SPH#7 | Edukacja poza schematem
„W dniu zakończenia roku szkolnego wszyscy jesteśmy zwycięzcami”. W dzisiejszym odcinku podcastu Open Eyes Economy Justyna Chyla rozmawia z Beatą Kacprowicz, dyrektorką Szkoły Podstawowej nr 3 w Malborku oraz Iwoną Hałuszczak, pedagogiem szkolnym. Posłuchaj i dowiedz się: Czy w polskiej szkole łatwo jest wdrożyć zmianę i wyjść poza schemat? Jak zmiana może przebiegać i jak ją zaplanować? Jak kształtować postawę nastawioną na współpracę wśród uczniów? Czy rywalizacja może mieć wymiar pozytywny? Na te i wiele innych pytań odpowiadają podczas audycji Nasi goście. Szkoła Podstawowa nr 3 w Malborku to wyjątkowa placówka, która kształtuje postawę nastawioną na współpracę. Jest to szkoła otwartych drzwi, ponieważ gabinet dyrektora i wicedyrektora są zawsze otwarte dla kadry pedagogicznej, rodziców i dzieci. Jest to miejsce, w którym zrezygnowano z głośnych dzwonków, a pomysł ten został pozytywnie przyjęty. Jakie jeszcze inne aspekty wyróżniają Szkołę Podstawową nr 3 w Malborku oraz jaką zmianę wdrożono w szkole- tego dowiesz się słuchając audycji. Podcast został sfinansowany w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” w latach 2019-2021
Przyszłość edukacji. Rozmowy o kompetencjach, systemie i nadchodzących wyzwaniach. Dzień dobry, witam Państwa bardzo serdecznie. Ja się nazywam Justyna Chyla, a moimi gośćmi dzisiaj są pani Beata Kacprowicz, która jest dyrektorem w Szkole Podstawowej nr 3 w Malborku, uczy historii i WOS-u. Jest również związana z Fundacją Centrum Edukacji Obywatelskiej, pełniąc funkcję trenera w programie Całościowy Rozwój Szkoły. Jest także dyrektorem konsultantem na studiach podyplomowych liderów oświaty Interesuję się edukacją obywatelską i pracą na rzecz środowiska lokalnego. Witam serdecznie. Dzień dobry.
Dzień dobry. Oraz pani Iwona Chałuszczak, która jest pedagogiem, oligofrenopedagogiem z ponad 20-letnim doświadczeniem zawodowym. Pracuje w Szkole Podstawowej nr 3 w Malborku. Jest także absolwentką studiów podyplomowych z zakresu seksuologii klinicznej oraz szkoły trenerskiej pierwszego stopnia. Witam serdecznie. Dzień dobry. Szanowne Panie, spotkałyśmy się dzisiaj dlatego, że powstała publikacja Szkoła Poza Horyzont w ramach Platformy Rozwoju Edukacji OS EduLab. W ramach tej publikacji jeden z rozdziałów dotyczy wdrożonej przez Państwa inicjatywy. Współautorką tego rozdziału jest pani Beata Kacprowicz oraz pani Małgorzata Kuszowska, która jest wicedyrektorem w Szkole Podstawowej nr 3 w Malborku.
Ja również miałam możliwość zaangażować się w powstanie tego rozdziału. Chciałabym, abyśmy dzisiaj na ten temat porozmawiały, zachęcając odbiorców do Lektury tego rozdziału. Chciałabym rozpocząć naszą rozmowę od pytania skierowanego do Pani Dyrektor dotyczącego tego, co wyróżnia Państwa szkołę oraz jaką inicjatywę udało się w Państwa szkole wdrożyć. Przedstawmy szerszy kontekst rozumienia tej zmiany naszym słuchaczom. Rzeczywiście, żeby wprowadzać zmiany w ogóle w szkole, to musi być jakiś taki I musi być podłoże, muszą być pewne fundamenty położone do tego, żeby można było realizować kolejne i wprowadzać kolejne zmiany.
To, co wyróżnia naszą szkołę i to, co powoduje, że możemy takie zmiany wprowadzać, różnego rodzaju związane i z organizacją szkoły, i z procesem dydaktycznym, czyli procesem uczenia i nauczania, i z procesem wychowawczym, to na pewno to, że szkoła nasza jest Można powiedzieć szkołą otwartą, ale też otwartych drzwi i do dyrektora i do wicedyrektora. Sprawy ważne i ważniejsze zawsze można przedyskutować. Rzeczywiście to jest też taki moment na to, żeby cała szkoła, nauczyciele, rodzice i uczniowie przede wszystkim mieli możliwość zasugerowania zmian czy w ogóle jakichś problemów. Nasza szkoła to również szkoła, w związku z tym, że otwarte drzwi, to też to się z tym wiąże, to szkoła, w której pracujemy zespołowo.
Właśnie od początku, kiedy zostałam dyrektorem, to kładę właśnie nacisk na to, czy kładę, czy staram się rozwijać taką pracę zespołową. I znowu, też u tych wszystkich grup, które tworzą szkołę. Pytając się również co jakiś czas nauczycieli, czy pracowników, uczniów o to, Co jest takiego istotnego i myślę, że to co wyróżnia naszą szkołę to jest taka dbałość o rozwój każdego, każdego nauczyciela, każdego ucznia i w takim szeroko pojętym rozumieniu tego rozwoju, no jeśli nauczyciele będą czuli, będą mieli ten znak od dyrektora, Że mają szansę na rozwój i to ma w jakiś sposób przyczyniać się do rozwoju szkoły, do rozwoju tego, jak są lekcje prowadzone, zajęcia z uczniami, to wtedy mają takie poczucie też sprawczości.
Myślę, że wyróżnia nas też, że od lat współpracujemy i stawiamy na współpracę z rodzicami, którzy są i którzy muszą być tym takim ważnym elementem w procesie wychowania. Mocno stawiamy na to, żeby rodzice byli informowani, ale żeby nie tylko byli informowani, żeby też uczestniczyli w życiu szkoły. I to nie poprzez przynoszenie ciasta, tak zwanego ciasta na różnego rodzaju imprezy, ale rzeczywiście, żeby byli też współautorami, czy programu, czy właśnie tego procesu wychowawczego, czy procesu dydaktycznego. Przykładem tej współpracy z rodzicami jest funkcjonowanie w naszej szkole Rady Szkoły, która to nasza szkoła, która tu w Malborku jest jedną z dwóch, w której jest taki organ jak Rada Szkoły.
Co można jeszcze powiedzieć? No nasza szkoła, przynajmniej od momentu, kiedy sama zrobiłam kurs oceniania kształtującego, to cyklicznie, systematycznie, co roku postawiłam również na to, żeby nauczyciele na swoich lekcjach Wprowadzali ocenianie kształtujące, ale żeby wszyscy mieli takie przygotowanie merytoryczne w tym obszarze i rzeczywiście prawie 100%, bo nie można powiedzieć, że 100%, ale prawie nauczycieli jest po takim podstawowym kursie oceniania kształtującego i to jest też nasz coroczny priorytet i w nadzorze pedagogicznym i to też daje takie poczucie, że nauczyciele w sposób trochę inny
Właśnie inicjowania różnego rodzaju pomysłów, a ja oprócz tych symbolicznych otwartych drzwi, czy dyrekcja oprócz tych symbolicznych otwartych drzwi, jestem też właśnie otwarta na takie inicjatywy. No i myślę, że te wszystkie elementy i też moje doświadczenie na tym stanowisku, w tej szkole, spowodowało, że pomimo tak długiego sprawowania tej funkcji w jednej szkole, To ta szkoła nieustannie się zmienia i w naszej szkole możemy wprowadzać coraz to inne, nowe zmiany. Tymi zmianami, które akurat opisane są w artykule w programie Szkoła poza horyzonty, to pierwszy związany jest z tym, że od kilku lat nie wręczamy na koniec roku, trochę inaczej wygląda zakończenie roku szkolnego,
Ważne jest to, jakimi są ludźmi, że ten pasek nie do końca odzwierciedla ich zaangażowanie. Nie można też tego deprecjonować, ale każdy ma inne talenty i te talenty i te umiejętności i te możliwości, żeby były zauważone w każdym uczniu. Ten rozdział, który ukazał się w publikacji, który dotyczy Państwa szkoły, on ukazał się pod tytułem Wszyscy jesteśmy zwycięzcami w dniu zakończenia roku szkolnego. I jedną z pozytywnych konsekwencji tej zmiany jest wzmocnienie współpracy zespołowej. I dziś chciałabym rozwinąć ten temat związany ze współpracą zespołową i z rywalizacją.
Przede wszystkim też wpływa na taką naukę współpracy, budowa atmosfery bezpieczeństwa też w domu. W szkole bym postawiła na otwartość nauczycieli, na Liczenie się ze zdaniem ucznia, wzajemne zaufanie. Uczniowie nie powinni się bać nauczycieli i wydaje mi się, że wtedy, kiedy nauczyciel jest otwarty na jego potrzeby, wydaje mi się, że uczeń może się do niego zwrócić z każdym problemem, no to wtedy gdzieś ta nić współpracy i taka nauka dla ucznia wynika. Przyznam szczerze, że przed spotkaniem z paniami spytałam kilku rodziców o to, jak starają się uczyć współpracy zespołowej swoje dzieci, ale też jak ich szkoła, do której uczęszczają dzieci, stara się właśnie kształtować tą postawę nastawioną na współpracę.
I przyznam szczerze, że dla tych rodziców było to bardzo trudne pytanie, na które nie potrafili odpowiedzieć. Więc to też pokazuje z jednej strony, że mówimy o tym, jak ważna jest to kompetencja. Bardzo często raporty dotyczące kompetencji przyszłości mówią o tym, że jest to kompetencja właśnie przyszłości, współpraca zespołowa. Ale z drugiej strony, jak sobie przeanalizujemy W ilu szkołach czy na ilu uniwersytetach są zajęcia, które obejmują ten aspekt, zapewne będzie to niewiele szkół. Ja pozwolę sobie tutaj zacytować autora jednej z publikacji dotyczącej współpracy zespołowej, że już kilkadziesiąt lat temu dowiedziono, że efekt pracy zespołu jest większy niż suma indywidualnej pracy pracowników.
Mimo tej wiedzy trudno nam efektywnie współpracować w zespole. Mam właśnie pytanie tutaj do pani dyrektor. Dlaczego tak jest? W zasadzie jakie błędy są popełniane na etapie edukacji w Polsce? Ja myślę, że to też jest bardzo złożony proces, bo to też nie dzieje się tak, że zaczynamy rok szkolny i mówimy od dzisiaj będziemy współpracować. To jest proces i myślę, że nasza szkoła jest takim przykładem, że właśnie ten proces jest bardzo długofalowy. No na pewno trzeba zacząć od siebie i myślę od siebie w sensie od dyrektora. W sensie tym, jak zorganizować współpracę nauczycieli, którzy pójdą do klasy i będą uczyć tej współpracy w klasie.
Właśnie ta otwartość, ale też myślenie w takim kontekście, że Praca zespołów nauczycielskich w różnych konfiguracjach, ona nie może być zapisana tylko i wyłącznie na papierze w formie przepisów, bo mamy takie przepisy, które bardzo wyraźnie mówią o funkcjonowaniu w szkołach zespołów przedmiotowych, zespołów wychowawców, zespołów nauczycieli uczących w danej klasie, więc sam zapis to nie To jakby nie daje takiej gwarancji, że będą nauczyciele pracowali wspólnie, razem, że będą określali wspólne cele. Więc myślę, że to było też takim czynnikiem zaraz na początku, kiedy zostałam dyrektorką, żeby wprowadzić taką kulturę pracy zespołowej i rzeczywiście zaczęło się od takich małych kroczków i dzisiaj jest to takie naturalne, że nauczyciele jak mają jakiś pomysł, to bardzo często przychodzą w dwójkach, w trójkach, tak?
I tak jak powiedziałam i pewnie wielokrotnie jeszcze to się powtórzy, to jest proces, który trwa. Więc myślę, że też miałam kiedyś okazję słuchać takiego, przed jakimś tam konkursem na dyrektora, takiego kandydata, który mówił, że no ja to bym chciał, żeby przyjść do szkoły i żeby nauczyciele tak sobie pracowali w zespołach. Tego się tak nie da zrobić po prostu. Trzeba, znaczy trzeba, no warto rozmawiać, warto słuchać, wsłuchiwać się we wszystkie Jakieś problemy, pomysły, sytuacje, które się dzieją, ale to jest na każdym kroku przywoływanie i prośba o to, żebyśmy, pokazywanie, że można kilka osób, że można to w zespole, że jak jest, to usiądźcie i porozmawiajcie.
To są też takie sytuacje rzeczywiście, czego unikać, żeby nie pozbawiać żadnego z rodziców takiej możliwości oddziaływania na swoje dziecko. Więc jeśli są spotkania, to te spotkania są znowu w grupie. Rada Szkoły, która składa się w naszej szkole z rodziców, nauczycieli i uczniów wybranych w wyborach demokratycznych. Rady Klasowe i później Rada Rodziców, która spotyka się też w gronie. To jest też takie pytanie się tej grupy, czy rodziców, przedstawicieli, nauczycieli, pracowników też administracji i obsługi, bo też oni są ważni w tej szkole. To jest takie nieustanne prowadzenie rozmów właśnie w różnych konfiguracjach zespołowych.
I to jest już dla nas, myślę, że to jest takie bardzo naturalne. Niemniej Rzeczywiście, tak jak Pani zadała pytanie o te błędy, na pewno nie narzucanie, czyli takie podkreślę, że to nie może od góry być narzucone, tylko to jest ileś lat takiego procesu wprowadzania właśnie takiej kultury współpracy w szkołach. Żyjemy właśnie w społeczeństwie osiągnięć i w związku z tym bardzo często spotykamy się z tym, że nie akceptujemy, że coś może trwać w czasie, że to jest pewien proces nauki, kompetencji, nabywania pewnych osiągnięć, W związku z tym bardzo często chcemy mieć te efekty bardzo szybko. Nawet jest takie zjawisko przebadane przez psychologów, efekt przyspieszenia.
Ja może na początek, a później może poproszę panią pedagog, żeby ewentualnie dodała. Mam takie poczucie, że właśnie ta odpowiedzialność, która wynika i spada nie tylko na dyrektorze, ale taka odpowiedzialność, która jest na nauczycielach, ale która jest na rodzicach i na uczniach. No właśnie ta rada szkoły, ale to już jest jakby konkretne działanie i rzeczywiście takie wyjaśnianie, tłumaczenie, zresztą ja się zawsze śmieję, kiedy mówię, że wy jesteście radą szkoły, macie nawet prawo odwołać dyrektora, jak wam nie będzie też pasowało. To też jest taka ze strony dyrektora taka umiejętność, no pokazania, że macie jednak ten głos i możecie decydować. Ale myślę sobie również o takim przykładzie, że na przykład
Myślę, że takim kolejnym przykładem jest zapraszanie rodziców i taka otwarta rozmowa na temat problemów. Przykład w zeszłym roku, jesteśmy po pół roku po tym wiosennym lockdownie, nauka zdalna i rodzice, którym zadaliśmy pytanie, była też ankieta robiona, ale zadaliśmy w takiej otwartej rozmowie też pytania i może o dziwo znowu dla innych, ale dla nas naturalne, że ci rodzice mówią bardzo dzisiaj, bardzo wielu jest świadomych rodziców, To oni mówią bardzo otwarcie, nazywają problemy, z którymi warto by było się zmierzyć i pochylić z naszej strony jako szkoły. I nie to, żeby obrażając nas, czy w jakiś sposób wytykając te błędy.
I to jest taka też umiejętność otwarcia się na to, że nie wszystko robimy dobrze. Ja też pozwoliłam sobie zrobić, zresztą co roku staram się robić taką informację, Chciałam pytać uczniów, których uczę, zachęcam też do tego nauczycieli, poprosiłam akurat uczniów klas ósmych o to, żeby napisali mi co sobie cenili w tych lekcjach, które prowadziłam z nimi, co było warte i oni też nie musieli się podpisywać, to są anonimowe informacje, niektórzy chcieli, niektórzy nie. I nawet uczeń już w takiej rozmowie otwartej ze mną na koniec roku przyszedł z życzeniami, z życzeniami, podziękowaniami na koniec roku, uczeń ósmej klasy i powiedział, pan dyrektor, bardzo ważne jest, żeby nauczyciele, żeby szkoła, żeby pani zwróciła uwagę na pracę i zdanie samorządu uczniowskiego, że oni nie mają być tylko wykonawcami jakichś pomysłów,
To znaczy ja bym odniosła się do uczniów, w jaki sposób uczymy tej współpracy, to między innymi zachęcanie Przez nauczycieli do odwiedzin chorego ucznia, przekazywanie mu pracy domowej, dowiadywanie się jaki jest stan jego zdrowia. No i tak mi najbardziej przychodzą do głowy zbiórki pokarmu dla zwierząt, gdzie chyba nasza szkoła to tak słynie z tego. Czyli nauka empatii, prawda, jako taki ważny wskaźnik w procesie współpracy zespołowej i wzajemna pomoc. Proszę mi powiedzieć, jakie jeszcze metody stosują nauczyciele chcąc kształtować tą kompetencję?
Nie są to slogany, bo to są uczniowie, którzy później dorastają, zakładają rodziny i zapisują swoje dzieci do naszej szkoły. Ja już czasami mówię, że to już jestem babcią, że tak powiem kolejnego pokolenia w tej naszej szkole. To są bardzo aktywni młodzi ludzie, którzy właśnie mają takie wymierne i otwarte stanowisko na dany temat, więc to jest też takie istotne i jest gro rodziców, która chce, żeby zapisać dzieci do naszej szkoły, Mamy takie przykłady, że dzieci z innych szkół są przyjmowane do naszej szkoły właśnie z tego powodu, gdzieś tam na tym późniejszym etapie, że no nie czują się dobrze z różnych powodów właśnie w takiej czy innej szkole.
W momencie, kiedy tutaj może pani pedagog doda jeszcze, kiedy jest jakiś problem, to ten problem jest rozwiązywany systemowo. Z danym grupą uczniów w klasie czy z danym uczniem, który przychodzi do nas do szkoły. Jest faktycznie rodzic, który przychodzi do nas do szkoły. Pani dyrektor prosi mnie również na rozmowę i oczekujemy od rodzica, że będzie szczery, że powie o co chodzi tak naprawdę, jakie są problemy w poprzedniej szkole. No i co mi się bardzo podoba, że na taką rozmowę pani dyrektor zaprasza ucznia. Czy uczennice, która musi przyjść sama, czy sam opowiedzieć, co się dzieje, dlaczego mu zależy na przyjściu do naszej szkoły, czy czego oczekuje w naszej szkole.
Aha, okej. To się zadziało w poprzedniej szkole. Na poziomie klasy szóstej, czy siódmej, czy ósmej, no też żeby nie było to przyjęcie ucznia do szkoły poza jego plecami, tak? No bo jakieś są problemy i o co chodzi? Czym jest problem? Jak możemy pomóc? Więc ja wtedy proszę, żeby rodzic, prosimy tutaj, żeby się rodzic nie odzywał, tylko dał szansę swojemu dziecku na to, żeby właśnie, to jest też uczenie tej samodzielności, takiego też brania odpowiedzialności za swoje życie. W takim, na razie takim, że tak powiem szkolnym życiu, ale no szkoła to jest życie, więc też musi się uczyć różnych wyzwań, pokonywać te różne wyzwań.
Tutaj jeszcze też przychodzi mi na myśl nasze akcje Duży Uczy Małego. Tak, też takie fajne akcje właśnie, kiedy młodsze czy starsze dzieci uczyły swoich kolegów właśnie jakieś tam umiejętności, bo to były też szachy, jeśli się nie mylę. Bardzo fajna inicjatywa. Jak Pani o tym opowiadają, kojarzy mi się taka szkoła, która jest w Niemczech, ESBZ. Ta szkoła jest określana jako turkusowa. Oni podobnie działają, że właśnie ten proces włączania uczniów starszych W proces dydaktyki, czyli pomagam innym kolegom, koleżankom ze swojej szkoły uczyć się danego przedmiotu, z którym mam trudność i też wtedy uczę się takiego poczucia odpowiedzialności za siebie, ale uczę się pomagać, kształtuje to też moją empatię.
Ja zastanawiam się, czy trudno było zmienić te przekonania uczniów w zakresie tej motywacji z zewnętrznej na wewnętrzną. No, to znowu też jest cały czas proces, bo to jest kolejna grupa nowych uczniów przychodzi, ale myślę, że uczniowie i dzieci, młodzież wbrew pozorom jest bardzo elastyczna, to my dorośli narzucamy pewien styl, pewną kulturę, co jest istotne w życiu. W dobie też, gdzie bardzo dużo jest, no może nie jest to jakaś tam, procentowo nie powiem, ale gdzie są rodziny z jedynakami tak zwanymi, to też takie przełożenie albo bardzo, nie wiem, różnica duża między starszym a młodszym rodzeństwem, gdzie rzeczywiście ten młodszy jest szczególnie tutaj przez rodziców zaopiekowany albo rodzice bardzo mocno chcą się zaopiekować, tak strasznie boją się tego przyjścia do szkoły, więc to jest też, myślę,
Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.