TNNBU#10.1: Modalność i ekonomiczne imaginarium | To Nigdy Nie Był Utopia

Ci rozmówcy uważali jednak, że ich te utrudnienia nie spotkają. Istotną, zmienną, wyjaśniającą różnicę wizji w drugiej połowie lat 80. były afiliacje organizacyjne pracowników przemysłu. Wyodrębnęliśmy trzy odpowiednie frakcje. Frakcja pierwsza to bardzo liczny krąg Solidarności, 35-40% naszych rozmówców, respondentów, też naszych badań. Prowadziliśmy bowiem równolegle badania kwestionariuszowe. Pracownicy deklarujący, że byli członkami Solidarności w latach 80-81, zaś w okresie prowadzenia badań nie należeli ani do ówczesnej partii, ani do związków OPZZ. To środowisko akceptowało wizję, którą określiłem powyżej jako modalną, tę właśnie przeze mnie opisaną.

Frakcja druka to partyjni związkowcy. Około 10-15% pracowników nie należeli do Solidarności. A w czasie badań byli zarówno w partii, jak i w OPZZ. Byli przeciwni urynkowieniu i prywatyzacji, ale uważali, że należy lepiej zorganizować gospodarkę i zdyscyplinować pracowników szeregowych groźbą niewielkiego bezrobocia. I w końcu frakcja trzecia to bezpartyjni związkowcy 25%. W czasie badań należeli do OPZZ, ale nie należeli do partii, zaś w latach 80-80 większości byli w Solidarności. Ci byli przeciwni wszelkim zmianom. Podczas rozmów zorientowałem się, że konsekwentni zwolennicy modelu rynkowego, dopuszczający takie koszty jak bezrobocie, byli w zdecydowanej mniejszości, podobnie jak mniejszości, chociaż liczniejszą stanowili przeciwnicy mechanizmów rynkowych.