Mentionsy Mentionsy
Nauka To Lubię
Nauka To Lubię

Rożek u Rosiaka: NASA uderzyła w asteroidę

08.11.2026 ·22 min 10 s · 6 rozdziałów

Kilka lat temu sonda DART celowo uderzyła w Dimorphosa i zmieniła jego orbitę. Teraz europejska misja Hera sprawdza, co dokładnie wydarzyło się po tym zderzeniu i czego możemy się z niego nauczyć. W tym odcinku Tomasz Rożek opowiada o obronie planetarnej, o tym, jak daleko jesteśmy od scenariuszy znanych z filmów takich jak „Armageddon”, i co zrobilibyśmy, gdyby któregoś dnia naprawdę wykryto obiekt lecący w stronę Ziemi. Czy umiemy zmienić tor asteroidy? Ile czasu potrzebowalibyśmy na reakcję? I dlaczego jedno skuteczne uderzenie wcale nie oznacza jeszcze, że znamy sposób na każde kosmiczne zagrożenie?

0:07 · Wprowadzenie i rozmowa o nazewnictwie kosmicznym 2

Rożek u Rosiaka w raporcie. Doktor Tomasz Rożek, gospodarz kanału Nauka To Lubię i nasz stały współpracownik jest z nami. Witam cię Tomku. Dzień dobry. Porozmawiamy o Herze, bogini niebios, królowej Olimpu, córce Kronosa, który ją wypluł na polecenie Zeusa, który był synem Kronosa, a Zeus potem poślubił Herę, czyli była jego siostrą i żoną jednocześnie. Może być zgadzasz się na taką rozmowę? Jak mówisz o Herze, którą ktoś wypluł, no to mnie się od razu kojarzy głębia tematu dzisiejszego naszego odcinka, naszej rozmowy, czyli misja Hera, misja europejska, trwająca właśnie, w zasadzie wchodząca w kluczowy moment, no bo ona ma zbadać, co wypluł albo co odrzucił kawałek skały znajdujący się kawał, kawał od nas.

Wiesz co, Tomek, ja powiedziałem wyplu, no bo to ładnie brzmi, ale Zeus ją tak naprawdę zwymiotował, więc może nie brnijmy w to dalej, ale ponieważ ty masz kontakty w Europejskiej Agencji Kosmicznej, to chciałem cię spytać, zanim jeszcze zaczniemy rozmawiać o Herze, kto i w jaki sposób nadaje nazwy sądom czy w ogóle jakimś przedsięwzięciom agencji? Skąd one się biorą? Ja myślę, że tutaj nie ma jednej reguły i to nie dotyczy tylko ESY, ale także wielu innych agencji kosmicznych. Czasami te nazwy są sklejane ze skrótu, który ma mówić o czym jest misja, albo o czym jest, czy co ma robić konkretne urządzenie. Czasami tak bywa, że agencja kosmiczna rozpisuje konkurs.

1:28 · Misja Hera i jej cele 2

Dobrze, koniec gry wstępnej. Hera to jest sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej. Jak wspomniałeś, Właśnie przysłała pierwsze zdjęcie dwóch planetoid, Didymos i Dimorphos. I te planetoidy i sonda znajdują się bardzo daleko stąd, mniej więcej 200 milionów kilometrów od Ziemi, ale jak rozumiem ciągle jesteśmy w Układzie Słonecznym, prawda? Cały czas jesteśmy w Układzie Słonecznym, cały czas chcemy sprawdzić. Znaczy wiesz, poza Układ Słoneczny to my na razie wysłaliśmy jedno, może półtorej sondy czy misji i mam tutaj na myśli Voyagery. Układ Słoneczny jest bardzo duży, więc jak ty mówisz, jeśli chodzi o naszą technologię i jest śmiesznie mały, jeśli chodzi

O naszą galaktykę, a w ogóle trudno mówić o jakichkolwiek rozmiarach naszego Układu Słonecznego, jeśli mówimy o całym wszechświecie. Natomiast te 200 milionów może robić wrażenie, ale to w zasadzie jest sąsiedztwo. Z Ziemi do Słońca jest jakieś 150 milionów, a Ziemia jest planetą wewnętrzną, czyli jest blisko słoneczną, więc to mniej więcej podaje, czy to pokazuje gdzieś tam te skale. Tak, Hera ma przyglądać się Ma sprawdzić, co się dzieje w układzie podwójnym dwóch planetoid. Ty o nich wspomniałeś. To jest Didymos i Dimorphos. Kilka lat temu, i myśmy też o tym rozmawiali w raporcie o stanie świata, misja DART, amerykańska, w jedną z tych planetoid, tę mniejszą, Dimorphosa, uderzyła.

11:00 · Misja Hera i jej role 2

Ja przed chwilką mówiłem o tych metrach, co tam by się zadziało. To jest bardziej zniuansowane, bo zupełnie inaczej by sytuacja wyglądała wtedy, kiedy właśnie to by był taki lecący Dimorphos, a zupełnie inaczej, gdyby to był inny obiekt, który jest właśnie taką litą skałą. Jeden by zrobił więcej krzywdy, drugi by zrobił mniej, nawet gdyby na początku miały takie same średnice, takie same wielkości. To trzeba wszystko zbadać, zmierzyć, sfotografować, wysymulować i temu ma właśnie służyć misja Hera. I tutaj wracamy w zasadzie po 15 minutach do tematu naszej rozmowy, czyli misja Hera. Dobrze, poczekaj, bo jeszcze muszę się podzielić z tobą i słuchaczami refleksją. Refleksja jest taka, że Amerykanie uderzyli w tę planetoidę Dimorphos i wywołali jakieś skutki, bałagan.

To nie tak. Wtedy, kiedy DART wylatywał, to już było wiadomo, że będzie Hera. Czyli to jest przykład wspaniałej, globalnej, pięknej współpracy pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Europą. Brawo. Uznam, że nie jest to szydera i... Nie, nie, nie jest. To jest podsumowanie. To dobrze, ale tak rzeczywiście jest. Nomen nomen, szukam dziury w całym, ale tak naprawdę to rzeczywiście chyba to jest przykład takiej współpracy, prawda, na której wszyscy mogą skorzystać. Takich przykładów jest więcej. Tutaj przez wiele lat w tych układankach międzynarodowych byli też Chińczycy. Od jakiegoś czasu już ich nie ma albo są tylko gdzieś tam na skraju. Ich misja planowana na przyszły rok. Sam fakt, że o tym wiemy, sam fakt, że to jest gdzieś tam wpięte w rozkład międzynarodowej nauki czy technologii związanej z tymi tematami, pokazuje, że uderzą w coś, zmierzą, zbadają, zważą, sfotografują, sfilmują.

16:21 · Oczekiwania na zdjęcia z misji Hera 1

Czy ono będzie jaśniejsze czy ciemniejsze, tak jak mówię, to nie ma znaczenia, ale na pewno ono będzie wyraźnie widoczne. Pytanie brzmi, Czy to, że Dimorphos się przesunął aż tak i dużo bardziej niż podejrzewano, to wynik tego uderzenia? Czy może wynik tego, że on się odłupał gdzieś bardziej? A może tego, że w wyniku uderzenia wyrzucony w przestrzeń kosmiczną została masa materiału, która wcześniej tego Dimorphosa tworzyła? To są pytania, na które Hera ma odpowiedzieć. Bo bez tego my nie zrozumiemy, co możemy robić w sytuacji zagrożenia. Ale dobrze Tomku, czy jeżeli powiem zdanie, że w tej chwili już wiemy, że jesteśmy w stanie zmienić tor poruszania się asteroidy w przestrzeni kosmicznej.

19:11 · Podsumowanie i pytania dotyczące testów zmiany toru asteroidy 2

Czy to zdanie jest prawdziwe? Tak, to zdanie jest prawdziwe. Wiemy, że to działa. Natomiast musimy mieć świadomość tego, że po to, żeby to zadziałało, trzeba czasu, trzeba odpowiedniej odległości, Trzeba odpowiedniej obserwacji, a przede wszystkim trzeba zrozumienia. Bo jeżeli okaże się, że to przesunięcie Dimorphosa świetnie zadziałało, ale tylko i wyłącznie wtedy będzie działało, kiedy struktura tego obiektu jest właśnie taka posklejana, A zupełnie nie działa wtedy, kiedy to jest lita skała, to to jest bardzo ważna informacja, bo może się okazać, że misja DART, a w konsekwencji misja HERA, pokazały tylko dokładnie to zdanie, które ty przed chwilą powiedziałeś, ale dla konkretnego rodzaju zagrożeń, dla konkretnego rodzaju asteroid czy planetoid, a dla innych być może będziemy musieli szukać innych sposobów.

Ale te pytania naprawdę zadają sobie naukowcy. I po to, żeby znaleźć na nie odpowiedź, na którymś etapie, i to dotyczy absolutnie wszystkich nauk, trzeba zrobić eksperyment. Trzeba powiedzieć, sprawdzam. I zarówno misja DART, misja HERA, ale też te misje chińskie, o których mówiłem, one są właśnie takim sprawdzam. Wystarczająco, Panie i Panowie, już żeśmy się namierzyli, naliczyli, nasymulowali, to teraz to trzeba sprawdzić. Dr Tomasz Rożek, gospodarz kanału Nauka To Lubię, nasz stały współpracownik, był gościem raportu o stanie świata. Dziękuję ci bardzo. Bardzo dziękuję. Wszystkiego dobrego.

Pokazano wszystkie 9 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.