Okłamali Nas w Sprawie Słońca? Kremy z Filtrem, Witamina D3 - Sebastian Kilichowski
Kontekst i badania:Ten odcinek to rozmowa, nie porada medyczna. Sebastian przedstawia własne stanowisko oparte na książce "Słońce bez filtra" (126 pozycji bibliografii). Poniżej linkujemy dokumenty i badania, do których odnosi się w rozmowie, oraz aktualne stanowiska instytucji - żebyście mogli sprawdzić wszystko samodzielnie.Monografia IARC z 1992 Sebastian odnosi się do IARC Monographs, tom 55 "Solar and Ultraviolet Radiation" (1992): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK401588/ IARC potwierdziła tę klasyfikację w tomie 100D (2012), po uwzględnieniu 20 lat nowych danych: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK304366/Badania nad filtrami na prawdziwym słońcu Randomizowane badanie Nambour (Queensland, 1621 osób, obserwacja do 2006):Wyniki dla czerniaka: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21135266/Wyniki dla raka kolczystokomórkowego: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10475183/Wyniki dla fotostarzenia: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23732711/ Sebastian omawia to badanie w książce.Zalecenia dla dzieci. Stanowisko amerykańskiej AAP: https://www.healthychildren.org/English/safety-prevention/at-play/Pages/Sun-Safety.aspxOkulary przeciwsłoneczne i rytm dobowy Mechanizm oś skóra-oko-mózg opisuje praca prof. Andrzeja Słomińskiego: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5905393/ Stanowisko WHO w sprawie ochrony oczu przed UV (zaćma, skrzydlik, nowotwory oka): https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/radiation-the-known-health-effects-of-ultraviolet-radiationStanowisko FDA Sebastian cytuje amerykański rejestr federalny. Dokument, z którego pochodzi cytat, to projekt rozporządzenia FDA z 27.08.2007: https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2007-08-27/pdf/FR-2007-08-27.pdfSkładniki filtrów, oksybenzon, GRASE Badanie wchłaniania filtrów do krwiobiegu (JAMA 2020): https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2759002 Kategorie FDA (tlenek cynku i dwutlenek tytanu jako GRASE, 12 substancji z niewystarczającymi danymi): https://www.fda.gov/media/124655/downloadDawki witaminy D RCT porównujące 400 / 4000 / 10 000 IU dziennie przez 3 lata (JAMA 2019): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31454046/ Badanie VITAL, 25 871 osób (NEJM 2019): https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1809944 Polskie wytyczne suplementacji witaminy D dla populacji: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10535561/Helioterapia, Finsen i Rollier Nagroda Nobla dla Nielsa Finsena, 1903: https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1903/finsen/facts/Praca prof. Andrzeja Słomińskiego "How UV Light Touches the Brain and Endocrine System Through Skin, and Why", Endocrinology 2018, pełny tekst bezpłatnie: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5905393/📍 Rozdziały:0:00 - Wstęp2:25 - UV to tylko 3-5% światła słonecznego3:14 - Monografia z 1992 roku, na której opiera się cały strach6:16 - Ponad połowa słońca to światło czerwone i podczerwone8:41 - Dlaczego wschód i zachód słońca są czerwone9:53 - Czy filtry to wystarczająca ochrona10:57 - Jak przetrwaliśmy tysiące lat bez kremu z filtrem13:59 - Dieta a poparzenia15:40 - Fototyp skóry18:10 - 60% oliwy z oliwek to nie jest oliwa z oliwek19:06 - Okulary przeciwsłoneczne oszukują Twój mózg20:28 - Melanina28:44 - Słońce a gospodarka cukrowa i senność po posiłku32:21 - Jak powstaje witamina D3 i co ma do tego cholesterol34:52 - Jak organizm rozwozi witaminę D338:12 - Nagroda Nobla za leczenie światłem w 1903 roku39:03 - 36 klinik, w których leczono ludzi słońcem42:51 - Badanie polskiego naukowca, które warto przeczytać43:41 - Do czego naprawdę potrzebujemy UV46:33 - Alergia na słońce48:58 - Jak Sebastian spędza czas na słońcu50:53 - Nikt nie zastąpi słońca52:33 - Producent może kłamać55:01 - Świecili w plecy, a poprawił się wzrok56:25 - Okulary z filtrem niebieskiego światła59:16 - Dlaczego niebieskie światło bez czerwonego szkodzi1:00:41 - Czujesz się jak po dniówce w kopalni, choć nic nie zrobiłeś1:02:37 - Światło cyjanowe 480 nm, czyli przełącznik dnia i nocy
Samo światło Słońca? Głównie UV. Światło UV, tak. Taka jest narracja. Natomiast tak naprawdę Słońce, całe światło jakie emituje Słońce, a raczej udział UV W całym świetle słonecznym to jest tylko między 3 a 5%, więc to jest marginalna ilość. Znacznie więcej światła, znacznie więcej Słońca emituje światła czerwonego i podczerwonego, które z kolei chroni naszą skórę i powoduje lepszą regenerację po UV. No i teraz skąd wziął się właśnie ten strach przed Słońcem? I wielu dermatologów i wielu ludzi utożsamia Słońce z samym UV. A tak jak powiedziałem wcześniej UV to jest zaledwie między 3 a 5% i były badania prowadzone, bo są takie zalecenia populacyjne dla ludzi odnośnie właśnie ochrony przeciwsłonecznej i one zostały stworzone na bazie
Oraz innych fotoproduktów. Tego w ogóle nie uwzględniono, więc tak naprawdę ciężko, żeby z tych analiz ryzyka wyszło coś innego, skoro gro tych pozytywów zostało zamiecione pod dywan. Jest przekonanie, że Słońce to jest głównie UV, że UV powoduje te wszystkie negatywne skutki, a skoro Słońce emituje UV, no to się ekstrapoluje to na całe Słońce. Ale już nie bierze się pod uwagę tego, że właśnie Słońce emituje światło czerwone i podczerwone cały czas. Natomiast ponad 50% światła jakie daje Słońce to jest właśnie to światło czerwone i podczerwone. Nie wiem czy obserwujesz ten trend, ale dzisiaj jest po prostu ogromny hype, ogromny boom na takie maski na podczerwień.
Ale dlaczego tego nie łączy się ze Słońcem? Przecież Słońce to jest tak naprawdę naturalne źródło światła czerwonego i podczerwonego, wręcz znacznie szersze niż to, które jest w lampach stworzonych przez człowieka. Ale czy zmienia się... bo powiedziałeś, że tak samo jak z UV, że UV nie zawsze jest chyba w tej samej ilości. Pochodzi ze Słońca, czyli światło czerwone pochodzące ze Słońca też w zależności od pory dnia będzie się różniło swoją intensywnością? I tak i nie. Tutaj chodzi o to, że kąt nachylenia promieni padających ze Słońca do Ziemi Dzień dobry.
Drugi znak zapytania jest taki, to w takim razie jak my ludzie przetrwaliśmy, dożyliśmy XXI wieku, skoro nie było przez wiele tysięcy lat kremu z filtrem? Ja bym pomyślał, że to może być coś w rodzaju dmuchania na zimne po prostu, że przecież ostrzegaliśmy i zalecaliśmy, że może to byłby ten kierunek. No ale mówisz, że tego UV jest na poziomie 3-5%. Ja się zastanawiam, Właśnie, bo nic mi też, zbyt wiele mi nie mówi, to 3-5%, bo powiedzmy, jak masz szklankę wody i masz tam trochę trucizny, no to nadal jest tam tylko troszeczkę trucizny, ale jednak wszystko na ciebie wpływa negatywnie. Czy to jest tak, jak masz szklankę wody i masz tam, nie wiem, szczyptę soli, to to wtedy na ciebie nie wpływa jakoś negatywnie.
Jak to rozumieć? Oczywiście to nie substancja, a dawka, czyli trucizną. I fajną analogię powiedziałeś. Chodzi tutaj o to, że tego UV Słońce emituje między 3 a 5% i skupiono się tylko i wyłącznie na UV, bo w tych badaniach, na podstawie których powstały zalecenia populacyjne odnośnie ochrony przeciwsłonecznej, nie uwzględniono w ogóle światła czerwonego i podczerwonego. Słomiński, Słomiński, Słomiński.
I w ogóle nie wzięto pod uwagę tego, że słońce to nie tylko UV. Więc gdybyś się wystawił na wschód słońca 10, 15, 20 minut, to światło czerwone i podczerwone dotrze do twojej skóry i wtedy zmieniają się właściwości biochemiczne twojej skóry. Już nie chcę wnikać głęboko w biochemię, ale po prostu mamy takie struktury jak pierścienie benzynowe i one wtedy mają większy potencjał do pochłaniania UV w dalszej części dnia. Więc wystawienie się na to światło czerwone i podczerwone można powiedzieć, że przygotowuje twoją skórę na nadejście UV. Ale oczywiście to jest tylko jeden element układanki, bo na tolerancję na słońce i w ogóle działanie UV wpływa ogrom innych czynników, takie jak na przykład dieta.
Bo mamy dwa zegary rytmu dobowego. Pierwszy centralny jest w mózgu, a dokładnie w jądrze nadskrzyżowaniowym i on jest takim szefem naszego ciała. Inne zegary są tzw. zegary peryferyjne i mamy je właśnie w narządach, ale również w skórze, bo skóra też jest narządem hormonalnie czynnym. No więc teraz masz dwa sprzeczne sygnały. Twój szef dostaje sygnały z wieczór, a twoja skóra dostaje sygnały z dzień, silne UV, a okazuje się, że właśnie mózg steruje wydzielaniem melaniny w skórze. Melanina to jest naturalny krem z filtrem, która ma właściwość pochłaniania 99% UV. Wręcz w NASA teraz bada się melaninę,
Witam, witam, witam, witam. Pochłaniać UV, żeby chronić się przed nim. Chociaż uważam, że to słowo chronić się przed UV jest pejoratywne, ma bardzo negatywny wydźwięk, bo to oznacza, że UV jest negatywne, a UV jest nam bardzo potrzebne. O tym też możemy sobie później powiedzieć. Bo znowu, to nie substancja czyni truciznę, tylko dawka. I tak samo jest z UV. Więc jeżeli my mamy zakłócony rytm dobowy przez to, że nosimy okulary przeciwsłoneczne, to nie wydzielamy melaniny, nie wydzielamy też kwasu urokainowego.
Wyglądało więc, też chętnie zapytam ciebie, czy będąc na tym słońcu ta witamina D3 zaczyna się wytwarzać? Jak szybko ona się wchłania? Jak to wygląda ten proces cały? Witamina D3 wytwarza się w kontakcie UV ze skórą i wytwarza się z cholesterolu. Dlatego jeśli ktoś ma np. niskie poziomy cholesterolu, to ma niski bufor tego potencjału do wytwarzania witaminy D3. Także fajna właśnie ta aplikacja D-Minder. Jak sobie ją ustawisz i naciśniesz, że start sesji słonecznej, że wychodzisz na słońce, to ona ci mniej więcej w przybliżeniu podaje, ile jednostek witaminy D3 wytwarzasz. I to jest bardzo fajna rzecz. Po takiej sesji słonecznej możesz sobie sprawdzić, ile witamin D3 dzisiaj wytworzyłeś.
Tam jest lumisterol, kalcysterol, dużo więcej, nie pamiętam tych nazw dokładnie. I jest różnica w procesie dystrybucji. Teraz też nie powiem ci dokładnie tej nazwy, ale witamina D3 wytwarzana w skórze przy UV, ona się wiąże od razu z takim białkiem wiążącym witaminę D3. Nie pamiętam teraz, jak on się nazywa. Słomiński, Słomiński, Słomiński. Witamina D3 z suplementu to jest tak jakbyś płynął wielkim promem razem z innymi ludźmi do stacji głównej i tam dopiero musiałbyś się dostać do tego miejsca, gdzie chcesz.
Jakie to mogą być porównywalne dawki? Nawet nie wiem, jak sobie to połączyć. Ja przez taką jedną sesję słoneczną, w zależności od indeksu UV, bo to jest ważne, zaciemnienia nieba, czyli zachmurzenia nieba oraz tego, jak duży procent skóry wystawiasz, no to powiedzmy, że ja tak między 10 a 20 tysięcy jednostek na jedną sesję słoneczną jestem w stanie wytworzyć. Więc to jest dużo więcej niż zalecana dawka w suplementach. Ale jaką dawkę, jaka dawka jest bezpieczna suplementu, jaka nie? Dzisiaj dysponujemy głównie dowodami anegdotycznymi, czyli że ktoś tam brał ileś i wszystko było ok, ale moim zdaniem skandalem jest to, że nie mamy badań takich. Że nie ma badań na takich większych dawkach witaminy D3, gdzie przecież ile lat już witamina D3 istnieje, więc powinny być takie badania, żeby właśnie nie było tego chaosu, bo zalecane dawki w suplemencie 2000 jednostek dziennie to jest, przepraszam, żart.
Ja właśnie te zdjęcia pokazuję też w książce i to opisuję. Mamy nawet nagrodę Nobla z dziedziny medycyny za leczenie światłem. W 1903 roku profesor Nils Finsen dostał nagrodę Nobla i on był takim, powiedzmy, pionierem helioterapii. Po nim przyszedł dr Auguste Rollier, który założył klinikę w Leysin w Szwajcarii. Ona była dosyć wysoko nad poziomem morza, a siła UV z tego co pamiętam rośnie O 2% co albo 5% co 300 metrów, więc generalnie na wysokości 1500 metrów nad poziomem morza no już ta siła UV jest znacznie większa, a on właśnie tam zrobił klinikę Blazing w Szwajcarii i stąd pochodzą te sławne zdjęcia tych łóżek na balkonach, gdzie tam leczono ludzi właśnie słońcem.
Ale mniej więcej ten tytuł po polsku brzmi, jak światło UV dotyka mózgu i wpływa na skórę i zdrowie. I właśnie dr Andrzej Słomiński opisuje mechanizm, jak UV jest w stanie oddziaływać na substancje wydzielane na powierzchni skóry. Właśnie to, o czym powiedziałem z okularami przeciwsłonecznymi. To jest fenomenalna praca naszego polskiego naukowca i bardzo bym się polecał z nią zapoznać, jeśli kogoś faktycznie interesuje ten temat i chciałby go zgłębić. Czyli tu możemy płynnie przejść do tego, do czego potrzebujemy UV, do tego tematu, który odłożyliśmy na chwilkę. Na przykład tak. A do czego potrzebujemy? No już powiedzieliśmy, gospodarka cukrowa, tlenek azotu, czyli działanie rozkurczające, poszerzające naczynia krwionośne, więc masz lepsze ciśnienie krwi, niższe ciśnienie krwi, lepszy przepływ tlenku azotu.
Dobra, ja pomyślałem, że od światła czerwonego do tlenku azotu. Nie, nie, nie. UVA dokładnie. I jest to w stanie wesprzeć wiele rzeczy, nawet teoretycznie erekcję u mężczyzn, bo właśnie sildenafil, czyli substancja czynna w jagry, działa w taki sposób, że poszerza światło naczyń krwionośnych, dostarczając tlenek azotu. Jeszcze co my tam mamy? Tam mamy bardzo dużo benefitów. Jest taka substancja, która się nazywa POMC . UV wydziela ją w naszym organizmie i ona ma bardzo silne działanie hormonalne. Właśnie między innymi tymi szlakami sprawia, że gospodarka cukrowa lepiej działa. Wydziela się też alfa-MSH, który wytwarza w naszym organizmie melaninę, czyli właśnie ten naturalny krem z filtrem, więc tam tych mechanizmów jest bardzo, bardzo dużo.
Ale te najważniejsze myślę, że już sobie omówiliśmy. Kolejna kwestia, o której jeszcze nie powiedzieliśmy, to jest krótkowzroczność. Dzisiaj bardzo dużo osób, bardzo dużo dzieci, Ma krótkowzroczność. Ona się rozwija w takim tempie, że szacuje się, że do 2050 roku połowa populacji będzie miała krótkowzroczność. A UV, które dociera do naszego oka, jest w stanie tę krótkowzroczność zmniejszyć i to znacząco. I są na ten temat również badania. Bo co robi UV w oku? Wydziela dopaminę. Dopamina, hormon odpowiedzialny, neuroprzekaźnik odpowiedzialny za chęć do działania, ale w oczach ma bardzo fajne działanie właśnie przeciw krótkowzroczności.
I o tym też nagrałem rozmowę z polskim lekarzem, nie pamiętam teraz jak się nazywa, mam nadzieję, że się nie obrazi, ale może umieścimy w opisie filmu, bo on bardzo, on się zajmuje właśnie leczeniem oczu u dzieci i on też właśnie o tym mówił. Ale głównie co? Telefony, tablety, komputer? No tak, głównie chodzi o to, że dzisiaj większość z nas spędza 90% czasu w zamkniętym pomieszczeniu. Że dzieci raczej teraz więcej spędzają czasu w zamkniętym pomieszczeniu niż na zewnątrz grając w piłkę czy bawiąc się w chowanego. Czyli dostęp do tego naturalnego światła, w tym UV, jest dużo, dużo mniejszy. Rozumiem. A słyszałeś kiedyś o takim określeniu jak alergia na słońce? Że ludziom wyskakują takie czerwone znamiona, takie coś się pojawia i... Może jestem w takiej bańce, ale mam wrażenie, że coraz bardziej jest to ostatnio popularne.
Tylko dobra wiadomość jest taka, że nie mamy cały czas uczulenia na Słońce, tylko coś, co wprowadzamy do naszego organizmu, coś, co stosujemy, wywołuje tam reakcję na Słońce. Więc jak my zlokalizujemy, co to jest i to wyrzucimy, to już nie będzie reakcji na Słońce. Więc warto szukać, no bo Słońce, naturalne światło, to jest prastara siła, która jest nam bardzo potrzebna, chociażby ze względu na te mechanizmy UV, o których powiedziałem, i światło czerwone, i podczerwone. A co lubisz najbardziej robić na słońcu? No bo jak spędzasz czas na słońcu, no to trzeba sobie też zagospodarować tam czas. Wiesz co, no ja na przykład rano wychodzę sobie na ogródek z probiotykiem, piję sobie rano taki probiotyk i rozmyślam na tym słońcu.
Tak, ja też mam takie okulary blokujące niebieskie światło, tylko że jak spojrzysz na te szkła, to one są bardziej takie żółtawe. One są bardziej takie żółtawe. I właśnie nasze szkoła mają taką specjalną technologię, gdzie one ucinają światło, które emituje elektronika, mniej więcej o 45%. I właśnie dlaczego w ogóle warto takie coś nosić? No bo tak jak zresztą słusznie zauważyłeś, że ja mówiłem, że światło niebieskie w ciągu dnia jest nam potrzebne. No tak. I to prawda, światło niebieskie w ciągu dnia jest nam bardzo potrzebne. Ale znowu, elektronika emituje go bardzo dużo. I ta za duża ilość światła niebieskiego, która nie jest równoważona przez światło czerwone i podczerwone, bo w słońcu normalnie nigdy nie występuje sytuacja, że masz samo światło niebieskie albo samo światło UV,
Pokazano wszystkie 18 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Konrad Słomiński przedstawia Sebastian Kilichowskiego, który zajmuje się wpływem światła na zdrowie.
Sebastian Kilichowski wyjaśnia, skąd pochodzi strach przed słońcem i jak to wpływa na nasze zachowanie.
Kilichowski wyjaśnia, że UV to tylko 3-5% światła słonecznego, a reszta jest czerwone i podczerwone, które chroni naszą skórę.
Kilichowski omawia problemy z badaniami i narracją, która prowadzi do strachu przed słońcem.
Kilichowski omawia wpływ diety na tolerancję na słońce, szczególnie oleje z nasion.
Kilichowski opisuje koncept słonecznego pazuru i jak go osiągnąć.
Kilichowski omawia wpływ okularów przeciwsłonecznych na rytm dobowy i ochronę przed UV.
Kilichowski omawia efekty kremów z filtrem i ich potencjalne negatywne skutki.
Kilichowski wyjaśnia, jak witamina D3 jest produkowana ze słońca i różnice między suplementacją a naturalnym wytwarzaniem.
Kilichowski daje porady dotyczące wystawiania się na słońce i korzystania z witaminy D3.
Podróż do historii helioterapii, opowieść o dr. Augusto Rollierze i jego klinikach w Szwajcarii. Wyjaśnienie, dlaczego ta terapia zniknęła i jest niepopularna obecnie.
Rozmowa o nowej książce autorstwa Sebastyana Kilichowskiego i sposób na zdobycie jednej z trzech egzemplarzy.
Opis badań i teorii na temat UV, ich wpływu na zdrowie, takie jak gospodarka cukrowa, poszerzanie naczyń krwionośnych, efekty na oczach i skórze.
Rozmowa o okularach blokujących światło niebieskie, ich zastosowaniu i efektywności. Wyjaśnienie, dlaczego nie ma potrzeby nosić takich okularów na zewnątrz.
Wyjaśnienie, jak słońce wpływa na poziom kortyzolu i rytm dobowy, a także dlaczego ważne jest, aby się na niego wyjrzeć rano.
Analiza, dlaczego ludzie czują się lepiej w porze dobrej pogody i na słońcu, oparcie na teorii beta endorfin.
Rozdziały i streszczenia generowane automatycznie. Pełna transkrypcja nie jest publikowana — wyszukaj frazę, aby zobaczyć dopasowane fragmenty.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Kontekst i badania:Ten odcinek to rozmowa, nie porada medyczna. Sebastian przedstawia własne stanowisko oparte na książce "Słońce bez filtra" (126 pozycji bibliografii). Poniżej linkujemy dokumenty i badania, do których odnosi się w rozmowie, oraz aktualne stanowiska instytucji - żebyście mogli sprawdzić wszystko samodzielnie.Monografia IARC z 1992 Sebastian odnosi się do IARC Monographs, tom 55 "Solar and Ultraviolet Radiation" (1992): https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK401588/ IARC potwierdziła tę klasyfikację w tomie 100D (2012), po uwzględnieniu 20 lat nowych danych: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK304366/Badania nad filtrami na prawdziwym słońcu Randomizowane badanie Nambour (Queensland, 1621 osób, obserwacja do 2006):Wyniki dla czerniaka: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21135266/Wyniki dla raka kolczystokomórkowego: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10475183/Wyniki dla fotostarzenia: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23732711/ Sebastian omawia to badanie w książce.Zalecenia dla dzieci. Stanowisko amerykańskiej AAP: https://www.healthychildren.org/English/safety-prevention/at-play/Pages/Sun-Safety.aspxOkulary przeciwsłoneczne i rytm dobowy Mechanizm oś skóra-oko-mózg opisuje praca prof. Andrzeja Słomińskiego: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5905393/ Stanowisko WHO w sprawie ochrony oczu przed UV (zaćma, skrzydlik, nowotwory oka): https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/radiation-the-known-health-effects-of-ultraviolet-radiationStanowisko FDA Sebastian cytuje amerykański rejestr federalny. Dokument, z którego pochodzi cytat, to projekt rozporządzenia FDA z 27.08.2007: https://www.govinfo.gov/content/pkg/FR-2007-08-27/pdf/FR-2007-08-27.pdfSkładniki filtrów, oksybenzon, GRASE Badanie wchłaniania filtrów do krwiobiegu (JAMA 2020): https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2759002 Kategorie FDA (tlenek cynku i dwutlenek tytanu jako GRASE, 12 substancji z niewystarczającymi danymi): https://www.fda.gov/media/124655/downloadDawki witaminy D RCT porównujące 400 / 4000 / 10 000 IU dziennie przez 3 lata (JAMA 2019): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31454046/ Badanie VITAL, 25 871 osób (NEJM 2019): https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1809944 Polskie wytyczne suplementacji witaminy D dla populacji: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10535561/Helioterapia, Finsen i Rollier Nagroda Nobla dla Nielsa Finsena, 1903: https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1903/finsen/facts/Praca prof. Andrzeja Słomińskiego "How UV Light Touches the Brain and Endocrine System Through Skin, and Why", Endocrinology 2018, pełny tekst bezpłatnie: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5905393/📍 Rozdziały: - Wstęp2:25 - UV to tylko 3-5% światła słonecznego3:14 - Monografia z 1992 roku, na której opiera się cały strach6:16 - Ponad połowa słońca to światło czerwone i podczerwone8:41 - Dlaczego wschód i zachód słońca są czerwone9:53 - Czy filtry to wystarczająca ochrona10:57 - Jak przetrwaliśmy tysiące lat bez kremu z filtrem13:59 - Dieta a poparzenia15:40 - Fototyp skóry18:10 - 60% oliwy z oliwek to nie jest oliwa z oliwek19:06 - Okulary przeciwsłoneczne oszukują Twój mózg20:28 - Melanina28:44 - Słońce a gospodarka cukrowa i senność po posiłku32:21 - Jak powstaje witamina D3 i co ma do tego cholesterol34:52 - Jak organizm rozwozi witaminę D338:12 - Nagroda Nobla za leczenie światłem w 1903 roku39:03 - 36 klinik, w których leczono ludzi słońcem42:51 - Badanie polskiego naukowca, które warto przeczytać43:41 - Do czego naprawdę potrzebujemy UV46:33 - Alergia na słońce48:58 - Jak Sebastian spędza czas na słońcu50:53 - Nikt nie zastąpi słońca52:33 - Producent może kłamać55:01 - Świecili w plecy, a poprawił się wzrok56:25 - Okulary z filtrem niebieskiego światła59:16 - Dlaczego niebieskie światło bez czerwonego szkodzi1: - Czujesz się jak po dniówce w kopalni, choć nic nie zrobiłeś1: - Światło cyjanowe 480 nm, czyli przełącznik dnia i nocy