Mentionsy Mentionsy
Open Eyes Economy Talks
Open Eyes Economy Talks

SPH#7 | Edukacja poza schematem

13.10.2021 ·1 godz 1 min

„W dniu zakończenia roku szkolnego wszyscy jesteśmy zwycięzcami”. W dzisiejszym odcinku podcastu Open Eyes Economy Justyna Chyla rozmawia z Beatą Kacprowicz, dyrektorką Szkoły Podstawowej nr 3 w Malborku oraz Iwoną Hałuszczak, pedagogiem szkolnym. Posłuchaj i dowiedz się: Czy w polskiej szkole łatwo jest wdrożyć zmianę i wyjść poza schemat? Jak zmiana może przebiegać i jak ją zaplanować? Jak kształtować postawę nastawioną na współpracę wśród uczniów? Czy rywalizacja może mieć wymiar pozytywny? Na te i wiele innych pytań odpowiadają podczas audycji Nasi goście. Szkoła Podstawowa nr 3 w Malborku to wyjątkowa placówka, która kształtuje postawę nastawioną na współpracę. Jest to szkoła otwartych drzwi, ponieważ gabinet dyrektora i wicedyrektora są zawsze otwarte dla kadry pedagogicznej, rodziców i dzieci. Jest to miejsce, w którym zrezygnowano z głośnych dzwonków, a pomysł ten został pozytywnie przyjęty. Jakie jeszcze inne aspekty wyróżniają Szkołę Podstawową nr 3 w Malborku oraz jaką zmianę wdrożono w szkole- tego dowiesz się słuchając audycji. Podcast został sfinansowany w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „DIALOG” w latach 2019-2021

To, co wyróżnia naszą szkołę i to, co powoduje, że możemy takie zmiany wprowadzać, różnego rodzaju związane i z organizacją szkoły, i z procesem dydaktycznym, czyli procesem uczenia i nauczania, i z procesem wychowawczym, to na pewno to, że szkoła nasza jest Można powiedzieć szkołą otwartą, ale też otwartych drzwi i do dyrektora i do wicedyrektora. Sprawy ważne i ważniejsze zawsze można przedyskutować. Rzeczywiście to jest też taki moment na to, żeby cała szkoła, nauczyciele, rodzice i uczniowie przede wszystkim mieli możliwość zasugerowania zmian czy w ogóle jakichś problemów. Nasza szkoła to również szkoła, w związku z tym, że otwarte drzwi, to też to się z tym wiąże, to szkoła, w której pracujemy zespołowo.

Myślę, że wyróżnia nas też, że od lat współpracujemy i stawiamy na współpracę z rodzicami, którzy są i którzy muszą być tym takim ważnym elementem w procesie wychowania. Mocno stawiamy na to, żeby rodzice byli informowani, ale żeby nie tylko byli informowani, żeby też uczestniczyli w życiu szkoły. I to nie poprzez przynoszenie ciasta, tak zwanego ciasta na różnego rodzaju imprezy, ale rzeczywiście, żeby byli też współautorami, czy programu, czy właśnie tego procesu wychowawczego, czy procesu dydaktycznego. Przykładem tej współpracy z rodzicami jest funkcjonowanie w naszej szkole Rady Szkoły, która to nasza szkoła, która tu w Malborku jest jedną z dwóch, w której jest taki organ jak Rada Szkoły.

Zalety współpracy w grupie. A dzieci 6-12 letnie, takie już późne dzieciństwo, to przede wszystkim już te relacje z rówieśnikami są, ta współpraca jest już najważniejsza. I tak można powiedzieć, że właśnie pod koniec tego okresu 12 roku życia, pod koniec tego okresu takiego późnego dzieciństwa, dzieci są już w stanie Zawiązywać i podtrzymywać relacje rówieśnicze i zaczynają już współdziałać. Myślę, że taką największą, najważniejszą rolę w tym powinni odgrywać rodzice. Rodzic powinien właściwie swoim przykładem, swoją postawą uczyć dziecka takiej współpracy.

Przede wszystkim też wpływa na taką naukę współpracy, budowa atmosfery bezpieczeństwa też w domu. W szkole bym postawiła na otwartość nauczycieli, na Liczenie się ze zdaniem ucznia, wzajemne zaufanie. Uczniowie nie powinni się bać nauczycieli i wydaje mi się, że wtedy, kiedy nauczyciel jest otwarty na jego potrzeby, wydaje mi się, że uczeń może się do niego zwrócić z każdym problemem, no to wtedy gdzieś ta nić współpracy i taka nauka dla ucznia wynika. Przyznam szczerze, że przed spotkaniem z paniami spytałam kilku rodziców o to, jak starają się uczyć współpracy zespołowej swoje dzieci, ale też jak ich szkoła, do której uczęszczają dzieci, stara się właśnie kształtować tą postawę nastawioną na współpracę.

I przyznam szczerze, że dla tych rodziców było to bardzo trudne pytanie, na które nie potrafili odpowiedzieć. Więc to też pokazuje z jednej strony, że mówimy o tym, jak ważna jest to kompetencja. Bardzo często raporty dotyczące kompetencji przyszłości mówią o tym, że jest to kompetencja właśnie przyszłości, współpraca zespołowa. Ale z drugiej strony, jak sobie przeanalizujemy W ilu szkołach czy na ilu uniwersytetach są zajęcia, które obejmują ten aspekt, zapewne będzie to niewiele szkół. Ja pozwolę sobie tutaj zacytować autora jednej z publikacji dotyczącej współpracy zespołowej, że już kilkadziesiąt lat temu dowiedziono, że efekt pracy zespołu jest większy niż suma indywidualnej pracy pracowników.

Później taki nauczyciel, wychowawca-nauczyciel ma też, jak widzi, obserwuje, co jest istotne, to później jemu jest Trochę niezręcznie pracować inaczej na lekcjach z dziećmi, prawda, z uczniami, bo promowanie, między innymi właśnie ocenianie kształtujące, które nie jest stricte taką filozofią, która odchodzi od ocen, ale to jest taka filozofia, która stawia też na pracę w grupach, na rozmowy w parach nieustanne. To są szybkie takie elementy, które pojawiają się i na naszych szkoleniach i na to też stawiam, Nacisk, przykłady nacisk, ale to później przełożenie jest na zajęcia lekcyjne, ale to jest też przełożenie później na rozmowy trudne z rodzicami, że nie jeden wychowawca ma rodziców, ma ucznia, z którym są problemy i on organizuje spotkanie sam z tymi rodzicami, tylko to jest znowu grupa, nie wiem, pedagog czy psycholog i wspólnie starają się dochodzić do tego, co się dzieje.

To są też takie sytuacje rzeczywiście, czego unikać, żeby nie pozbawiać żadnego z rodziców takiej możliwości oddziaływania na swoje dziecko. Więc jeśli są spotkania, to te spotkania są znowu w grupie. Rada Szkoły, która składa się w naszej szkole z rodziców, nauczycieli i uczniów wybranych w wyborach demokratycznych. Rady Klasowe i później Rada Rodziców, która spotyka się też w gronie. To jest też takie pytanie się tej grupy, czy rodziców, przedstawicieli, nauczycieli, pracowników też administracji i obsługi, bo też oni są ważni w tej szkole. To jest takie nieustanne prowadzenie rozmów właśnie w różnych konfiguracjach zespołowych.

Tak naprawdę chcemy optymalizować naszą pracę, ale pewne rzeczy związane z nabywaniem Umiejętności. Pewnych rzeczy nie da się przyspieszyć. Wspomniała Pani o pracy w zespołach zadaniowych, o tym, że bardzo ważne jest wytworzenie odpowiedniego klimatu w tych zespołach, w Radzie Rodziców. I zastanawiam się tutaj nad tym, czy może mają Państwo jakieś konkretne jeszcze rozwiązania albo działania, które są podejmowane, aby ten klimat z nastawieniem na współpracę wytworzyć. Być może będzie to jakaś też inspiracja albo podpowiedź dla innych szkół, które mogą słuchać tej audycji.

Ja może na początek, a później może poproszę panią pedagog, żeby ewentualnie dodała. Mam takie poczucie, że właśnie ta odpowiedzialność, która wynika i spada nie tylko na dyrektorze, ale taka odpowiedzialność, która jest na nauczycielach, ale która jest na rodzicach i na uczniach. No właśnie ta rada szkoły, ale to już jest jakby konkretne działanie i rzeczywiście takie wyjaśnianie, tłumaczenie, zresztą ja się zawsze śmieję, kiedy mówię, że wy jesteście radą szkoły, macie nawet prawo odwołać dyrektora, jak wam nie będzie też pasowało. To też jest taka ze strony dyrektora taka umiejętność, no pokazania, że macie jednak ten głos i możecie decydować. Ale myślę sobie również o takim przykładzie, że na przykład

Kiedy planujemy jakieś właśnie takie doskonalenia, które dotyczą naszych dzieci, na przykład było takie szkolenie pokolenie XYZ, to zapraszamy też na to szkolenie rodziców. Było szkolenie na temat bezpieczeństwa w sieci, zapraszamy rodziców. Było szkolenie na temat neurodydaktyki i tego, jak właśnie Najnowsze badania dotyczące mózgu i tego, jakie zajęcia, jakie ćwiczenia, jakie aktywności powodują rozwój i zaciekawienie, są na tych szkoleniach rodzice. Więc to jest taki przykład konkretny, że wspólnie pracujemy czy wspólnie uczymy się z rodzicami, my nauczyciele.

Myślę, że takim kolejnym przykładem jest zapraszanie rodziców i taka otwarta rozmowa na temat problemów. Przykład w zeszłym roku, jesteśmy po pół roku po tym wiosennym lockdownie, nauka zdalna i rodzice, którym zadaliśmy pytanie, była też ankieta robiona, ale zadaliśmy w takiej otwartej rozmowie też pytania i może o dziwo znowu dla innych, ale dla nas naturalne, że ci rodzice mówią bardzo dzisiaj, bardzo wielu jest świadomych rodziców, To oni mówią bardzo otwarcie, nazywają problemy, z którymi warto by było się zmierzyć i pochylić z naszej strony jako szkoły. I nie to, żeby obrażając nas, czy w jakiś sposób wytykając te błędy.

Nowych kolegów, zupełnie innej, że tak w innym układzie niż byli w pierwszej klasie i sprawdza nam się to. Oczywiście początkowo rodzice troszkę byli zaniepokojeni, ale myślę, że teraz możemy już powiedzieć, że faktycznie są jakieś efekty. No i w każdej pierwszej klasie i czwartej właśnie po takowym wymieszaniu prowadzimy też warsztaty dla uczniów w każdej tej klasie pierwszej i czwartej integracyjne, żeby się na nowo poznali z wychowawcą, między sobą, to takie jeszcze mi właśnie przychodzi do głowy takie działania. A jaki jest odbiór takich zajęć przez uczniów, tych integracyjnych? Zawsze usłyszałam taką informację pozytywną, bo to jest przede wszystkim w formie zabawowej, uczniowie sami siebie poznają, poznają nowych kolegów.

Myślę, że nie spotkałam się z informacją zwrotną, taką negatywną. A mam też pytanie o to, w jaki sposób nastawienie na współpracę wpływa na dzieci i rodziców? Bo niektórzy mogą właśnie powiedzieć, że skoro żyjemy w kulturze osiągnięć, no to być może bardziej adaptacyjne będzie takie nastawienie na rywalizację. Jak Panie tutaj postrzegają ten temat, czy może jakie postawy dostrzegają Panie wśród dzieci, wśród rodziców? No to chyba też to, o czym powiedziałam, że wyjaśnienie Metod pracy, wyjaśnienie rozwiązań innych niż do tej pory znali rodzice, tłumaczenia, argumentowanie, to te elementy powodują, że przynajmniej część rodziców jest uspokojona i uczniów jest w jakiś sposób i ma zaufanie.

I warto, żeby nie mękować dzieci konkretnych, tylko dać takie nowe otwarcie. To jest rzeczywiście, no, różny sposób, bo nie powiem, że zawsze wszystko jest właśnie Przyklepywane i tak z pełnym zaufaniem zgadzamy się na to, ale tak jak powiedziałam, to wymaga wyjaśnień, wymaga pokazania celowości, szukania argumentów, szukania sojuszników danej takiej właśnie zmiany. Myślę, że po tych już ośmiu latach czy sześciu wcześniej, rodzice widzą, I uczniowie widzą, że te nasze działania, one rzeczywiście są skoncentrowane na to, co jest istotne, że istotne jest takie wspólne wychowywanie młodego człowieka do przyszłości.

Nie są to slogany, bo to są uczniowie, którzy później dorastają, zakładają rodziny i zapisują swoje dzieci do naszej szkoły. Ja już czasami mówię, że to już jestem babcią, że tak powiem kolejnego pokolenia w tej naszej szkole. To są bardzo aktywni młodzi ludzie, którzy właśnie mają takie wymierne i otwarte stanowisko na dany temat, więc to jest też takie istotne i jest gro rodziców, która chce, żeby zapisać dzieci do naszej szkoły, Mamy takie przykłady, że dzieci z innych szkół są przyjmowane do naszej szkoły właśnie z tego powodu, gdzieś tam na tym późniejszym etapie, że no nie czują się dobrze z różnych powodów właśnie w takiej czy innej szkole.

W momencie, kiedy tutaj może pani pedagog doda jeszcze, kiedy jest jakiś problem, to ten problem jest rozwiązywany systemowo. Z danym grupą uczniów w klasie czy z danym uczniem, który przychodzi do nas do szkoły. Jest faktycznie rodzic, który przychodzi do nas do szkoły. Pani dyrektor prosi mnie również na rozmowę i oczekujemy od rodzica, że będzie szczery, że powie o co chodzi tak naprawdę, jakie są problemy w poprzedniej szkole. No i co mi się bardzo podoba, że na taką rozmowę pani dyrektor zaprasza ucznia. Czy uczennice, która musi przyjść sama, czy sam opowiedzieć, co się dzieje, dlaczego mu zależy na przyjściu do naszej szkoły, czy czego oczekuje w naszej szkole.

Aha, okej. To się zadziało w poprzedniej szkole. Na poziomie klasy szóstej, czy siódmej, czy ósmej, no też żeby nie było to przyjęcie ucznia do szkoły poza jego plecami, tak? No bo jakieś są problemy i o co chodzi? Czym jest problem? Jak możemy pomóc? Więc ja wtedy proszę, żeby rodzic, prosimy tutaj, żeby się rodzic nie odzywał, tylko dał szansę swojemu dziecku na to, żeby właśnie, to jest też uczenie tej samodzielności, takiego też brania odpowiedzialności za swoje życie. W takim, na razie takim, że tak powiem szkolnym życiu, ale no szkoła to jest życie, więc też musi się uczyć różnych wyzwań, pokonywać te różne wyzwań.

I trochę zapędziliśmy się w kozi róg z tym naszym kilku lat wcześniej podejściem, ponieważ zadziało się straszna rywalizacja szczególnie między rodzicami. Szczególnie między rodzicami, którzy Których stać było na to, żeby dzieci uczęszczały na różne zajęcia dodatkowe, płatne, żeby były wożone na te zajęcia. Coraz więcej było takich sytuacji, że rodzice, na zebraniu rady rodziców, wręcz prześcigali się w tym, które dziecko w większej liczbie różnego rodzaju konkursach, zawodach brało udział. I jakby cała filozofia właśnie tej zdrowej rywalizacji została zaprzepaszczona.

Ja zastanawiam się, czy trudno było zmienić te przekonania uczniów w zakresie tej motywacji z zewnętrznej na wewnętrzną. No, to znowu też jest cały czas proces, bo to jest kolejna grupa nowych uczniów przychodzi, ale myślę, że uczniowie i dzieci, młodzież wbrew pozorom jest bardzo elastyczna, to my dorośli narzucamy pewien styl, pewną kulturę, co jest istotne w życiu. W dobie też, gdzie bardzo dużo jest, no może nie jest to jakaś tam, procentowo nie powiem, ale gdzie są rodziny z jedynakami tak zwanymi, to też takie przełożenie albo bardzo, nie wiem, różnica duża między starszym a młodszym rodzeństwem, gdzie rzeczywiście ten młodszy jest szczególnie tutaj przez rodziców zaopiekowany albo rodzice bardzo mocno chcą się zaopiekować, tak strasznie boją się tego przyjścia do szkoły, więc to jest też, myślę,

Jest trudno oczywiście wprowadzać zmiany, ale takimi małymi krokami, jak właśnie tą kulturą, to spowoduje, że ta praca jeszcze mi się nie zrodziła. Tak, tak. I widać pasję przede wszystkim, tak? Jak się z Panią rozmawia, jak Pani opowiada o tych inicjatywach, które są wdrażane w szkole i to jest piękne, myślę. I jest to taki aspekt, który myślę, że zachęci i zainspiruje być może innych dyrektorów czy też nauczycieli. Na koniec już chciałabym Panią zadać takie pytanie dotyczące inspiracji. Pani pedagog, jeżeli mamy rodzica, który chciałby tak świadomie uczyć współpracy zespołowej swoje dzieci, to jaką inspirację moglibyśmy tutaj takiej osobie przekazać, od czego mogłaby zacząć?

Maluchy tam się uczą przede wszystkim właśnie tej współpracy, uczą się rozwiązywać wszelkie konflikty, spory, czasami pełnić rolę lidera czy mediatora. Wszystkie te umiejętności, które potem w życiu społecznym będą potrzebne. No i taką najważniejszą jakąś taką radą, działaniem jest uświadomić dziecku, że każdy w grupie pełni inną rolę i każda ta rola jest bardzo potrzebna. Basia na przykład jest świetną organizatorką, nie wiem, zabaw na podwórku, tak zwaną kierowniczką. A Ola z patyków wyczaruje niesamowite zabawki. Więc takie te najważniejsze działania. Chociaż też przychodzi mi na myśl, że rodzic powinien też dużo swoją postawą pokazywać, jak uczyć dziecka współpracy.

To jest bardzo ważne, żeby poszerzać tą świadomość dziecka. Pani Dyrektor, mam też pytanie do Pani o taką inspirację dla dyrektorów, którzy chcą kształtować nastawienie na współpracę w swojej szkole właśnie wśród nauczycieli, wśród rodziców. Wiadomo, że to się przekłada również na uczniów. No jak widać, po tej naszej szkole to ma ogromne przełożenie i nie będę tutaj odkrywcza, jeśli powiem, że przykład idzie z góry. Więc jeśli ten dyrektor, dyrekcja prawdziwie, szczerze będzie kładła nacisk, czy będzie pokazywała, że współpracuje i że słucha, wsłuchuje się w opinie innych, one mogą być bardzo często niezgodne z moimi opiniami, ale wysłuchanie i takie, wysłuchanie też różnych zdań, różnych opinii, różnych oczekiwań,

Z takim, powiedziałabym, z życzliwością. I ja też uczyłam się tego, nie od razu umiałam rozmawiać, nie od razu umiałam też wychodzić naprzeciwko takim różnym sytuacjom problematycznym, ale rzeczywiście takie cały czas pamiętanie o takim zaufaniu. Czasami moje koleżanki nazywają mnie, że ja jestem naiwna, ale ja chyba bym to bardziej odwróciła właśnie w takim kierunku zaufania, Mam zaufanie do pracowników, mam zaufanie do uczniów, mam zaufanie do rodziców i jakby z tego już punktu widzenia tworzę taką, albo inaczej, burzę bariery, że to zaufanie, a nie kontrola powoduje właśnie, że nauczyciele czy pracownicy będą czuli w miarę, będą się czuli w miarę bezpiecznie.

Ja bym powiedziała tutaj też właśnie to, Powtórzę, taka pokora w tym naszym stanowisku, że to nie jest tak, że wszystko umiemy jako dyrektorzy, że wszystko wiemy, zresztą zmieniająca się cały czas sytuacja i jakby odniesienie do tego zaufania, że są nauczyciele, którzy dostają, którzy wiedzą więcej ode mnie i to wcale nie znaczy, że z tego tytułu ja jestem jakoś gorzej się czuję. Oni dostają taką, nauczyciele dostają taką odpowiedzialność, To mnie rodzice mają bardzo różne, że tak powiem, środowiska, wyjście, perspektywę swoją, prawda? Więc wsłuchiwanie się też w to, o czym i jak mówią i co na dany temat sądzą, to też zmieni, warto, też jakby moja perspektywa może się zmienić i może spowodować, że aha, powinnam chyba jednak zrobić krok do tyłu, że to nie tak.

Chociaż nie jest to celem, tak? Nie może być to celem. Myślę sobie, że takie, no szczególnie w tej szkole popandemicznej, Musimy pamiętać i pewnie będziemy pracować nad tym, że to nie może być szkoła, w której się tylko mówi. To są kluczowe rzeczy, o których pani dyrektor powiedziała. Ale takie mam wrażenie, że zapominamy o tym albo też nie jesteśmy konsekwentni, prawda? Nie są konsekwentni rodzice we wdrażaniu tych zmian, powtarzaniu pewnych rzeczy, w wyrabianiu takiego pozytywnego nawyku wśród swoich dzieci. Tak, tak.

Pokazano pierwszych 25 dopasowań — doprecyzuj frazę, aby zawęzić wyniki. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.