O byciu wolnym i byciu liberałem - Jacek Tomczak [tekst audio]

Otóż to wybór zgodny z ich wskazaniem. Warto tutaj zamieścić pewną uwagę odwołującą się do myśli Immanuela Kanta, który dokonał rozróżnienia między moralnym politykiem a politycznym moralistą. Pojedyn pierwszy w ujęciu filozofa z Królewca działa w zgodzie z etyką, o tyle ten drugi nagina poglądy etyczne do potrzeb polityki. Wypowiedzi współczesnych piewców demokracji liberalnej pełne są moralistyki, ukazującej wspieranie wskazanych partykularyzmów jako obowiązek wszystkich dobrych ludzi. Moralność zastąpiona została moralizowaniem, z którym łączy ją chyba tylko etymologia. W bodaj najbardziej subtelny, choć wymowny zarazem sposób, zasygnalizował problem, przed jakim stoją liberałowie Alan S. Cahan, w rozmowie z przeglądem politycznym odwołując się do myśli autora książki społeczeństwa otwartej jego wrogowie, Carla Poppera.

Interesujące i wskazujące sposób myślenia dwudziestowiecznego już liberała Raymonda Arona wydaje się umieszczenie kategorii obywatelstwa w sferze politycznej, nie zaś prywatnej. Odróżniał on właśnie to, co tłumacz wskazał jako społeczeństwo cywilne od tego, co mylnie mogłoby być tłumaczone jako społeczeństwo obywatelskie. Co ciekawe, niektórzy z bardziej spójnych w swoich przekonaniach bądź bardziej szczerych współczesnych liberałów wprost mówią o możliwym konflikcie demokracji z liberalizmem. Nie unikając deklaracji, które pojęcie jest im bliższe, Alan Cahan w rozmowie z przeglądem politycznym mówi, utożsamiając demokrację z posłuszeństwem woli narodu. Ogólnie rzecz biorąc wydaje mi się, że liberałowie mają dwie zasadnicze możliwości.

Pierwsza sprowadza się do stwierdzenia, że perspektywy liberalnej i narodowej nie sposób uzgodnić, co sprawi, że pozycja liberałów pod wieloma względami staje się trudna. Druga możliwość to próba bardziej adekwatnego nakreślenia linii demarkacyjnej pomiędzy tradycją narodową, która da się pogodzić z liberalizmem oraz taką, która z natury jest nieliberalna. W innej części rozmowy Cahan dzieli się z postrzeżeniem, że Viktor Orban nazywa się nieliberalnym demokratą. Premier Węgier podkreśla także, że nie trzeba bronić demokracji, ale liberalizmu. Liberalny demokrata w poszukiwaniu uprawomocnienia. Można stwierdzić, że postrzeganie relacji demokracji i liberalizmu, ale też zależności między państwem a obywatelem u wielu myślicieli miało pewien związek z ich poglądami antropologicznymi, czyli tym, jak widzieli oni naturę człowieka.

Niepostrzeżenie ideologia występująca przeciw skrajnościom i strojąca się w szaty zdroworozsądkowej i neutralnej sama stała się czymś w rodzaju skrajnego liberalizmu. Cztery filary liberalnej wolności współcześnie. Liberałowie bardzo często odskarżają populistów o budowanie polityki opartej na strachu. Podobno populiści, często nazywa się tak po prostu konserwatystów, karmią się społecznym lękiem przed innym, a tym innym są to a to migranci, a to homoseksualiści, a to wszelkiego rodzaju osoby, których nie akceptuje patriarchat. Tymczasem historia liberalizmu, ale też wiele opinii samych liberałów wskazuje, że oni sami na przestrzeni dziejów swoje działania opierali na jakimś rodzaju lęku. Wspomniany Alan S. Cahan w tekście zatytułowanym Przewróćmy moralny wymiar liberalizmu, który opublikował przegląd polityczny, opisał cztery historyczne lęki liberałów, które motywowały ich do działania i przeciwstawiania się im.