Rewolucji nie będzie. Co czeka Węgry po wyborach? - Michał Kowalczyk [tekst audio]

Za chwilę wysłuchasz wersję audio najnowszego tekstu z naszego portalu. Wszystkie artykuły przeczytasz na enlat.pl. Rewolucji nie będzie. Co czeka Węgry po wyborach? Tekst Michała Kowalczyka. Nowo wybrani posłowie Tisy to przeważnie ludzie bez doświadczenia, a często także beneficjenci rządów Fideszu. Z kolei problemy gospodarcze, które dotknęły Węgry będą trudne do przezwyciężenia. Zaś oczekiwana przez zachodnich liberałów rewolucja obyczajowa w tym kraju zapewne się nie wydarzy. O potknięcia będzie Péterowi Magyarowi bardzo łatwo, a na każde z nich wyczekiwał będzie Viktor Orbán.

Mamy za sobą historyczne wybory na Węgrzach, których najważniejszym rezultatem jest utrata władzy po 16 latach niepodzielnych rządów przez Fidesz Viktora Orbána. Tisza pod przewodnictwem Pytera Magyara nie tylko wygrała wybory, lecz zdobywając około 53% głosów Uzyskała 137 do 138 mandatów na 199 miejsc, a zatem większość konstytucyjną. Na Fidesz, precyzyjniej Koalicja Fidesz-KDNP zagłosowało niecałe 38% wyborców, co pozwoli zatrzymać partii tylko 56 miejsc. Zaś do parlamentu wchodzi również Michał Zang, Nasza Ojczyzna, nacjonalistyczna formacja, której od początku istnienia przewodzi Laszlo Torockaj.

Węgierska Partia Socjalistyczna , postkomuniści rządzący Węgrami m.in. w latach 2002-2010, których klęska wyniosła do władzy Fidesz. Partia w ogóle nie wystartowała. Koalicja Demokratyczna utworzona w 2011 roku na bazie części aktywu MSZP przez byłego premiera Ferenca Giurgianiego. Zdobyła zaledwie 1,2%. Po trzecie Jobbik. W ogóle nie wystartował. Jeszcze 10 lat temu była to druga najpopularniejsza partia na Węgrzech. Po czwarte, mając na względzie standardy europejskie, będzie to najbardziej prawicowy parlament w kraju członkowskim Unii Europejskiej.

TISA nie ma wprawdzie szczególnie dookreślonej ideologii. Poza wolą odsunięcia Fideszu od władzy. Lecz z dotychczasowych wypowiedzi jej polityków należałoby uznać ją za partię centroprawicową. Zapewne w niektórych aspektach bardziej konserwatywną czy akcentującą interesy narodowe aniżeli wiele formacji uważanych za prawicowe w krajach zachodniej Europy. Profil Fideszu jest czytelnikowi doskonale znany. Natomiast kilka słów warto poświęcić Michał Ziemk. Partia powstała w 2018 roku w wyniku rozłamów Jobbiku. Wówczas to część polityków tej formacji postanowiła powrócić do tradycyjnej linii węgierskiego nacjonalizmu, odrzuciwszy drywku centrum, na który zdecydowało się kierownictwo Jobbiku.

To porną propagandę w mediach państwowych, mobilizację niegłosujących wcześniej Węgrów, dojście do głosu nowego pokolenia, które na ogół nie pamięta już czasów sprzed epoki Orbána. Ogólnie zmęczenie społeczeństwa szesnastoma laty niepodzielnych rządów Fideszu. Z całą pewnością można powiedzieć, ludzie głosowali nie tyle za Tisą, co przeciwko Orbanowi. Tymczasem po ogłoszeniu wstępnych wyników w stronę Madziarów popłynęły gratulacje ze strony światowej lewicy oraz mediów i partii liberalnych. Pewien poczytny hiszpański portal napisał wręcz, że lewica zwyciężyła na Węgrzech. Gdyby wierzyć dziennikarzom, to wydawać by się mogło, że TISA niebawem rozliczy Orbana i spółkę, wykona wszystkie polecenia Unii Europejskiej, zerwie wszelkie kontakty z Rosją, stanie się najwierniejszym orędownikiem Ukrainy w Europie, a może nawet dokona rewolucji światopoglądowej.

Zoltan Tar, być może drugi najbardziej rozpoznawalny polityk Tisy, to protestancki pastor, który poza troską o wiernych zajmował się również biznesem, a także pracował w jednej z państwowych instytucji. W 2024 roku uzyskał mandat europarlamentarzysty z ramienia Tisy. Anita Orbán, zbieżność nazwisk przypadkowa, ma objąć taką ministra spraw zagranicznych. Po zwycięstwie Fideszu w 2010 roku znalazła zatrudnienie w węgierskim Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Reprezentowała też za granicą, między innymi przy Kongresie Stanów Zjednoczonych, rząd węgierski jako wysłannik do spraw bezpieczeństwa energetycznego.

Następnie pracowała w koncernach międzynarodowych jako ekspert od energetyki. Z rządem Fideszu powiązany był również ekonomista Andras Karman, który zajmował funkcje dyrektorskie w Węgierskim Banku Narodowym, odpowiednik NBP. Christian Kulszar kiedyś był wybitnym szermierzem, potem wieloletnim działaczem sportowym. W latach 2017-2022 pełnił funkcję przewodniczącego Węgierskiego Komitetu Olimpijskiego. Teraz zaś ma objąć stanowisko ministra sportu. Z kolei Gabor Poszwaj przez dekadę pełnił funkcję dyrektora generalnego Dekathlonu na Węgrzech, czyli poniekąd też był związany ze sportem.

Wśród wyborców partii Magyara znajdziemy byłych zwolenników wszystkich możliwych opcji, od Jubbiku poprzez Fidesz na MSZP kończąc. Podkreślę to jeszcze raz. Węgrzy nie zagłosowali za Tisą, lecz przeciwko Orbánowi. Zresztą istotna część elektoratu Tisy nie do końca ufa Magyarowi, człowiekowi, który przez wiele lat czerpał zawodowo, a zatem finansowo, z rządów Fideszu i byłemu mężowi Judit Vargi, minister sprawiedliwości w latach 2019-2023, jeszcze niedawno czołowej polityk Fideszu. Para rozwiodła się w 2023 roku, a rok później Magyar zrezygnował z pracy w państwowych przedsiębiorstwach, rozpoczął karierę w mediach społecznościowych i zabrał się za organizowanie antyrządowych demonstracji.

Paradoksem jest zatem to, że Fideszu nie obaliła żadna koalicja dotychczasowych partii opozycyjnych, lecz formacja zapełniona byłymi beneficjentami jego rządów. Orbán reaguje na wynik wyborów. Reakcja Orbána na porażkę była zaskakująco spokojna, wręcz elegancka. Od razu uznał zwycięstwo Tisy, zapowiedział oddanie władzy i skupienie się na byciu w opozycji. Trudno oprzeć się wrażeniu, iż obecny jeszcze premier Węgier doskonale przygotował się na ten scenariusz i wciela już w życie plan awaryjny. Na zwycięstwo TIS-y zanosiło się od kilku miesięcy, choć wydawało się, że nie dojdzie do takiego triumfu, który pozwoli uzyskać większość konstytucyjną, a to był konieczny warunek do rozmontowania systemu Orbána.

Będzie wyjątkowo trudno. Nie ma konkretnego sektora, na którym można się oprzeć. Nie ma też istotnych bogactw naturalnych. Do tego branża motoryzacyjna ma problemy w całej Europie. Swoje fabryki nad Dunajem mają między innymi Audi, Mercedes, Suzuki. Jeżeli Magyar ma realny plan, to ciężko będzie mu go wprowadzić w życie, walcząc jednocześnie z całą administracją państwową, zdominowaną przez ludzi z Fideszu, w międzyczasie oddając stanowiska przypadkowym ludziom bez doświadczenia. Jako że lud potrzebuje igrzysk, Magyar może pokusić się o ukaranie pojedynczych przedstawicieli odchodzącej władzy, jednakże nie będzie w stanie dokonać rewolucji, nie mając doświadczonych żołnierzy.