Kommodus: Cesarz - Gladiator i jego mit

Quintianusa natychmiast wzięto na tortury, podczas których wsypał wspólników z Kwadratusem, Lucyllą i paroma innymi senatorami włącznie. Zaczęła się normalna, w takich sytuacjach czystka. Siostra Kommodusa została zesłana na Caprae, dzisiaj znaną jako Capri, a jakiś czas później stracona. Cesarze mają wyspy, jak i miecze. Jej starszy mąż, nieświadom spisku, musiał usunąć się w cień, zniesławiony faktem, że nie zdołał upilnować swojej połowicy. Egzekucje czekały na Kwadratusa i Kwintianusa, ale nie tylko na nich. Dochodzenie prędko zatoczyło szerokie kręgi, a prowadzący je prefekci pretorianów, Paternus i Perrenis, zaczęli zbierać coraz większe żniwo wśród senatorskich elit.

Zamach z końca roku 182 okazał się prawdziwą tragikomedią, która uruchomiła lawinę zgonów. Znienawidzony przez senatorów Saoterus został bowiem zgładzony w tajemniczych okolicznościach już po wykryciu spisku. Jego niewyjaśniona śmierć dodatkowo zaogniła paranoję Kommodusa, który pozwolił swoim siepaczom jeszcze mocniej dokręcić śrubę. Prefekt Pretorianów Perennis razem z wyzwoleńcem Kleandrem postanowili wykorzystać sytuację kierując podejrzenia na drugiego prefekta, Paternusa, którego oskarżono o sabotowanie śledztwa. Kommodus musiał dać wiarę oskarżeniom, a sposób w jaki wyeliminował Paternusa przywodzi na myśl najlepsze wyczyny Gajusza Caliguli. 140 lat wcześniej, w bardzo podobnej sytuacji, cesarz Gajusz postanowił pozbyć się potężnego prefekta Makrona.

Nie mógł zrobić tego jednak ot tak, skazując go na śmierć. W końcu Makron miał pod komendą całą gwardię. Caligula zwiódł Makrona, przyznając mu w podzięce za służbę tytuł prefekta Egiptu. Najwyższe stanowisko, na jakie mógł w cesarstwie liczyć ekwita. Macron zaszczyt przyjął i udał się na statek do Ostii, gdzie w ostatniej chwili przechwycili go agenci cesarza. W 183 roku Kommodus podobnie rozwiązał problem prefekta Paternusa, którego nagrodził, przyjmując do stanu senatorskiego, by oskarżyć go o zdradę zaledwie kilka dni później, gdy Paternus już opuścił koszary pretorianów, a Perrenis zdołał przejąć pełną kontrolę nad niebezpieczną gwardią.

Rozpatrujący sprawę prefekt Perenis najpierw kazał połamać nogi słudze, a potem go stracić, powołując się przy tym na stare prawo wymierzone przeciwko niewolnym donoszącym na swoich panów. Następnie Perenis odesłał Apoloniusza do senatu, gdzie równi jemu stanem członkowie kurii mieli rozpatrzyć oskarżenie wniesione przez straconego właśnie niewolnika. Senatorzy uznali Apoloniusza winnym i skazali go na ścięcie mieczem. Przyzwolenie na działalność donosicieli pozwalała w zarodku rozbijać wiele intryg, ale niosła ze sobą poważny problem wizerunkowy. Każdy proces wytoczony podczas pryncypatu Kommodusa, podobnie jak wcześniej miało to miejsce za Tyberiusza czy Domicjana, w jakimś stopniu obciążał rachunek władcy.

Władza, jaką Perennis roztaczał nad imperium po udaremnieniu zamachu Lucilli i Quintanusa, dobrze odzwierciedlała stan umysłu i w ogóle charakter Kommodusa. Syn Marka przypominał w pewnym sensie Nerona. Ewidentnie nie był zainteresowany panowaniem, które prędko zaczęło go nużyć, odciągając od bardziej interesujących zajęć takich jak igrzyska, kąpiele i zabawy. Na niekorzyść względem syna Agrypiny przemawiał fakt, że Kommodus nie posiadał talentu artystycznego Nerona, chociaż zdaniem Cassiusza miał dobry gust i lubił otaczać się pięknymi rzeczami, zwłaszcza dziełami sztuki. Patrząc na nich przez pryzmat źródeł można rzec, że był pięknym osiłkiem o tępym wyrazie twarzy i dość pospolitych zamiłowaniach.

Cassius Dion podkreślał jego kompetencje i przede wszystkim nieprzekupność. Nawet Herodian przyznawał, że Perennis był doświadczonym dowódcą i dobrym administratorem. Chociaż miał też mroczniejszą stronę. Był ambitnym, aroganckim intrygantem. Cóż mogę rzec, a kim miał być człowiek, który w takim gnieździe jadowitych żmii, jakim był cesarski Rzym, doszedł tak daleko? Pereniz był jednym z najważniejszych przyczyn, dlaczego reżimy władców tak niekompetentnych jak Neron czy Kommodus trwały kilkanaście lat. Ludzie ci otaczali się wyjątkowo zdolnymi fachowcami, rekrutującymi się spośród ekwitów i wyzwoleńców. Źródła pisane głównie przez senatorów pokroju Cassiusza są niemal zawsze wrogie temu elementowi, ale nie da się ukryć, że jednostki takie jak Perenis czy Kleander były po prostu dobre w tym, czym się zajmowały.

Perenis nie przetrwał na swoim stanowisku zbyt długo. Już w 185 roku, na skutek intrygi uknutej zapewne przez wpływowego wyzwoleńca Kleandra, prefekt stracił posadę, a razem z nią głowę. Kronikarze snuli pomysły, jakoby Perenis razem z synem planował zamach i przejęcie władzy, ale wydaje się to skrajnie mało prawdopodobne. Był on bowiem jedynie ekwitą, a Rzymianie nie byli jeszcze gotowi na cesarza z tej klasy rycerskiej. Purpura spocznie na barkach I Ekwity dopiero w 217 roku. Będzie nim Makrynus. Upadek Perennisa był najprawdopodobniej motywowany chaosem panującym w prowincjach zachodnich.