli kompletnie źle strzeliłem, bo tak pomyślałem, że jak standard to z okolic stolicy, chociaż w sumie to nie warto tak strzelać chyba, bo we włoskim chyba też tak jest, że ten standardowy jest z okolic Florencji, a nie Rzymu wcale, więc okej. Sztokawski właśnie został wybrany przez to jako ta podstawa języka chorwackiego, bo to był czas, kiedy

Ale słuchaj, rozumiem, że z tego, o czym rozmawialiśmy do tej pory na temat tego, że jest to język słowiański, choć nie aż tak bliski językowi polskiemu, jak niektórzy by chcieli na przykład, to rozumiem, że można też postawić tezę, oprócz tej, że warto się nauczyć podstaw, że Polakom będzie na przykład łatwiej się tych podstaw nauczyć niż na przykład Niemcom, choćby jeśli chodzi o te podobieństwa, nawet jeśli istnieją ci fałszywi przyjaciele. Zdecydowanie, z tego względu, że na poziomie tej warstwy leksykalnej możemy znaleźć wiele podobieństw, ale też przede wszystkim jeśli chodzi o struktury gramatyczne. W języku chorwackim mamy też na przykład przypadki, tak samo jak w języku polskim, więc

To znaczy, jeśli chodzi o litery CH i CI, to jednak my w języku polskim wyraźnie Names mentioned in Polish. Polaków wśród Chorwatów, bo jednak u nas te dźwięki są bardzo czyste i nie mamy z tym problemu.

Wydaje mi się, że to może być tylko w tym przypadku miękkie L, które mamy w języku chorwackim, a tak raczej pozostałe głoski są zbliżone do tych, które mamy w języku polskim i tylko różnią się zapisem graficznym. Tak właśnie o tym sobie pomyślałem, że trzeba jeszcze wiedzieć, która to która, żeby je dobrze wymówić, bo tak sobie wyobrażam, że wiesz, widząc na przykład nazwę Półwyspu Peljeszac, jeśli dobrze mówię, to można go równie dobrze przeczytać Peljessak, bo nam się może kojarzyć z angielskim, że C na końcu to jak K i to S widzimy z takim jakby odwróconym daszkiem, jeśli dobrze pamiętam. No to może się okazać, że po prostu ominiemy, bo uznamy, że a trudno, już nieważne.

Ta była dość zdziwiona, kiedy to usłyszała. Więc też pamiętajmy, że ci fałszywi przyjaciele też działają w dwie strony. Nie tylko my możemy się nadziać, Kolokwialnie mówiąc, ale też Chorwaci, kiedy nas słuchają, nie zawsze muszą nas zrozumieć. Moim ulubionym słowem, ulubionym fałszywym przyjacielem jest zdecydowanie słowo frajer, które w języku chorwackim jest pozytywne. I frajer to jest bardzo fajny gość, nierzadko też przystojny przy tym, Jeśli ktoś nazwie kogoś frajerem w Chorwacji, to nie należy się złościć, obrażać, to jest jak najbardziej na plus.

O, proszę bardzo, to myślę, że nie wiem, może w jakiejś współpracy czy coś będziemy musieli przygotować zestawienie tych fałszywych przyjaciół, bo ja ostatnio robiłem i rolkę, i karuzelę o języku czeskim. I nie wiem, czy akurat tam się znalazł też frajer, ale na pewno mój brat, który mówi po czesku i mieszkał w Czechach przez jakiś czas, właśnie tam jest identycznie też frajer, to ktoś mu powiedział Mateusz i ty jesteś frajer, to on najpierw miał takie o co chodzi i on akurat grał na gitarze wtedy, nie? I tak sobie pomyślał, Dlaczego mnie obrażacie jak ja tu brzydko gram czy co i dopiero później się właśnie dowiedział, że to jest bardzo pozytywne. I w sumie w razie czego dla słuchaczy, dla widzów na YouTubie przypniemy taką listę paru najważniejszych fałszywych przyjaciół w wyróżnionym komentarzu, więc tam też można sobie zajrzeć.

A ja się jeszcze zastanowiłem nad taką rzeczą, że słuchaj, Wpadłem na pomysł na absolutny clickbait pod tytułem takim, że gdybym hipotetycznie kiedyś wyzwanił język w rok, uczył się języka chorwackiego, to zrobiłbym coś w stylu, że wiesz, zrobiłbym jakiś film z napisem język w godzinę, czy jak to by po chorwacku było? W godzinu? Godinę? Coś takiego. To dobry pomysł. I trzeba by było wyjaśnić to, do co chodzi. No właśnie. Teraz sobie pomyślałem, że to jest doskonały pretekst, żeby języka chorwackiego się uczyć właśnie. Czy to w ramach wyzwania Język w Rok, czy na przykład mógłbym sam ze swoim kursem Język w Rok przerobić, albo gdybym na przykład wydawał ten kurs w Chorwacji, to byłoby dla mnie interesujące.

Uff, nawet w sumie kiedyś nazwa mojego profilu na Instagramie tak się nazywała, więc tak, bardzo mi się podoba ten konkretny fałszywy przyjaciel, czy w zasadzie przyjaciółka, bo godzina. Czy też rok przyjaciel, właśnie taka para niedobrana można powiedzieć. A miesiące się zgadzają, czy też nie do końca? Bo to też w tych językach słowiańskich różnie bywa. Miesiące też są przesunięte. To też zaraz rozwinę temat miesięcy w języku chorwackim, bo to też jest bardzo ciekawe. A także z jednej strony mamy te nazwy oficjalne, standardowe,

I większość też tych nazw miesięcy jest związana z pracami rolnymi, któreśmy prześledzili. Natomiast z miesiącami jest jeszcze taka ciekawa kwestia w języku chorwackim, ponieważ tak naprawdę na co dzień mało kto używa nazw miesięcy i one są tak oficjalnie na papierze. Natomiast Chorwaci stworzyli sobie taki system liczebnikowy. I mówi się na przykład w pierwszym miesiącu, w drugim miesiącu. Bardzo często ludzie nawet zapominają jakie są te nazwy miesięcy. I zdarzyło mi się, że na przykład mówiłam komuś, że wyjeżdżam, załóżmy mówię, u Rujnu we wrześniu, a ktoś mi się pyta, a koje to miesec?

Który to miesiec? Nice, niesamowite. I trzeba mówić właśnie u dewe to miesecu, w dziewiątym miesiącu. Osoby, które uczą się chorwackiego bardzo się cieszą, kiedy się o tym dowiadują i mówią, o super. My te daty cały czas zapisujemy, to pamiętamy, który to miesiąc, to który, skoro i nazwy miesięcy i te daty cały czas zapisujemy, więc nie powinno być problemu, to prawda. A w ogóle ciekawostka językowa na marginesie, może dla ciebie też to będzie coś ciekawego, Podobnie jest uwaga z godzinami w języku Swahili w Tanzanii, bo moi znajomi, którzy tam bywają i też możliwe, że nawet o tym opowiadał Michał w odcinku na temat języka Swahili, który też w podcaście Językowa Siłka kiedyś był, w razie czego zapraszam.

Zupełnie inny koniec świata, a też taki zabieg językowy bardzo podobny w gruncie rzeczy. Wydaje mi się, że widziałam to, bo też śledzę zarówno Michała, jak i Dominikę. Wydaje mi się, że widziałam właśnie te ciekawostkę u nich. Także też nie jest to łatwe dla odwiedzających na pewno. Tak, no właśnie, czyli dla Ciebie nie była to nowość, ale może dla kogoś, kto tego słucha, była to nowość. W każdym razie chciałbym też rozszerzyć ten wątek podobieństw językowych i tego, komu języka chorwackiego mogłoby się hipotetycznie łatwiej go uczyć. O inne języki, czyli np. czy osoby znające język rosyjski albo język ukraiński, tudzież inny, może jakiś słowiański, a może właśnie niesłowiański, mają jakąś przewagę, kiedy uczą się języka chorwackiego.

Natomiast tak, ja też miałam Tutaj styczność z językiem rosyjskim, a też z macedońskim. I widziałam, jak bardzo pomaga mi znajomość chorwackiego przy nauce tych języków. I co ciekawe, na przykład teraz, kiedy też mam większy kontakt z osobami z Ukrainy, to łatwiej mi jest z nimi rozmawiać Names mentioned by Patryk Topoliński, Karolina Urbańska. Names mentioned by Patryk Topolińska.

Więc im więcej tych języków słowiańskich, im więcej tych wariantów, to na pewno jest nam łatwiej, bo one się w pewnym momencie gdzieś zazębiają i mają dużo tych takich punktów styczności. Dobra, słuchaj, tak sobie teraz zanotowałem, żeby nie zapomnieć o tym, że obiecaliśmy na samym początku, jak mówiliśmy, dlaczego warto uczyć się języka chorwackiego jadąc do Chorwacji na wakacje, no to żeby trochę opowiedzieć o tym, jak się go uczyć w kontekście takim na razie wakacyjnym, Myślę, że tak jak też mówiłem we wstępie do tego odcinka, zrobimy sobie tak, że opowiemy, już opowiedzieliśmy trochę o samym języku chorwackim, tak troszeczkę też ciekawostkowo dla osób, które może niekoniecznie od razu chcą się uczyć języka, tylko czegoś ciekawego o tym języku dowiedzieć.