Mentionsy Mentionsy
Open Mike
Open Mike

Open Mike, odc. 2: Joanna Ostrowska

26.03.2022 ·45 min 27 s

Przez wiele lat temat nieheteronormatywnych ofiar nazizmu był w Polsce zepchnięty na margines. Właściwie do dzisiaj tak jest, choć coś się zaczęło powoli zmieniać. To głównie zasługa jednej osoby – odważnej i bardzo upartej historyczki, która nie dała się nigdy zniechęcić i za wszelką cenę chciała opowiedzieć historię tych, których próbowano strącić w niepamięć. Tą historyczką jest dr Joanna Ostrowska, z którą rozmawia Mike Urbaniak.

Czasami potrzebujesz takiego przewodnika, który gdzieś tam cię poprowadzi. Ja myślę, że poszerzanie horyzontów nie jest rzeczą naiwną, w ogóle zupełnie. Tak, to jest bardzo ciekawe właśnie, o czym mówisz, stąd też to moje pytanie, bo nawet jeżeli w czymś się specjalizujemy, zajmujemy się długo, to jednak Wiadomo, że dominuje w nas ten świat, w którym jesteśmy wychowani, w którym żyjemy, w którym mieszkamy. I w tym sensie takie spotkanie właśnie chociażby tutaj z tym Queerowym Kinem, o czym mówisz, z bardzo różnych, powiedziałbym, tradycji, kultur i tak dalej, no jednak poszerza nasze rzeczy i bardzo często jesteśmy zaskoczeni właściwie na przykład czymś, prawda? Bo to, o czym mówisz, nie zdawaliśmy sobie z tego sprawy. Ale wiesz, powiem, że uśmiechnąłem się trochę, kiedy przeczytałem, że został nagrodzony przez was, przez jury Teddy Awards, film pt. Nelly & Nadine Magnusa Gertena, to jest szwedzka produkcja, o ile dobrze, o ile nie konfabuluje, o ile dobrze sprawdziłem, który to film opowiada historię

Kilka lat znalazły się po wojnie, więc to uczucie, z tego co wiem, oglądając film Gertena, jakby było potężne, tak? Pozwoliło im po wojnie się odnaleźć, rzeczywiście tutaj Nadine Wykonała ogromną pracę, żeby odnaleźć Nelly. I po wojnie próbowały znaleźć sobie swoje miejsce na ziemię, rozpocząć życie, które jest życiem otwartym, czyli bez masek, bez kodów, bez pseudonimów, bez udawania, że żyje się w heteroseksualnych, heteronormatywnych relacjach. Z tego powodu zdecydowały się na emigrację, wyjechały do Wenezueli. Tam rzeczywiście prowadziły bardzo otwarty dom, dom queerowy, w tym sensie, że spotykały się z innymi Nieheteroseksualnymi parami. To, co jest najbardziej fascynujące w tym filmie, to to, że opowiadam Państwu to wszystko i Tobie nie tylko na podstawie samego dokumentu Gartena, ale też na podstawie niebywałych, fascynujących materiałów archiwalnych, które

To jest fascynujące. Wszystko zaczyna się, bo od tego powinniśmy zacząć, wszystko zaczyna się od innego materiału wizualnego, który Magnus Gerten Zlokalizował w archiwach w Malmo, on zresztą stamtąd podchodzi. To jest taki materiał, który akurat w Polsce może być znany, bo chodzi o tą akcję białych autobusów, które wywoziły, szwedzkich białych autobusów, które wywoziły więźniarki Ravensbrück między innymi do Szwecji. Już w ostatnim okresie wojny, żeby je uratować. Jest chyba książka reporterska o tym, prawda? Czy coś mi się pomieszało? Jak najbardziej. I tam się zachował też taki materiał, wideo nagrane w momencie, kiedy te kobiety przyjeżdżają do Szwecji, kiedy wysiadają w Malmo Gerten przez lata, bo to jest jego praktycznie kolejny już dokument dotyczący właśnie tego epizodu w historii jego miasta rodzinnego, i on przez lata próbował najpierw znaleźć twarz, zlokalizować osoby, twarze, połączyć z danymi osobowymi twarze kobiet z tego nagrania.

I to był zresztą jego pierwszy dokument, taka próba zmierzenia się z tym, co jesteśmy z dzisiejszej perspektywy w stanie znaleźć, posiadając tylko twarz, otwarcie tych wszystkich tajemnic. I tam w tym materiale właśnie znalazł, zobaczył też Nadine i nie poddał się, mimo wielu, wielu lat prób, które kończyły się fiaskiem, nie poddał się I tę niepokojącą twarz Nadine w końcu rozszyfrował i po nitce do kłębka trafił do Nellie, a gdzieś na końcu tej drogi znalazł główną bohaterkę de facto tego filmu, czyli wnuczkę Nellie, kobietę, która mieszka teraz we Francji na farmie ze swoim mężem i odziedziczyła po Nellie i Nadine to całe wspomniane przeze mnie wcześniej. I dodam jeszcze, bo film będzie, z tego co wiem, pokazywany na jednym z festiwali filmów dokumentalnych w Polsce, więc jak będziecie Państwo to oglądać, to zobaczcie, że tam Magnus Gerten zostawia nam takie listy w butelce, znaczy pokazuje

Ja wybrałam tę historię nieheteronormatywnych kobiet, ale nie tylko z tego materiału wizualnego, nie tylko z tego filmu z 1945 roku, ale z wielu, wielu innych archiwaliów wynika, że tych relacji było więcej. On wskazuje tam kilka, między innymi taką historię fascynującą, że jedna z polskich pielęgniarek, która przyjechała do Szwedzkiej, żeby pomóc właśnie osobom, Wyzwolonym z obozów koncentracyjnych poznała kobietę, byłą więźniarkę Ravensbrück, która przyjechała w tym transporcie i zakochały się w sobie. Żyły ze sobą w Szwecji bardzo, bardzo długo. Rodzina tej kobiety, tej polskiej pielęgniarki jeszcze żyje. Gerten też miał z nią kontakt, więc te historie pączkują, jest ich bardzo, bardzo dużo i Nellina Dean nie jest wyjątkowa w tym sensie liczb, więc to też zmienia bardzo mocno.

Pokazano wszystkie 5 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.