Mentionsy Mentionsy
Nauka To Lubię
Nauka To Lubię

Rożek u Rosiaka: NASA uderzyła w asteroidę

08.11.2026 ·22 min 10 s · 6 rozdziałów

Kilka lat temu sonda DART celowo uderzyła w Dimorphosa i zmieniła jego orbitę. Teraz europejska misja Hera sprawdza, co dokładnie wydarzyło się po tym zderzeniu i czego możemy się z niego nauczyć. W tym odcinku Tomasz Rożek opowiada o obronie planetarnej, o tym, jak daleko jesteśmy od scenariuszy znanych z filmów takich jak „Armageddon”, i co zrobilibyśmy, gdyby któregoś dnia naprawdę wykryto obiekt lecący w stronę Ziemi. Czy umiemy zmienić tor asteroidy? Ile czasu potrzebowalibyśmy na reakcję? I dlaczego jedno skuteczne uderzenie wcale nie oznacza jeszcze, że znamy sposób na każde kosmiczne zagrożenie?

1:28 · Misja Hera i jej cele 4

Dobrze, koniec gry wstępnej. Hera to jest sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej. Jak wspomniałeś, Właśnie przysłała pierwsze zdjęcie dwóch planetoid, Didymos i Dimorphos. I te planetoidy i sonda znajdują się bardzo daleko stąd, mniej więcej 200 milionów kilometrów od Ziemi, ale jak rozumiem ciągle jesteśmy w Układzie Słonecznym, prawda? Cały czas jesteśmy w Układzie Słonecznym, cały czas chcemy sprawdzić. Znaczy wiesz, poza Układ Słoneczny to my na razie wysłaliśmy jedno, może półtorej sondy czy misji i mam tutaj na myśli Voyagery. Układ Słoneczny jest bardzo duży, więc jak ty mówisz, jeśli chodzi o naszą technologię i jest śmiesznie mały, jeśli chodzi

O naszą galaktykę, a w ogóle trudno mówić o jakichkolwiek rozmiarach naszego Układu Słonecznego, jeśli mówimy o całym wszechświecie. Natomiast te 200 milionów może robić wrażenie, ale to w zasadzie jest sąsiedztwo. Z Ziemi do Słońca jest jakieś 150 milionów, a Ziemia jest planetą wewnętrzną, czyli jest blisko słoneczną, więc to mniej więcej podaje, czy to pokazuje gdzieś tam te skale. Tak, Hera ma przyglądać się Ma sprawdzić, co się dzieje w układzie podwójnym dwóch planetoid. Ty o nich wspomniałeś. To jest Didymos i Dimorphos. Kilka lat temu, i myśmy też o tym rozmawiali w raporcie o stanie świata, misja DART, amerykańska, w jedną z tych planetoid, tę mniejszą, Dimorphosa, uderzyła.

A wszystko po to, nie przez przypadek, nie przez pomyłkę, tylko wszystko po to, żeby sprawdzić, co się dalej stanie. Idea misji DART, dla szybkiego przypomnienia, to było sprawdzenie, czy jeżeli uderzymy impactorem, czyli po prostu kawałem żelastwa w największym skrócie, w tak duży obiekt, obiekt około 160-metrowy, To, czy coś się stanie, czy on się przesunie, czy zmieni się jego orbita, czy coś się stanie z obiektem, wokół którego on krąży. Nam jest właśnie Didymos i Dimorphos jest jego, powiedzmy, księżycem, jest jego satelitą. Zrobiono to w 2022 roku, konkretnie pod koniec września, więc prawie 4 lata temu, prawie dokładnie 4 lata temu, i zauważono, że zmienił się okres orbitalny o całe 33 minuty.

Czyli zmieniona została orbita, po której poruszają się oba te obiekty, tak? Tak, zmieniona została orbita, po której porusza się Dimorphos wokół Didymosa. I to jest bardzo ważne, dlatego że to była próba, czy my potrafimy przesuwać orbity. I tu nie chodzi o to, że no to teraz będziemy meblowali na nowo Układ Słoneczny, układali na tej księżyce planety, ale tu chodzi o to, żeby sprawdzić, czy jeżeli wykrylibyśmy podobny obiekt odpowiednio daleko od Ziemi i uderzyli w niego z podobną energią, to czy my jesteśmy w stanie zmienić jego trajektorię, tym samym zabezpieczając naszą planetę. Dimorphos, tak jak wspomniałem, to jest obiekt około 160-metrowy.

7:36 · Rozważania nad zagrożeniem asteroidalnym 1

To ta planetoida, która uderzyła w Ziemię, przynajmniej tak sądzimy, powodując wyginięcie dinozaurów, jakiej wielkości była? Ona była większa. Wiesz, no trudno patrząc 60 milionów czy 66 milionów lat wstecz dokładnie mówić o wielkościach, ale ona miała setki metrów. Ona była większa. Natomiast ta, no gdyby taki właśnie Dimorphos 160 metrów około uderzył, no to nie byłoby to niezauważone. To nie byłaby historia w rodzinie. Tutaj jeszcze wchodzi w grę, przecież to jest układ podwójny, tak? To ten Didymos, który ma już 750 metrów, jakby razem trafiły jedno i drugie, to już by było znaczne spustoszenie. Tak, to znaczy kilkusetmetrowe, to to już jest skala kontynentalna.

11:00 · Misja Hera i jej role 1

Ja przed chwilką mówiłem o tych metrach, co tam by się zadziało. To jest bardziej zniuansowane, bo zupełnie inaczej by sytuacja wyglądała wtedy, kiedy właśnie to by był taki lecący Dimorphos, a zupełnie inaczej, gdyby to był inny obiekt, który jest właśnie taką litą skałą. Jeden by zrobił więcej krzywdy, drugi by zrobił mniej, nawet gdyby na początku miały takie same średnice, takie same wielkości. To trzeba wszystko zbadać, zmierzyć, sfotografować, wysymulować i temu ma właśnie służyć misja Hera. I tutaj wracamy w zasadzie po 15 minutach do tematu naszej rozmowy, czyli misja Hera. Dobrze, poczekaj, bo jeszcze muszę się podzielić z tobą i słuchaczami refleksją. Refleksja jest taka, że Amerykanie uderzyli w tę planetoidę Dimorphos i wywołali jakieś skutki, bałagan.

16:21 · Oczekiwania na zdjęcia z misji Hera 2

A później jedni i drudzy będą potrzebowali danych tych drugich, tak? No bo bez sensu, żeby teraz Amerykanie robili dokładnie taką samą misję, posyłali dokładnie w ten sam typ asteroidy, skoro mogą mieć dostęp do danych chińskich. I to działa też w drugą stronę. Do zmierzenia, do zbadania jest naprawdę bardzo dużo. I robienie wszystkiego samemu nie zawsze ma sens, a na pewno kosztuje dużo, dużo więcej. Tomku, szczegółowy obraz Dimorphosa, sfotografowany przez HR, zostanie opublikowany 25 listopada, tak mówi Europejska Agencja Kosmiczna. Co tam będzie na tym obrazie? Pierwsze zdjęcia już są. No tak, mamy te pierwsze zdjęcia, dlatego rozmawiamy, ale co będzie na tym pełnym obrazie?

Czy ono będzie jaśniejsze czy ciemniejsze, tak jak mówię, to nie ma znaczenia, ale na pewno ono będzie wyraźnie widoczne. Pytanie brzmi, Czy to, że Dimorphos się przesunął aż tak i dużo bardziej niż podejrzewano, to wynik tego uderzenia? Czy może wynik tego, że on się odłupał gdzieś bardziej? A może tego, że w wyniku uderzenia wyrzucony w przestrzeń kosmiczną została masa materiału, która wcześniej tego Dimorphosa tworzyła? To są pytania, na które Hera ma odpowiedzieć. Bo bez tego my nie zrozumiemy, co możemy robić w sytuacji zagrożenia. Ale dobrze Tomku, czy jeżeli powiem zdanie, że w tej chwili już wiemy, że jesteśmy w stanie zmienić tor poruszania się asteroidy w przestrzeni kosmicznej.

19:11 · Podsumowanie i pytania dotyczące testów zmiany toru asteroidy 1

Czy to zdanie jest prawdziwe? Tak, to zdanie jest prawdziwe. Wiemy, że to działa. Natomiast musimy mieć świadomość tego, że po to, żeby to zadziałało, trzeba czasu, trzeba odpowiedniej odległości, Trzeba odpowiedniej obserwacji, a przede wszystkim trzeba zrozumienia. Bo jeżeli okaże się, że to przesunięcie Dimorphosa świetnie zadziałało, ale tylko i wyłącznie wtedy będzie działało, kiedy struktura tego obiektu jest właśnie taka posklejana, A zupełnie nie działa wtedy, kiedy to jest lita skała, to to jest bardzo ważna informacja, bo może się okazać, że misja DART, a w konsekwencji misja HERA, pokazały tylko dokładnie to zdanie, które ty przed chwilą powiedziałeś, ale dla konkretnego rodzaju zagrożeń, dla konkretnego rodzaju asteroid czy planetoid, a dla innych być może będziemy musieli szukać innych sposobów.

Pokazano wszystkie 9 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.