Albrecht Dürer Autoportret 1500 s04 e23

Jednak na stronie Alte Pinakotek, bo to jest taki mój punkt odniesienia tego, co oni uważają za prawdziwe, Nie ma wątpliwości co do tego, że obraz powstał w 1500 roku i że napisy są związane z Dürerem, że odnoszą się do tego, co on chciał przekazać. I tak po lewej stronie mamy datę 1500, a pod nią rozpoznawalny inicjał artysty, duże A i w nie wpisana litera D, czyli Albrecht Dürer. Po drugiej zaś stronie Mamy taki zapis, który jest napisany w języku łacińskim, który należałoby tłumaczyć oto ja, Albrecht Dürer z Norymbergi, namalowałem siebie w prawdziwych kolorach w wieku 28 lat.

A to dla niego szczególnie ważne, ponieważ od pięciu już lat prowadzi w Norymberdze warsztat, w którym wykonuje rozmaite zlecenia. Rok przed założeniem warsztatu żenił się z Agnes Frey, która też pochodziła z Norymbergi. Potem wyjechał do Włoch, po czym powrócił w 1495, otwierając właśnie wówczas swój warsztat. W którym obok dzieł malarskich powstawały projekty na jego ryciny. Bo trzeba pamiętać o tym, że Dürer najważniejszą rolę, jaką degrał w sztuce, to tworzenie wielu rycin i drzeworytów, i miedziorytów, które dawały mu przychód, a jednocześnie rozpowszechniały jego imię na cały świat.

I to naprawdę cały, ponieważ jego prace trafiały nawet do kolekcji w Indiach. W czasie jednak, kiedy się sportretował i jeszcze jego sława nie była tak ukonstytuowana, jego pozycja w mieście również jeszcze nie była tak ważna, był mieszkańcem Norymbergi, był obywatelem Norymbergi. Ale dopiero walczył o swoją też taką wysoką pozycję nawet wśród mieszczan. Oczywiście marzeniem Dürera było to, żeby zostać nobilitowanym, to nigdy się nie wydarzyło. Był też protegowanym cesarza Maksymiliana, ale nie należał do jego kręgu artystów dworskich. Dürer tworzył w Narymberdze.

Co prawda udało mu się stopniowo oczywiście uzyskać wysoką pozycję. Już w niecałą dekadę po namalowaniu tego autoportretu stał się członkiem Rady Miejskiej w 1509 roku, co miało duże znaczenie też właśnie dla jego pozycji. A w 1528 roku, kiedy Dürer umiera w wieku 56 lat, należy już do czołówki zamożnych mieszczan w mieście. Co jednak mówi nam ten autoportret o Dürerze w roku przełomowym, roku 1500? Dürerze, który z dumą z jednej strony właśnie podpisuje to dzieło swoim monogramem, a z drugiej strony jeszcze dookreśla, że jest artystą Snorymbergi.

Pamiętajmy, że Dürer jest po pierwszym pobycie w Wenecji, we Włoszech. Po czasie, kiedy tworzył w swojej pracowni takie wymieszanie wątków, wątków z sztuki włoskiej, tego włoskiego renesansu, a tej niemieckiej, w której wyrósł, w której tworzył, no i też dla takich odbiorców tworzył. Rok 1500 to też moment, kiedy Dürer spotyka się ze znajomym, który jest właśnie Wenecjaninem, Giacoppo de Barbari, który odwiedza w tym roku Norymbergę. Pytanie, czy odwiedza przed, czy po namalowaniu tego autoportretu? No tutaj ciężko jest to jednoznacznie stwierdzić. Ale to też ten spotkanie, rozmowy z de Barbarin, który ma olbrzymi wpływ na rozwój tej myśli renesansowej o kolejny etap twórczości Dürera, niewątpliwie dalej posuwa gdzieś refleksje artysty o roli malarza jako twórcy, nie jako rzemieślnika.

To ubiera się bardzo rzeczywiście w wyszukanie i ten strój naśladuje młodzieńców arystokratycznych, często młodzieńców, których napotkał. Natomiast to, co ma na sobie w autoportrecie z 1500 roku na pewno osadza go bardzo mocno w kontekście Norymbergi, w kontekście mieszczan. Też pewnej stateczności, no i oczywiście wprowadza w zupełnie inny wymiar, tworząc tą frontalną scenę, kiedy artysta patrzy na nas, ale też patrzy z jego oblicza, niejako patrzy oblicze Chrystusa. Tak jak wam wspomniałam, ten autoportret nie był przeznaczony na sprzedaż i po śmierci Dürera w 1528 roku trafił do ratusza w Norymberdze, gdzie widział go na przykład Karel van Mander w 1577 roku i to jest przez niego zapisane.