Czy Péter Magyar wygra wybory na Węgrzech?

W dzisiejszym podcastie Ośrodka Studiów Wschodnich wita Państwa Łukasz Zieliński. Dziś porozmawiamy być może o nowym premierze Węgier, Piter Madziar. Dziś porozmawiamy o roku jego działalności, bo już minął rok od wydarzeń, kiedy prezydent Katalin Nowak podała się do dymisji, a Piter Madziar jako człowiek z samego Fideszu się odłączył i wyrósł na lidera opozycji. O tym, jaki on jest właściwie i co czeka Węgry, czy mamy być może następcę Wiktora Orbana, to o tym porozmawiamy z naszą ekspertką Iloną Gizińską. Dzień dobry Ilono. Dzień dobry, witam serdecznie. To jest podcast Ośrodka Studiów Wschodnich.

I według tych sondaży właśnie w czerwcu mamy 15% przewagę. Wśród wyborców zdecydowanych na udział w wyborach w kwietniu 2026 roku TISA, czyli partia Petera Mandziera może liczyć na 51% poparcia, Fidesz może liczyć na punktów procentowych 36%. W stosunku do marca to jest wzrost z 9 punktów procentowych przewagi do 15, więc zdecydowanie jest to nowa sytuacja, w której rządzący od 15 lat Wiktor Orban doczekał się w końcu groźnego rywala. Teraz według tych sondaży, czy Madziarowi udało się wyrwać trochę tego elektoratu Fideszu? Do tej pory bazę wyborców TIS-y, czyli partii Pietera Madziara, stanowili przede wszystkim zwolennicy dotychczasowej opozycji.

Natomiast ten przepływ wyborców od Fideszu do Tisy był znikomy na poziomie kilkuprocentowym i tutaj leży również wyzwanie dla Petera Madziara, żeby to właśnie tych twardych, ale nie tylko, wahających się również wyborców Fideszu pozyskać. Rozumiem, że na Petera Madziara głosują ludzie młodzi i w wieku średnim. Dalej ludzie starsi głosują na Orbana według tych sondaży? Tak, to jest znamienne, że Fidesz cieszy się największym poparciem wśród osób starszych, czyli powyżej 65 roku życia. Również wśród kobiet, co ciekawie, to kobiety są bardziej skłonne głosować na partię Orbana i także wśród mieszkańców małych ośrodków. Takim najbardziej stabilnym elektoratem Fideszu są mieszkańcy około 2000 małych wsi.

Madziar wywodzi się z Fideszu. Pytanie, teraz chyba Orbanowi trudno atakować takiego przeciwnika, bo wcześniej ta zasada oblężonej twierdzy atakowanie i grożenie Sorosem i grożenie Unią Europejską, zgniłym Zachodem, straszenie wojną. Chyba w stosunku do Madziara to już nie jest tak łatwo Orbanowi w ten sposób uderzać taką narracją. Zgadza się? Można na to spojrzeć z dwóch stron w zasadzie. Z jednej strony fakt, że Peter Madziar sam wywodzi się z Fideszu, podważa jego wiarygodność. Wiele osób twierdzi, że właśnie z tego powodu nie odda na niego głosu, ponieważ sam wywodzi się z elit. Jest co prawda trochę z takiego zaplecza partyjnego, nie był nigdy osobą,

To są bardziej takie hasła typu rozliczyć się z elitami, w końcu przywrócić wolność mediów i bardziej on tak gra. Czy masz wrażenie, że ta jego narracja, takie rzucenie hasłami przyniesie mu sukces? czy też to po pewnym czasie do czasu wyborów, które są wiosną przyszłego roku, to się wypali po prostu. Rzeczywiście do tej pory Madziarz skupiał się przede wszystkim na krytyce funkcjonowania Węgier pod rządami Wiktora Orbana, na pokazywaniu różnych dysfunkcji w funkcjonowaniu instytucji publicznych. Nagrywał różne filmiki do swoich kanałów w mediach społecznościowych, jak na przykład źle działa Węgier.

To jest taka czysta, pragmatyczna kalkulacja polityczna. Po prostu Madziar stara się omijać tematy, nie deklarować wprost poparcia dla Ukrainy. Dlatego, żeby uniknąć takich zarzutów ze strony partii rządzącej, że stara się on wmanewrować Węgry w wojnę. Czyli coś, czym do tej pory grał Orban. Dokładnie, dokładnie. I tak naprawdę motyw wojny cały czas jest takim głównym motywem kampanii prowadzonej przez Fidesz, ponieważ tak jak w 2022 roku partia rządząca straszyła Węgrów tym, że głos na partię inną jak Fidesz będzie głosem popierającym udział Węgier w konflikcie międzynarodowym do skali III wojny światowej,

Chyba najwyższa inflacja w Unii Europejskiej, zgadza się? Przez długi czas była najwyższa, w 2023 roku to było 26%, to jest w ogóle rekordowa fala inflacyjna. W tej chwili ona otrzymuje się na poziomie około 5%, czyli nie aż tak wysokim, ale cały czas trzeba mieć na uwadze, że te ceny w 2023 urosły do jakiegoś pułapu i one nigdy nie spadły. Więc Węgrzy cały czas mają do czynienia z drożyzną. No i Węgrzy to odczuwają. I pytanie teraz, czy Orban już po prostu nie będzie miał możliwości przykrycia tego, jaka jest sytuacja gospodarcza w kraju. Też czytałem, że napisałaś o tym, że już on też rozpoczął kampanię wyborczą i oferuje już w ramach kampanii wyborczej socjale i dopłaty, szczególnie dla ludzi starszych, co rozumiem jest jego zabiegiem tuż przed wyborami zawsze.

Tak, obecnie Fidesz ma taką ofertę przedwyborczą skierowaną głównie do twardego elektoratu osób starszych, również rodzin z dziećmi. Natomiast mogą to się okazać obietnice bez pokrycia, biorąc pod uwagę sytuację gospodarczą kraju. Mamy do czynienia tak naprawdę ze znacznym spowolnieniem. W ciągu ostatnich dwóch lat Węgry dwukrotnie doświadczyły technicznej recesji. W 2024 roku węgierskie PKB lekko urosło, to było 0,5%, natomiast rok wcześniej węgierska gospodarka skurczyła się o 0,8%. I tak naprawdę rok 2025, czyli ten rok przedwyborczy miał być rokiem wielkiego odbicia gospodarczego, tak zapowiadał go Wiktor Orban.

I Madziar ma pomysł, żeby te środki odzyskać. Jest to tak naprawdę bardzo konstruktywny projekt, ponieważ bez tych środków w zasadzie Węgry będą zmagały się również w kolejnych latach z dużymi trudnościami, żeby wyrównać poziom życia społeczeństwa nawet w stosunku do innych państw w regionie, od których zaczyna powoli odbiegać. Jaki plan ma Orban? Bo też ciekawe to jest, ja nie do końca, może mi wytłumaczysz. Jest taka szansa, że Piter Madziar wygra wybory, zostanie premierem, ale nie będzie mógł rządzić? Wiktor Orban, będąc u władzy, ma naprawdę szereg asów w rękawie. Ordynacje wyborcze, tak?

Fidesz i media Orbana zarzucają i atakują teraz Pitera Madziara. Czy głosy o tym, że śmiał się ze swoich wyborców na wiecach, plotki o przemocy domowej chyba skierowane przez jego bełżonę, czy one jakoś pokrywają się z rzeczywistością? Bez względu na to, czy pokrywają się, czy nie, powinniśmy raczej odnotować, że te plotki, czy jakakolwiek krytyka Petera Madziara, przedstawiająca go w złym świetle, nie ma przełożenia na spadek jego notowań. Nawet jeśli rzeczywiście... Ma on jakieś problemy wizerunkowe. Okazuje się politykiem teflonowym, któremu te skandale, mniejsze lub większe, nie tylko nie są w stanie zaszkodzić, ale nawet pomagają.

Co wynika z takiego przekonania, że żeby móc pokonać Wiktora Orbana, Węgrzy potrzebują jakiegoś lidera, który jest po prostu skuteczny i silny, stanowczy, więc wszystkie te zarzuty mogą do pewnego stopnia stać się zaletami. Czy Piter Madziar dotrwa następnych wyborów, czy po prostu Orban ma jakiś plan dodatkowy? No na pewno Peter Madziar i osoby z jego najbliższego otoczenia muszą bardzo się pilnować, bo Fidesz będzie patrzył im na ręce i będzie próbował ich zdyskredytować w oczach wyborców. Każdy najmniejszy gest w stronę na przykład Ukrainy może być wykorzystany, tak jak rozmawialiśmy wcześniej, do oskarżenia go o to, że chce po prostu, nie wiem, wmanewrować Węgry w wojnę z Rosją.