Wiersze Inger Christensen [Poetycki piątek]

Kosmos się tworzy, jest tworzony, w jaki sposób elementy świata współpowstają wraz z innymi. Tutaj do tego przejdziemy może trochę później, ale wiele jest takich fragmentów w tym poemacie, gdzie pozaludzkie byty również mają podmiotowość, właśnie taką twórczą podmiotowość, że też mówią, też tworzą, też piszą wiersze. O wiersze chciałabym porozmawiać, ale to może trochę później. Tu jest oprócz tej zasady matematycznej jeszcze druga zasada, drugie takie ograniczenie formalne, oczywiście zgodnie z tytułem, polegające na tym, że w kolejnych częściach dominują kolejne litery alfabetu od A do N. Książka byłaby ogromna, gdyby kontynuować ją do końca ze względu właśnie na te przyrosty, te kolejne części byłyby już po prostu bardzo, bardzo obszerne.

I tu różnie się interpretuje fakt, że ostatnią literą książki alfabet jest litera N. Ja przeczytałam dwie interpretacje. Pierwsza jest taka, że ta litera N oznacza nieskończoność, że to jest jakby takie symboliczne przerwanie w momencie sugerującym nieskończone przyrosty. A druga interpretacja Zauważa, że to N pojawia się w słowie nuklearny, ta groźba zagłady nuklearnej. Oczywiście to alfabet ukazał się w 1981 roku, więc tu mówimy o tym lęku zimnowojennym, o którym na długo potem zapomnieliśmy. Ta groźba zagłady nuklearnej to jest groźba tego, że właśnie te naturalne...