Czy Péter Magyar wygra wybory na Węgrzech?

W dzisiejszym podcastie Ośrodka Studiów Wschodnich wita Państwa Łukasz Zieliński. Dziś porozmawiamy być może o nowym premierze Węgier, Piter Madziar. Dziś porozmawiamy o roku jego działalności, bo już minął rok od wydarzeń, kiedy prezydent Katalin Nowak podała się do dymisji, a Piter Madziar jako człowiek z samego Fideszu się odłączył i wyrósł na lidera opozycji. O tym, jaki on jest właściwie i co czeka Węgry, czy mamy być może następcę Wiktora Orbana, to o tym porozmawiamy z naszą ekspertką Iloną Gizińską. Dzień dobry Ilono. Dzień dobry, witam serdecznie. To jest podcast Ośrodka Studiów Wschodnich.

Przed chwilą powiedziałaś mi przed rozpoczęciem tej rozmowy, że Piter Madziar ma już 15 punktów przewagi nad Fideszem, jego partia TISA. Jeszcze niedawno w marcu było to 9 punktów procentowych przewagi, czyli to nie jest tak tylko, że sam Budapeszt, który był opozycyjny, tylko również w takim razie te regiony i chyba jazdy Pitera Madziara po regionach dały sukces. Możemy powiedzieć, że rzeczywiście w tej chwili jest to pewna tendencja, czyli pozycja i przewaga Petera Mandziera w sondażach. Pozwolę sobie jeszcze zaznaczyć, że ten wspomniany przez Ciebie Łukaszu sondaż to jest sondaż Median, czyli takiej sondażowni, której pomiary są uznawane za najbardziej wiarygodne.

I według tych sondaży właśnie w czerwcu mamy 15% przewagę. Wśród wyborców zdecydowanych na udział w wyborach w kwietniu 2026 roku TISA, czyli partia Petera Mandziera może liczyć na 51% poparcia, Fidesz może liczyć na punktów procentowych 36%. W stosunku do marca to jest wzrost z 9 punktów procentowych przewagi do 15, więc zdecydowanie jest to nowa sytuacja, w której rządzący od 15 lat Wiktor Orban doczekał się w końcu groźnego rywala. Teraz według tych sondaży, czy Madziarowi udało się wyrwać trochę tego elektoratu Fideszu? Do tej pory bazę wyborców TIS-y, czyli partii Pietera Madziara, stanowili przede wszystkim zwolennicy dotychczasowej opozycji.

Natomiast ten przepływ wyborców od Fideszu do Tisy był znikomy na poziomie kilkuprocentowym i tutaj leży również wyzwanie dla Petera Madziara, żeby to właśnie tych twardych, ale nie tylko, wahających się również wyborców Fideszu pozyskać. Rozumiem, że na Petera Madziara głosują ludzie młodzi i w wieku średnim. Dalej ludzie starsi głosują na Orbana według tych sondaży? Tak, to jest znamienne, że Fidesz cieszy się największym poparciem wśród osób starszych, czyli powyżej 65 roku życia. Również wśród kobiet, co ciekawie, to kobiety są bardziej skłonne głosować na partię Orbana i także wśród mieszkańców małych ośrodków. Takim najbardziej stabilnym elektoratem Fideszu są mieszkańcy około 2000 małych wsi.

Madziar wywodzi się z Fideszu. Pytanie, teraz chyba Orbanowi trudno atakować takiego przeciwnika, bo wcześniej ta zasada oblężonej twierdzy atakowanie i grożenie Sorosem i grożenie Unią Europejską, zgniłym Zachodem, straszenie wojną. Chyba w stosunku do Madziara to już nie jest tak łatwo Orbanowi w ten sposób uderzać taką narracją. Zgadza się? Można na to spojrzeć z dwóch stron w zasadzie. Z jednej strony fakt, że Peter Madziar sam wywodzi się z Fideszu, podważa jego wiarygodność. Wiele osób twierdzi, że właśnie z tego powodu nie odda na niego głosu, ponieważ sam wywodzi się z elit. Jest co prawda trochę z takiego zaplecza partyjnego, nie był nigdy osobą,

I to był tak naprawdę debiut polityczny, debiut Petera Madziara na dużej scenie politycznej, kiedy doszło do zdemaskowania tej afery i Peter Madziar opowiedział się przeciwko Fidesowi, opowiedział się przeciwko też w jakiś sposób zwalaniu winy za tę sytuację na kobiety Fidesu, czyli prezydent Katalin Nowak i właśnie jego ówczesną małżonkę Judith Vargę. No i jego takim największym sukcesem to było wprowadzenie już do Europarlamentu posłów PiS-y. To był taki moment, kiedy w czerwcu 2024 roku, dokładnie przed rokiem, kiedy już można było... przypuszczać, że Tisa będzie zdolna namieszać również na węgierskiej scenie politycznej.

Tak też ci wspominałem o tym przed nagrywaniem tej naszej rozmowy, że oglądałem wywiad z Madziarem i mam wrażenie, że to jest człowiek, który unika ważnych tematów. Mianowicie dziennikarka pytała go o sytuację ukraińską, współpracę z Rosją. ciężkie tematy, tak samo poruszała problemy z gospodarką Węgier. Mam wrażenie, że Madziar tak unikał. Na zasadzie, że wojna na Ukrainie jest, Rosja jest agresorem, ale mamy ciężką sytuację ekonomiczną, z Rosją powinniśmy rozmawiać. Tak samo mówił odnośnie kwestii gospodarczych. Nie miałem wrażenia takiego, żeby był jakiś konkretny plan Madziara na Węgry.

To są bardziej takie hasła typu rozliczyć się z elitami, w końcu przywrócić wolność mediów i bardziej on tak gra. Czy masz wrażenie, że ta jego narracja, takie rzucenie hasłami przyniesie mu sukces? czy też to po pewnym czasie do czasu wyborów, które są wiosną przyszłego roku, to się wypali po prostu. Rzeczywiście do tej pory Madziarz skupiał się przede wszystkim na krytyce funkcjonowania Węgier pod rządami Wiktora Orbana, na pokazywaniu różnych dysfunkcji w funkcjonowaniu instytucji publicznych. Nagrywał różne filmiki do swoich kanałów w mediach społecznościowych, jak na przykład źle działa Węgier.

Kolej węgierska, jak spóźniają się pociągi, jak w szpitale źle funkcjonują, nie ma klimatyzacji. Szereg przykładów tego typu, w zasadzie to był jakby kor jego komunikacji przez długie miesiące. Taki pierwszy zarys właściwego programu zaczął pojawiać się dopiero w tym roku, kiedy już tak naprawdę... Węgry weszły w, można powiedzieć, te dwa ugrupowania weszły w tryb kampanii. Jednak cały czas pozostaje duży niedostatek pod kątem tych wspomnianych przez siebie obszarów, czyli głównie polityki w stosunku do Ukrainy i Rosji. I tutaj tak naprawdę to jest celowe działanie ze strony Madziara, pominięcie tych problematycznych, jakby nie patrzeć, obszarów.

To jest taka czysta, pragmatyczna kalkulacja polityczna. Po prostu Madziar stara się omijać tematy, nie deklarować wprost poparcia dla Ukrainy. Dlatego, żeby uniknąć takich zarzutów ze strony partii rządzącej, że stara się on wmanewrować Węgry w wojnę. Czyli coś, czym do tej pory grał Orban. Dokładnie, dokładnie. I tak naprawdę motyw wojny cały czas jest takim głównym motywem kampanii prowadzonej przez Fidesz, ponieważ tak jak w 2022 roku partia rządząca straszyła Węgrów tym, że głos na partię inną jak Fidesz będzie głosem popierającym udział Węgier w konflikcie międzynarodowym do skali III wojny światowej,

sprofilowaniu tej debaty i legitymizowaniu działania władz, więc w tych ostatnich konsultacjach Pytano właśnie o członkostwo Ukrainy w Unii Europejskiej. Więc wracając do Madziara w tym świetle takiej narracji, na którą bardzo mocno są wystawieni Węgrzy i cały czas słuchają o tym, jakie to jest duże zagrożenie dla nich, żeby ta Ukraina... wstąpiła do Unii Europejskiej, a tym bardziej, żeby Węgry poparły Ukrainy w konflikcie z Rosją. Jeśli założymy, że Peter Madziar chce pozyskać twardy elektorat Fideszu, być może mówienie do tego elektoratu takim właśnie proukraińskim głosem jest dla niego po prostu ryzykowne. Fidesz ma teraz wielki problem, ponieważ inflacja też jest wysoka.

Natomiast w minionych tygodniach Komisja Europejska obniżyła swoje prognozy gospodarcze dla Węgier. O ile na początku roku wzrost gospodarczy był prognozowany na niespełna 2%, w tej chwili ta prognoza wynosi 0,8%. Także znaczna obniżka. No i też głównym celem jeszcze napomknę Pitera Madziara, bo to mi się przypomniało, teraz jest odblokowanie środków unijnych. Tak, Węgry cały czas zmagają się z... To też jego takie kampanijne hasło, nie? Jedno z głównych. Dokładnie. Węgry cały czas zmagają się z konsekwencjami zastosowania wobec nich mechanizmu warunkowości, co wiąże się z zamrożeniem znacznej części, mniej więcej połowy środków przysługujących z Unii Europejskiej.

I Madziar ma pomysł, żeby te środki odzyskać. Jest to tak naprawdę bardzo konstruktywny projekt, ponieważ bez tych środków w zasadzie Węgry będą zmagały się również w kolejnych latach z dużymi trudnościami, żeby wyrównać poziom życia społeczeństwa nawet w stosunku do innych państw w regionie, od których zaczyna powoli odbiegać. Jaki plan ma Orban? Bo też ciekawe to jest, ja nie do końca, może mi wytłumaczysz. Jest taka szansa, że Piter Madziar wygra wybory, zostanie premierem, ale nie będzie mógł rządzić? Wiktor Orban, będąc u władzy, ma naprawdę szereg asów w rękawie. Ordynacje wyborcze, tak?

Fidesz i media Orbana zarzucają i atakują teraz Pitera Madziara. Czy głosy o tym, że śmiał się ze swoich wyborców na wiecach, plotki o przemocy domowej chyba skierowane przez jego bełżonę, czy one jakoś pokrywają się z rzeczywistością? Bez względu na to, czy pokrywają się, czy nie, powinniśmy raczej odnotować, że te plotki, czy jakakolwiek krytyka Petera Madziara, przedstawiająca go w złym świetle, nie ma przełożenia na spadek jego notowań. Nawet jeśli rzeczywiście... Ma on jakieś problemy wizerunkowe. Okazuje się politykiem teflonowym, któremu te skandale, mniejsze lub większe, nie tylko nie są w stanie zaszkodzić, ale nawet pomagają.

Co wynika z takiego przekonania, że żeby móc pokonać Wiktora Orbana, Węgrzy potrzebują jakiegoś lidera, który jest po prostu skuteczny i silny, stanowczy, więc wszystkie te zarzuty mogą do pewnego stopnia stać się zaletami. Czy Piter Madziar dotrwa następnych wyborów, czy po prostu Orban ma jakiś plan dodatkowy? No na pewno Peter Madziar i osoby z jego najbliższego otoczenia muszą bardzo się pilnować, bo Fidesz będzie patrzył im na ręce i będzie próbował ich zdyskredytować w oczach wyborców. Każdy najmniejszy gest w stronę na przykład Ukrainy może być wykorzystany, tak jak rozmawialiśmy wcześniej, do oskarżenia go o to, że chce po prostu, nie wiem, wmanewrować Węgry w wojnę z Rosją.

Natomiast bardzo ważną kwestią, która też może zaważyć na tym, jak Madziar dotrwa do tych wyborów w kwietniu, jest sytuacja mediów niezależnych, których ostatnim bastionem na Węgrzech jest internet. W tej chwili około 78% rynku medialnego należy do Fideszu, jest po prostu związany z osobami z tego otoczenia. I nie ma tam w tej przestrzeni za bardzo warunków swobodnego kształtowania dyskursu przedwyborczego. Fidesz ma też pewne zapędy. Też ciężej na pewno uderzać do tych osób starszych, czyli tego głównego trzonu elektroratu Fideszu, wykorzystując tylko internet.

Bardzo duże wyzwanie, ponieważ takie osoby nie korzystają z internetu, raczej czytają ulotki, które znajdują w skrzynce pocztowej i Piotr Madziar musiałby właśnie takie metody zastosować, a nie tylko komunikować się na przykład w mediach społecznościowych, co bardzo mocno trafia do młodszego elektoratu, ale nie do tych właśnie osób 65 plus ze wsi. Więc to są duże wyzwania dla niego, jak również utworzenie struktur partyjnych w obrębie całego kraju, bo w tej chwili... Bo rozumiem, że nie ma tych struktur teraz. One się tworzą. Od października 2024 trwa nabór do 106 okręgów jednomandatowych i osób, które stanowiłyby zaplecze eksperckie ugrupowania. Natomiast to jest duże wyzwanie, żeby taką ilość osób zrekrutować.

Media opozycyjne porównały ten casting na osoby przynależące do TIS-y, do takiego telewizyjnego talent show i zobaczymy z jakim efektem on się zakończy. No na pewno to był ciekawy rok dla Węgier, takie odświeżenie sceny politycznej od dłuższego czasu. I tym ciekawszy będzie kolejny rok niespełna, ponieważ tak jak zeszły rok był rokiem Pietera Madziara, który przyniósł nową jakość na węgierskiej scenie politycznej, tak ten kolejny rok może być też jego rokiem w kontekście tego, że musi naprawdę sporo się napracować, żeby rzeczywiście mieć szansę wygrać wybory. Państwa zachęcam do przeczytania komentarza Ilony na sww.pl.

Rok Pitera Madziara, wielkie nadzieje i wielkie wyzwania. Ilona, bardzo Ci dziękuję. Na pewno się spotkamy jeszcze porozmawiać na temat przyszłości Węgier, jak już będzie bliżej wyborów. Chyba, że coś po drodze jeszcze wyjdzie. Bardzo dziękuję. A Państwa zapraszam na kolejne odcinki podcastu Ośrodka Studiów Wschodnich. Wysłuchali Państwo podcastu Ośrodka Studiów Wschodnich.