Mentionsy Mentionsy
Nauka To Lubię
Nauka To Lubię

Rożek u Rosiaka: NASA uderzyła w asteroidę

08.11.2026 ·22 min 10 s · 6 rozdziałów

Kilka lat temu sonda DART celowo uderzyła w Dimorphosa i zmieniła jego orbitę. Teraz europejska misja Hera sprawdza, co dokładnie wydarzyło się po tym zderzeniu i czego możemy się z niego nauczyć. W tym odcinku Tomasz Rożek opowiada o obronie planetarnej, o tym, jak daleko jesteśmy od scenariuszy znanych z filmów takich jak „Armageddon”, i co zrobilibyśmy, gdyby któregoś dnia naprawdę wykryto obiekt lecący w stronę Ziemi. Czy umiemy zmienić tor asteroidy? Ile czasu potrzebowalibyśmy na reakcję? I dlaczego jedno skuteczne uderzenie wcale nie oznacza jeszcze, że znamy sposób na każde kosmiczne zagrożenie?

1:28 · Misja Hera i jej cele 3

Dobrze, koniec gry wstępnej. Hera to jest sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej. Jak wspomniałeś, Właśnie przysłała pierwsze zdjęcie dwóch planetoid, Didymos i Dimorphos. I te planetoidy i sonda znajdują się bardzo daleko stąd, mniej więcej 200 milionów kilometrów od Ziemi, ale jak rozumiem ciągle jesteśmy w Układzie Słonecznym, prawda? Cały czas jesteśmy w Układzie Słonecznym, cały czas chcemy sprawdzić. Znaczy wiesz, poza Układ Słoneczny to my na razie wysłaliśmy jedno, może półtorej sondy czy misji i mam tutaj na myśli Voyagery. Układ Słoneczny jest bardzo duży, więc jak ty mówisz, jeśli chodzi o naszą technologię i jest śmiesznie mały, jeśli chodzi

O naszą galaktykę, a w ogóle trudno mówić o jakichkolwiek rozmiarach naszego Układu Słonecznego, jeśli mówimy o całym wszechświecie. Natomiast te 200 milionów może robić wrażenie, ale to w zasadzie jest sąsiedztwo. Z Ziemi do Słońca jest jakieś 150 milionów, a Ziemia jest planetą wewnętrzną, czyli jest blisko słoneczną, więc to mniej więcej podaje, czy to pokazuje gdzieś tam te skale. Tak, Hera ma przyglądać się Ma sprawdzić, co się dzieje w układzie podwójnym dwóch planetoid. Ty o nich wspomniałeś. To jest Didymos i Dimorphos. Kilka lat temu, i myśmy też o tym rozmawiali w raporcie o stanie świata, misja DART, amerykańska, w jedną z tych planetoid, tę mniejszą, Dimorphosa, uderzyła.

Gdyby w Ziemię uderzyła planetoida podobnej wielkości, co się zdarza statystycznie dość rzadko, ale wciąż jest możliwe, zaraz mogę powiedzieć o tych skalach i o tych wielkościach, bo to też wydaje mi się jest ciekawe, no to mamy, bym powiedział, katastrofę na poziomie regionalnym. Na poziomie nie jednego miasta, nie na poziomie powiedzmy jakiegoś obszaru, tylko na poziomie całego regionu, więc patrząc tak na mapę dzisiejszą polityczną, to gdyby uderzyć na przykład w Polskę, no to oczywiście Polska, ale także sąsiednie kraje by były gdzieś tutaj mocno poturbowane. A powiedz Tomku, skoro przy tej wielkości jesteśmy,

7:36 · Rozważania nad zagrożeniem asteroidalnym 2

To ta planetoida, która uderzyła w Ziemię, przynajmniej tak sądzimy, powodując wyginięcie dinozaurów, jakiej wielkości była? Ona była większa. Wiesz, no trudno patrząc 60 milionów czy 66 milionów lat wstecz dokładnie mówić o wielkościach, ale ona miała setki metrów. Ona była większa. Natomiast ta, no gdyby taki właśnie Dimorphos 160 metrów około uderzył, no to nie byłoby to niezauważone. To nie byłaby historia w rodzinie. Tutaj jeszcze wchodzi w grę, przecież to jest układ podwójny, tak? To ten Didymos, który ma już 750 metrów, jakby razem trafiły jedno i drugie, to już by było znaczne spustoszenie. Tak, to znaczy kilkusetmetrowe, to to już jest skala kontynentalna.

I ja mówiąc skala narodowa, skala regionalna, skala kontynentalna, co mam na myśli? Ja nie mam na myśli tego, że tylko na jakimś tam obszarze ludzie by się tam, nie wiem, jakoś o tym dowiedzieli, a reszta to w ogóle nie. Uderzenie kilkusetmetrowej planetoidy w Ziemię oznacza w skali kontynentu absolutną masakrę. A w skali całego globu oznacza zmiany klimatu, oznacza tsunami, oznacza wiele różnych rzeczy, które co prawda nie zabiłyby, nie wiem, ludzi, gatunków na innych kontynentach, natomiast z całą pewnością byłoby to odczuwalne. Przy czym, żeby nie straszyć za nadto, bo pewnie większość naszych słuchaczy słucha nas w sobotę, więc po co straszyć?

11:00 · Misja Hera i jej role 4

No to sprawdźmy. Wyślijmy w kierunku średniej wielkości planetoidy statek i niech on w tę planetoidę uderzy. I zobaczmy, co się zadziało. Ta misja DART sprzed czterech lat, ona miała na swoim pokładzie podstawowe urządzenia badawcze. Ona miała też takie dwa CubeSaty, takie niewielkie satelity, Całość tej sytuacji obserwowały i mierzyły, ale one były stosunkowo mało, że tak powiem, wyszukane. W związku z tym, owszem, trochę danych udało się zmierzyć, natomiast potrzeba ich więcej. Potrzeba ich więcej, żeby zrozumieć, co się stało. Bo to nie chodzi o to, że no dobra, uderzyliśmy, przesunęło się, no to sukces. Trzeba teraz zrozumieć, co się dokładnie stało.

Przesunęło się więcej niż podejrzewano. Dlaczego? Czy wpływ na to miało to, że te planetoidy, jedna i druga, to nie są w takim rozumieniu, bym powiedział, powszechnym kawał litej skały? Te akurat są typu takiego, że są mniejsze kawałki raczej posklejane z sobą pewnie lodem. A jeśli tak, to czy ta technologia, którą właśnie żeśmy przetestowali, nadawałaby się także do takich, które by byli tą skałą? Zresztą swoją drogą Chińczycy w przyszłym roku, w 27, już prowadzą misję, która uderzy właśnie w taką solidną skałę. Po to, żeby porównać. No bo Planetoid, czy typów obiektów, które mogą się z nami zderzyć, jest bardzo dużo.

Ja przed chwilką mówiłem o tych metrach, co tam by się zadziało. To jest bardziej zniuansowane, bo zupełnie inaczej by sytuacja wyglądała wtedy, kiedy właśnie to by był taki lecący Dimorphos, a zupełnie inaczej, gdyby to był inny obiekt, który jest właśnie taką litą skałą. Jeden by zrobił więcej krzywdy, drugi by zrobił mniej, nawet gdyby na początku miały takie same średnice, takie same wielkości. To trzeba wszystko zbadać, zmierzyć, sfotografować, wysymulować i temu ma właśnie służyć misja Hera. I tutaj wracamy w zasadzie po 15 minutach do tematu naszej rozmowy, czyli misja Hera. Dobrze, poczekaj, bo jeszcze muszę się podzielić z tobą i słuchaczami refleksją. Refleksja jest taka, że Amerykanie uderzyli w tę planetoidę Dimorphos i wywołali jakieś skutki, bałagan.

A Europejczycy będą badać skutki tego uderzenia. Czyli jak zwykle wykonali za nas czarną robotę Amerykanie, a my teraz pofotografujemy to i powiemy, że patrzcie jacy my jesteśmy zdolni i jak wiele potrafimy. Zgadza się? Znaczy dobra, no wiesz, jesteśmy w raporcie o stanie świata, więc twoja rola to jest pokazywanie takich właśnie zależności. Moja rola jest taka, żeby powiedzieć, że... Nie, nie, to wszystko nieprawda, tak, współpracują ze sobą. Nie, nie, nie, nie, nie. Oczywiście, że współpracują. To nie jest tak, że Amerykanie w coś walnęli, ale już im się nie chciało pomierzyć, zmierzyć, sfotografować i policzyć, a teraz Europejczycy mówią, dobra, Amerykanie odwalili czarną robotę, to skoro jest dziura w planetoidzie, to polećmy tam, skorzystajmy z okazji i to przebadajmy.

19:11 · Podsumowanie i pytania dotyczące testów zmiany toru asteroidy 1

Czy to zdanie jest prawdziwe? Tak, to zdanie jest prawdziwe. Wiemy, że to działa. Natomiast musimy mieć świadomość tego, że po to, żeby to zadziałało, trzeba czasu, trzeba odpowiedniej odległości, Trzeba odpowiedniej obserwacji, a przede wszystkim trzeba zrozumienia. Bo jeżeli okaże się, że to przesunięcie Dimorphosa świetnie zadziałało, ale tylko i wyłącznie wtedy będzie działało, kiedy struktura tego obiektu jest właśnie taka posklejana, A zupełnie nie działa wtedy, kiedy to jest lita skała, to to jest bardzo ważna informacja, bo może się okazać, że misja DART, a w konsekwencji misja HERA, pokazały tylko dokładnie to zdanie, które ty przed chwilą powiedziałeś, ale dla konkretnego rodzaju zagrożeń, dla konkretnego rodzaju asteroid czy planetoid, a dla innych być może będziemy musieli szukać innych sposobów.

Pokazano wszystkie 10 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.