Żukowo w gminie Samborzec

No i wszystko to świadczy o tym, jaki tu jest jeszcze duży potencjał w tym terenie i rzeczywiście trzeba się w Żukowie rozglądać, bo może i my na coś ciekawego natrafimy kiedyś. Czyli przez wieki, tak jak mówiliśmy, te tereny były zaludnione, no ale to były czasy pradziejowe. Jeżeli jednak przejdziemy już do tych dokumentów pisanych, No to mamy wiek XV, czasy Jana Długosza, który wielokrotnie przychodzi nam z pomocą ze swoją Księgą Uposażeń Diecezji Krakowskiej. Tym bardziej, że to jest pierwsza pisana, znana nam, zmianka na temat Żukowa, czyli dość późna, tak moglibyśmy powiedzieć. No i mimo, że jest też to skromna notatka, bo niejakoś szalenie rozbudowana, to jednak już o najważniejszych sprawach dzięki Janowi Długoszowi możemy coś powiedzieć w odniesieniu do Żukowa.

No bo wynika z tej informacji, że Żuków należał tak jak i obecnie do parafii Samborzec, że jego właścicielami, dziedzicami byli Warsius, to takie no trochę dziwne imię, i Jan, którzy posługiwali się herbem Rawa, czyli inaczej Rawicz, a więc panna na niedźwiedziu jadąca, tak ten herb wygląda. No i do tego drugie zdanie napisał Jan Długosz, dla nas bardzo ważne, że jest tutaj, o tym często wspominamy, unicum predium militare, czyli wyjątkowy, unikatowy folwark rycerski. No i że jest tutaj pięć łanów kmiecych, z których to dziesięcina zarówno snopowa jak i konopna w wysokości siedmiu grzywien jest przeznaczana dla kościoła w Samborcu.

No i teraz bardzo ciekawy motyw, to jest ten właśnie motyw dotyczący wyjątkowego folwarku rycerskiego. Wspominamy, że mniej więcej 300 razy Jan Długosz pisał o takich właśnie wyjątkowych folwarkach rycerskich i one są interpretowane w ten sposób, że to musiała być z jednej strony obronna siedziba, a z drugiej strony reprezentacyjna, czyli ktoś mieszkał w obiekcie, który jednocześnie był obiektem militarnym. No i teraz w Żukowie taki obiekt się znajdował. Mamy o tyle problem, że z późniejszych informacji wynika, że nie było tutaj zabudowań dworskich. Nawet wprost w niektórych dokumentach jest to napisane. Nie ma tutaj żadnych zabudowań dworskich. Są role dworskie, ale nie ma zabudowań dworskich.

I między innymi duża część wsi znajduje się tak troszeczkę dzisiaj na uboczu od tej głównej drogi. Właśnie za tą czarną wodą, po prawej stronie jak od Śmiechowic idziemy. No i być może, że właśnie tam należałoby szukać tego folwarku rycerskiego wyjątkowego. Natomiast nie ulega wątpliwości, mnie się przynajmniej tak wydaje, że konkurencja tych gorzyczan, do których będziemy zmierzać, kiedy przez Żuków sobie przechodzimy, W których to Gorzyczanach znajdował się zamek? Och, no to rzeczywiście już chyba nie mamy wyjścia, tylko w jakiejś perspektywie bliskiej będziemy o Gorzyczanach musieli powiedzieć. Zamek nieistniejący, więc nie ma go w krajobrazie, ale istniał kilkaset lat i to prawdopodobnie spowodowało taka konkurencja, że przestał mieć znaczenie ten rycerski folwark w Żukowie, a w dodatku jeszcze u Jana Długosza mamy tych dziedziców,

Chociaż Jan Długosz raczej swoją księgę rozpoczął około roku 1450, no i pisał aż do śmierci, czyli do 1480. To jest więc ta druga połowa XV wieku. A o Warcjusie, czyli to dziwne imię Herburava, czyli na pewno z tej rodziny się wywodzącym, pisano na początku XV wieku. Czyli są takie wzmianki dotyczące tego, że był Warsius w 1427 roku wymieniany de Bogucice i wymieniany jako de Krczikowice. To są okolice na północ od naszego regionu, ziemi sieradzkiej i w tamtych okolicach Warsius właśnie występował, ale też w 1431 roku

Jest wymieniony Warsius, który był kasztelanem zawichojskim, czyli no to już nasz teren. Gdybyśmy przyjęli, że on jednak żył np. do 50., 1450. czy 60. roku, no to być może, że tym Warsiusem, właścicielem Żukowa, był ten właśnie człowiek, o którym mówimy od 1427 roku. Długosz też wspomina o Warsiusie Herburawa, który był właścicielem takiej wsi Dąbrówka przy omawianiu okolic Wierzbicy dzisiejszej, czyli też na północ od nas. Albo też mogło być tak, że mówimy o jednym i tym samym człowieku lub o tym, że był ojciec i syn, co nie było rzadkością w niektórych rodzinach, którzy używali tego samego imienia. No i dlatego w takiej dłuższej perspektywie czasowej moglibyśmy ich rozpatrywać.

No ale w XVIII wieku tak pisano. Karczemka z Dylów W słupy stawiana, pod snopkami, niewjezdna, czyli nie wjeżdżano do środka, nie była więc taką przejazdową, bo robiono karczmę właśnie w ten sposób, żeby można było wjechać powozem i wtedy dopiero odstawiano konie, rozkulbaczano je, na przykład padał sobie deszcz, a my byliśmy już w środku, kiedy była wjezdna karczma. Ta akurat była niewjezdna, z której intrata do arendy No więc też ciekawe, gdzie ta karczma mogłaby się znajdować, ale mamy też takie informacje, które dotyczą, wspominaliśmy, że za czasów Długosza było pięciu kmieci, a w tej lustracji z połowy XVI wieku zapisano, że było ośmiu kmieci, ale na połowach łanów.

Więc mamy z takich zapisów sporo różnych informacji, Oczywiście są one bardzo szczegółowe też, ale układają się w taką sytuację społeczno-gospodarczą i od Długosza poczynając na szczęście w przypadku Żukowa możemy na dobrą sprawę co kilkadziesiąt lat O konkretnych sprawach powiedzieć. Do tego oczywiście dochodzą już w późniejszych wiekach, czyli w XVIII wieku, a już w XIX to bez problemu, bo są akta metrykalne i od 1810 roku na przykład już imiona, nazwiska mieszkańców, którzy się rodzili, umierali albo brali śluby. Doskonale znamy. Czyli taki zestaw też demograficzny możemy sobie sporządzić. No i raptem obraz miejscowości, która powiedzmy nie jest może jakoś tam mocno znana.