20. Jak zintegrować ESG z biznesem w praktyce?

Dzień dobry, przy mikrofonie Michał Trojanowski i zapraszam na kolejny odcinek POLSIF Talks, a dzisiaj moim gościem jest Natalia Kluczkowska, dyrektor Biura Raportowania Zintegrowanego i Kontrolingu ESG w Banku Gospodarstwa Krajowego. Cześć Natalia. Cześć, witam. A tematem dzisiejszego odcinka myślę, że będzie coś, co nada nam w ogóle na naszym kanale taki wymiar bardzo praktyczny, ponieważ Porozmawiamy o ESG w praktyce, czyli o takim kompleksowym podejściu do danych, do raportowania wielu informacji przez spółki obowiązane w ramach dyrektywy CSRD. Może zacznijmy od tego, czym w ogóle jest ta dyrektywa i czego ona dotyczy.

Dyrektywa CSRDO opiera się o standardy ESRS, które tutaj do porządku polskiego akurat zostaną wprowadzone zmianą do ustawy o rachunkowości i zakres tej sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju obejmuje szereg obszarów właśnie w tematyce ESG. Same standardy, oczywiście jest to bardzo obszerny dokument, który na szczęście też Tutaj przez grupę doradczą, czyli EFRAG, został opracowany w Excelu, ponieważ zdecydowanie ułatwia to, Zarządzanie tym podejściem właśnie do raportowania, natomiast sama dyrektywa narzuca jakby ogromny obowiązek związany z tą sprawozdawczością. I ta sprawozdawczość czego konkretnie dotyczy?

Rozumiem, że poruszamy się cały czas w ramach raportowania działań spółek w ramach zrównoważonego rozwoju i staramy się oceniać to, czy dane spółki właśnie wypełniają nałożone kryteria. Dokładnie tak, dotyczy to działań spółki, natomiast zakres tego raportowania w tym obszarze właśnie związanym ze środowiskiem, społeczeństwem, z ładem korporacyjnym jest bardzo szeroki. Tutaj nie ograniczamy się tylko do działalności takiej operacyjnej, Ale mówimy o łańcuchu wartości, mówimy tutaj w przypadku instytucji finansowych także o sprawozdawczości dotyczącej udzielanych finansowań. Także tych obszarów jest bardzo dużo. I zakres tych danych no też stanowi pewne wyzwanie, ponieważ to są dane takie no często nieoczywiste, jakościowe, ilościowe, o różnym charakterze.

No tak, a przede wszystkim pewnie wcześniej nawet niegromadzone przez spółki. Bardzo często trzeba wymyśleć jak w ogóle te dane zbierać, gromadzić i raportować. O tym mówi nam sama dyrektywa, natomiast to, na czym mi bardzo zależy, to to, żebyśmy porozmawiali trochę o takim szerszym, praktycznym kontekście tej dyrektywy, no bo nie chodzi tylko o zbieranie danych dla samego ich zbierania i raportowania, prawda? Dokładnie. No oczywiście tutaj mówimy o dyrektywie, o zmianach w ustawie o dorachunkowości, które mówią o tej sprawozdawczości, no ale oczywiście samo raportowanie i ta sprawozdawczość nie są celem samym w sobie. To jest tylko ten ostatni etap w zasadzie, który jakby celem wdrażania tych regulacji jest to oczywiście, żeby nakłonić przedsiębiorstwa, spółki do prowadzenia zrównoważonego biznesu.

Tak sobie myślę, że w ogóle zarządzanie jakimkolwiek biznesem to jest oczywiście też ogromne wyzwanie, szczególnie, że to prawodawstwo w innych też obszarach dosyć mocno się zmienia. Natomiast jak w takim praktycznym wymiarze można podejść do tych zbliżających się wymogów? Jak tym zarządzić w praktyce? Powiedziałabym, że na początek trzeba spojrzeć tak w zasadzie szeroko, z lotu ptaka nawet. Oczywiście celem jest zaraportowanie, natomiast żeby wdrożyć optymalne procesy w firmach, trzeba spojrzeć z góry. Zrozumienie tematów przez kadrę zarządzającą, uwzględnienie też kwestii zrównoważonego rozwoju w działaniach biznesowych, strategicznych jest zdecydowanie kluczem do tego, żeby na końcu to raportowanie było jak najlepsze.

Więc zdecydowanie jest to pierwszy punkt na taki strategiczny. Natomiast schodząc troszeczkę niżej na poziom operacyjny, no to oczywiście trzeba sobie wyznaczyć jakieś konkretne zadania, które doprowadzą nas do tego pierwszego raportu, no i oczywiście potem możemy sobie usprawniać w kolejnych latach. Ale analizując w ogóle przepisy właśnie standardów ESRS, no to pierwszym krokiem jest też, między innymi oczywiście, można też wykonywać te zadania oczywiście symultanicznie, ale należy przeprowadzić ocenę istotności, tej podwójnej istotności, o której mówią standardy, czyli istotności finansowej, istotności wpływu i na tej podstawie możemy dalej określać sobie, które z tych Punktów danych, tzw. data points, będziemy raportować.

Więc na pewno trzeba zaangażować rzesze osób do takiego efektywnego procesu raportowania. No tak, ja też sobie wyobrażam, że w ogóle zmiana sposobu myślenia na to, żeby dostrzec w zrównoważonym rozwoju jakąś korzyść, Ten proces funkcjonował tak organicznie w organizacji, właśnie obejmował wiele działów, też jest pewnie dużym wyzwaniem i stąd pewnie potrzeba też wielu szkoleń. Myślę, że nie tylko dla samych pracowników odpowiedzialnych za zbieranie danych, ale przede wszystkim chyba też zmiana takiej mentalności na poziomie zarządu, prawda? Tak, zdecydowanie. Też często podkreśla się w ogóle rolę kultury organizacyjnej, bo od tego też zależy jakby efektywność, szybkość wprowadzenia pewnych zmian. No i cały ten ład zarządczy, który oczywiście jest częścią tych trzech literek ESG, ale cały governance w różnych procesach na pewno też usprawni to raportowanie.

One jeszcze, one dopiero są opracowywane, więc na nie będzie trzeba jeszcze poczekać. No a standardy obecne są dosyć ogólne, nie ma takich specyfiki branżowej, więc no jest tutaj jeszcze duża doza niepewności, nie ma odpowiedzi, a jest wiele pytań. Tutaj troszeczkę odpowiedzią jest na to też współpraca w ramach grupy przy Związku Banków Polskich. W ramach banków, współpracy z bankami staramy się pewne kwestie omawiać, ale mimo wszystko tych niewyjaśnionych kwestii nadal jest dużo, ale tutaj podstawą jest właśnie ta współpraca, rozmowa. Wyzwaniem jest też to, że te dane wcześniej często nie były zbierane. Teraz są inne definicje do poszczególnych datapointów. Ważne jest to w ogóle, mówiąc o kwestiach ESG zrównoważonego rozwoju, jak mówiliśmy o tych tematach właśnie na poziomie zarządów, strategii, że raportowanie ESG to nie jest tylko raportowanie danych historycznych, jak i w sprawozdawczości finansowej przeważnie, tylko to jest mówienie o celach przyszłych, o haryzoncie średnio-długoterminowym,

O zarządzaniu ryzykami, które mogą się zmaterializować, także w ogóle charakter sprawozdawczości troszeczkę jest inny i to wymaga też zmiany trochę myślenia. Wyzwaniem jest również to ryzyko greenwashingu, o którym mówi się często, ale nie zawsze sobie zdajemy sprawę z tego, że ono ma wiele postaci. Tak, to też rozmawialiśmy o tym W poprzednich nagraniach faktycznie to jest duże wyzwanie, bo czasami to są takie działania niezawinione, to znaczy nie jest to greenwashing z premedytacją, tylko zupełnie przez przypadek czasami. Dokładnie, wynika często nawet z dobrych chęci, prawda? Tutaj jeszcze chciałabym, jeżeli chodzi o wyzwania, to z raportowaniem chciałabym jeszcze powiedzieć o takim obowiązku właśnie przyszłym, digitalizacji sprawozdań, co też jeszcze nie jest ustalone, więc myślenie o tej digitalizacji w przyszłości i jeszcze jeden aspekt,

Ważne jest w ogóle w raportowaniu zrównoważonego rozwoju, żeby to nie było zupełnie odrębne, tylko połączone z danymi finansowymi. To też w tym kierunku zmierzać, że ta sprawozdawczość będzie w sprawozdaniach zarządu czytana łącznie, więc audytorzy czy firmy przeprowadzające atestacje też powinny mieć takie doświadczenie w tych obszarach. A tak dopytam o jedną rzecz jeszcze, która mnie bardzo zaciekawiła wśród tych wyzwań, które wymieniłaś. Czy to jest tak, że właśnie to audytorzy czy właśnie zarząd bezpośrednio będą odpowiedzialni za jakość i prawdziwość tych danych? No znaczy tak, sprawozdawczość będzie częścią sprawozdania zarządu, więc tutaj zarząd będzie podpisywał się, a audytor będzie dokonywał atestacji, także na równi z danymi finansowymi.

No tak, no to faktycznie ranga tych danych, raportów niefinansowych cały czas nam rośnie, ale w takim razie spróbujmy też odpowiedzieć na właśnie te wymienione przez Ciebie wyzwania związane właśnie z gromadzeniem, analizą tych danych. Jak one mogą pomóc w rozwoju też organizacji? Ważne jest właśnie patrzenie na te kwestie nie tylko z perspektywy takiego obowiązku wypełniania regulacyjnych wymogów, bo tak jak powiedziałam, raportowanie nie jest celem samym w sobie. Usprawnienie procesów, optymalne ich wdrożenie pozwoli nam nie tylko sprostać tym wymogom, ale zarządzić generalnie ryzykiem, szczególnie w instytucjach finansowych. Ale także pozwoli nam zidentyfikować szanse, których być może wcześniej podmioty nie dostrzegały właśnie w zakresie czy E czy S, czy środowiskowym, czy społecznym.

Także zdecydowanie tutaj wprowadzanie takich procesów, usprawnianie wspomoże taką właśnie integrację tych czynników zrównoważonego rozwoju w strategie biznesowe, czy to w sektorze finansowym, czy oczywiście w każdej branży. Także tutaj na pewno tych szans jest wiele. Sprawne zarządzanie tymi tematami, czyli myślenie od początku strategicznie, to oczywiście będzie ułatwiało w przyszłości to raportowanie. Zwiększy nam efektywność procesów, ale też pozwoli na transparentność, zapewni tą jakość danych. Też te kwestie pozwoli nam myśleć tak bardziej strategicznie, jak te kwestie zrównoważonego rozwoju włączyć w istniejące procesy, które już funkcjonują.

Też myślę, że jest tutaj jakieś pole do innowacji też, usprawnienie szeroko rozumianych procesów w ogóle raportowania w podmiotach, czy to zarządczego, wewnętrznego, czy zewnętrznego. No i też na potrzeby audytu, gdzie te procesy muszą być jasne, metodyki przygotowane. Też tutaj jest pole do optymalizacji i też ważne, żeby pamiętać o tej integracji z funkcjami finansowymi, żeby też to raportowanie było zintegrowane i opowiadało spójny przekaz. Ja też sobie pozwolę chyba na taką refleksję już bardziej z mojego podwórka, czyli właśnie z branży funduszy inwestycyjnych, że de facto można powiedzieć, że to co teraz możemy jeszcze ocenić jako taki efekt uboczny, czyli zbieramy dane, jest raportowanie, ono może pomóc właśnie w zwiększaniu przejrzystości, to tak naprawdę wydaje mi się, że w perspektywie kilku lat, kiedy już te standardy zostaną opracowane,

Sprawozdań finansowych, żeby te kwestie, które z punktu widzenia inwestora mogą być kluczowe, no powinny być w sprawozdawczości ujawniane, więc zdecydowanie, a powiem jeszcze z innej strony tutaj może bardziej od kwestii takiej sprawozdawczej, też to o czym mówi się na takim na rynku finansowym, nie tylko w Polsce, że Ta sprawozdawczość zrównoważonego rozwoju generalnie wymaga takiej samej dyscypliny jak sprawozdawczość finansowa, więc myślę, że w takiej długiej perspektywie zdecydowanie będzie dużo korzyści, gdzie nie będzie wielu raportów sporządzonych według różnych standardów, gdzie ten zalew informacji ESG będzie przytłaczający. Dobrze, ja spróbuję w takim razie tą naszą rozmowę podsumować, bo nie dość, że stworzyliśmy taki bardzo ogólny przewodnik nie tylko dla osób z branży finansowej, ale może nawet dla potencjalnych naszych słuchaczy przedsiębiorców, którzy będą stali przed takim wyzwaniem stworzenia sprawnego mechanizmu zbierania danych i raportowania w swoich firmach, że jest światełko w tunelu, to znaczy może wydawać się to faktycznie skomplikowane na samym początku, natomiast finalnie może przynieść wiele takiej

Wartości dodanej. I też trzeba pamiętać o tym, że samo raportowanie nie wystarczy. Tutaj musimy myśleć szerzej o takiej rzeczywistej integracji ESG, a nie tylko na papierze, prawda? Zdecydowanie. Trzeba myśleć szerzej, trzeba myśleć też w tym obowiązku raportowym o tym, że raporty nie trafiają nawet nie tylko do inwestorów, ale też i do potencjalnych pracowników. Odbiór raportów i zakres prezentowanych w nich informacji się poszerza, odbiorcy też się poszerzają. Wiedza na rynku rośnie, więc zdecydowanie to światełko w tunelu jest. Natalia, bardzo Ci dziękuję w takim razie za przedstawienie tych aspektów takich praktycznych integracji ESG, a ja naszym słuchaczom tylko przypomnę, że gościem POLSIF Talks była Natalia Kluczkowska, dyrektor Biura Raportowania Zintegrowanego i Kontrolingu ESG w Banku Gospodarstwa Krajowego.