Magyar vs Orbán. Czy TISZA obali Fidesz?

O to będę dzisiaj pytał Ilonę Gizińską, ekspertkę OSW ds. Węgier. Dzień dobry. I Andrzeja Sadeckiego, kierownika Zespołu Środkowo-Europejskiego. Dzień dobry. To jest podcast Ośrodka Studiów Wschodnich. Zanim zaczniemy, krótka reklama, gdyż opublikowaliśmy węgierski monitor wyborczy. Regularnie będziemy informować o tym, co się dzieje na Węgrzech w kontekście tych wyborów. Link do pierwszego numeru zostawimy w opisie, a teraz już przechodzimy do właściwej części podcastu. Szanowni, zacznijmy trochę od rysu historycznego. Tutaj Ilona, zanim zaczęliśmy rozmawiać, wspomniała, że dwa lata temu, w porównaniu do dnia, w którym rozmawiamy, a rozmawiamy we wtorek, 3 lutego, że dwa lata temu w scenie politycznej węgierskiej objawił się właśnie Péter Magyar.

Ich jakby wymarzony lider, a myślę, że przyciągnął też trochę rozczarowanych wyborców Fideszu lub osoby, które kiedyś głosowały na Fidesz, ale jednak którym nie podoba się no właśnie oligarchizacja, nie podoba im się tak duża dominacja, którą Fidesz dysponuje w państwie. No i to gdzieś tam razem zagrało, no i okazało się, że on dla wielu Węgrów jest atrakcyjny, chociaż oczywiście czy wygra to jest spory znak zapytania ciągle. Ale chciałem was zapytać o to, co trochę Andrzej już tu wprowadził, to znaczy o profil ideologiczny tej formacji. Na ile ona właśnie się różni od Fideszu i w ogóle jakie są jej postulaty, bo no już oczywiście zaznaczmy tutaj, że już mamy gdzieś w domyśle te oczywistości, czyli odsunięcie, deoligarchizację, walkę z korupcją i tak dalej, bo to i walkę z Fideszem i z Orbánem, no bo to są oczywistości.

Zbieżność nazwisk przypadkowa. Zbieżność nazwisk przypadkowa zupełnie. Orbán nie jest takim zupełnie rzadkim nazwiskiem na Węgrzech. Jest przynajmniej trzy osoby w polityce, które się tym nazwiskiem posługują. Wiem też o piłkarzu. Anita Orbanowa się dawniej związana z Fideszem, natomiast zdecydowanie krytyczna wobec Rosji i tym jak się Rosja posługuje energetyką w polityce. Ona zresztą napisała jeszcze w 2008 roku książkę o imperializmie energetycznym Rosji. Ona jest zresztą w internecie po angielsku dostępna. Ośrodek Studiów Wschodnich, Péter Magyar, TISZA, Orbán Viktor, Ilona Gizińska, Andrzej Sadecki.

I tutaj jest to obietnica poprawy sytuacji gospodarczej dzięki pozyskaniu funduszy unijnych. Ale znowu, w większości kwestion się wypowiada bardzo ostrożnie, koncentruje się na kwestiach wewnętrznych i to w takim nurcie chcemy zmiany. Ale nie mówimy super szczegółowo, na czym ta zmiana ma polegać. Żeby zapewne pozyskać wszystkich od lewa do prawa, w tym także zwolenników, byłych zwolenników Fideszu, chciałem was zapytać, Andrzej trochę już wprowadził ten temat osobowy, że tak powiem. Chciałem to poszerzyć i wejść w tę kwestię, kto tak naprawdę stoi za Magyarem, kto go wspiera, kto chociażby jest na jego listach wyborczych. Czy to jest tak, już mówiliście, że Struktury partyjne czy jakby tą partię on przejął, ale kto jest na tych listach?

Czy to są, nie wiem, ludzie związani z byłą opozycją czy jacyś lokalni aktywiści, lokalni liderzy? Kto po prostu idzie po władzę razem z Magyarem? Przez długi czas Magyar mierzył się z tym zarzutem, że jego projekt polityczny to jest takie trochę one man show i nie ma za nim odpowiedniej reprezentacji. Natomiast z jednej strony mamy tutaj pojawiających się osoby, które mają zająć konkretne stanowiska, tak jak wspomniał Andrzej, oprócz Anity Orbán jest to też Istvan Kapitań, czyli osoba, która miałaby docelowo zająć się gospodarką w ewentualnym rządzie Magyara. Jeśli chodzi natomiast o listy, to w listopadzie ubiegłego roku Magyar zaprezentował 106 kandydatów swojej partii, którzy będą wybierani w okręgach jednomandatowych.

Jeszcze pozwólcie, że uświadomię naszym słuchaczom jedną taką ciekawostkę, bo wszystkie te przewagi systemu wyborczego, o których wspomniał Andrzej, one zostały skonstruowane przez sam Fidesz po zdobyciu pełnej władzy w 2010 roku. To znaczy władzy, która pozwoliła na właśnie tak głębokie przekształcenia w systemie wyborczym i one właśnie premiują większą partię. Tylko, że w żadnych tych wyborach wcześniejszych nie mieliśmy sytuacji, żeby Fidesz musiał konkurować z partią, która miała porównywalne poparcie. Więc być może dojdzie do sytuacji, gdzie system zaprojektowany po to, żeby dać przewagę samemu Fideszowi zadziała po prostu na jego niekorzyść. A ta większość konstytucyjna jest też o tyle ważna, bo z tego co pamiętam z naszych poprzednich rozmów, Fidesz zamontował bardzo dużo bezpieczników w tym systemie, które bardzo mocno utrudnią życie rządowi, który ma większość co prawda, ale nie ma większości konstytucyjnej.

Tak i generacyjne są same hasła, tak? Fidesz mówi o bezpiecznym wyborze, jego rywale mówią o zmianie. Szykują się bardzo ciekawe następne tygodnie i najlepszym sposobem, żeby je śledzić jest monitor wyborczy, węgierski monitor wyborczy. Tutaj zespół środkowoeuropejski, zwłaszcza tutaj piórem Ilony i Andrzeja będzie przygotowywał, już przygotowuje po pierwsze, numer jest już dostępny. Takie kompendia wiedzy na temat tego, co się w ostatnim czasie wydarzyło na Węgrzech. Takie podsumowania, które będziemy regularnie publikować na osw.waw.pl. Link do pierwszego numeru węgierskiego monitora wyborczego zostawimy w opisie. Wkrótce także kolejne materiały, zarówno filmowe, jak i podcastowe na temat tego, co się...