Lwowska Fala. Odc. 318

Płyniemy do Was w niedzielę 4 października 2026 roku. Zapraszamy jak co tydzień na poranne kawosi z Lwowską Falą. A dobry wieczór mówimy nocnym Markom i przyjaciołom na drugiej półkuli, co będą słuchać powtórki audycji dziś i w każdej jednej niedzieli 10 minut po północy. Witamy Państwa bardzo serdecznie, wszystkich Was, przyjaciół Lwowa gdziekolwiek są. Daj tych, co od dziś chcieliby do tego grona dłączyć, przygaliamy do naszej kresowej rodziny i zapraszamy na... 1024 spotkanie ze Lwowem na antenie Polskiego Radia Katowice w programie o kresach nie tylko dla kresowian.

A witają Państwa dr Krzysztof Kiczek, Agnieszka Loch, Wojciech Skobroński i Danuta Skalska. A witamy lwowskim tajemnic. Za każdym razem, jak się zabieram z audycji, to łapię się za głowę nad ilością materiałów, nagra i tekstów, listów, propozycji. No i głowa mi od razu u tego bolić zaczyna. Jak ja się z tym uporam. Chciałoby się dogodzić wszystkim. Zmieścić się na to, na co ludzie czekają. Dać nowe nagrania. Cudowianki, no tych, co się ludzi upominają.

Odc. 318. Odc. 318. Odc. 318. Raz, dwa, trzy, jak batyary lwowskie bałagani. Aj, swaj, draj i wesoła fala, już się do was katura. Lwów, zdrów, słuchaj, Radia Lwów. Lwowska kapela dzień swój zaczyna. Każdy się cieszy, nikt się nie zrzyma. Chłopcy z Podzamcza przyszli w śródmieście. Rozpoczynają koncert nareszcie. Belbas w biedołach, pańcia w beretce, Każden szczęśliwy z ranka humorek.

Słucha tańcu i przymiót muzyce, Kapela zagra, że trzęsie dworek. Lwowskie podwórka, flet i gitara, Kapela lwowska bardzo się stara. Cieszą się starsi, cieszą się dzieci, Złotówka z okna w baniaczek leci. Za Kademusa ferajna wpada. Każdy chce słuchać fajnej kapeli. I nawet Boćko nad nimi krąży. Chociaż muzyki on winie wielu. Na front się pchają, chętnie słuchają. Gnot też nie płacze, muzykę ceni. Kandewę z harbuzem już się kołysze.

Wyciąga portfel, gra i car sie mieni. Tak pod ścianą coś konotuji, Przez cwikier gruby czujnie spozila. Fifa chce wiedzieć, co się tu dzieje, A niech go trafi jasna holida. Gar kotłów galant każdy przystaje, W tętek grosiki rzuca radosne. Mu załagodzi złe obyczaje, Z dobrą muzyką pyle do wiosny. Lwowskie podwórka, flet i gitara. Kapela lwowska bardzo się stara.

Kapela dziś tak wysulutko zagrała, bo mamy dziś w Lwowskiej Fali panią Agnieszkę Loch. Dziennikarz, który w tym sezonie startuje z Tomaszem Kubą Kozłowskim z warszawskim domem Spotkaj z Historią. Oczywiście, że z Lwowem. Tamasiowi. Tajoi, tajoi. Na razie tyle potrafię. Brawo, brawo, brawo. Witam Państwa bardzo serdecznie i cieszę się, że mogę należeć do tej lwowskiej rodziny z panią Danusią na czele. Pierwszą rozmowę w Lwowskiej Fali poprowadzi Agnieszka Loch.

Wincuś, kochani, Wincuś, miał w sobie coś, a teraz... Miałam wyjątkowy kontakt z redaktorem Maćkiem Bakesem. Miał niesamowitą radość życia i humor, którym zarażać potrafił wszystkim. Zresztą trafił swój na swego. Tak żeśmy właśnie rozmawiali i po śląsku i po lwowsku. A zresztą jego rodzice też pochodzili z Kresów. Kiedyś zaprosił mnie do swojej audycji po śląsku. Wszolkatyju nabyfeju.

Nawet mi to nieźle szło. Szkoda, że już go nie ma. Maciek kiedyś wręczył mi audycję o wybitnych Polakach lwowskich, którzy spotkali się na jubiluszu Politechniki Gliwickiej. Ale to były nazwiska. Przyda ci się na szczególną okoliczność, powiedział. No i właśnie taka okoliczność nastąpiła. Macieja Bakesa pożegnaliśmy miniony czwartek na cmentarzu katowickim.

W Politechnice Śląskiej w Gliwicach pod koniec września odbył się piąty zjazd wychowanków Wydziału Architektonicznego Politechniki Lwowskiej. Przedstawiamy Państwu reporterski zapis tego spotkania zatytułowany Nima jak Lwów przygotowany przez Macieja Bakesa. Pan, Panie profesorze, przyjechał tutaj aż z Paryża. Aż z Paryża. Jak Pan zastaje kolegów po latach? Ach, proszę Pana, niewielu zastaje. Cieszę się, że jednak zostałem i są w dobrej formie. Jestem tutaj już nie po raz pierwszy w tym klubie pracowników Politechniki, a teraz tym bardziej wzruszony i uradowany, że tutaj są eksponowane moje grafiki także.

Tak, gdy wyliczysz na łyczaku w tajoi, o tak to brzmi naprawdę. No i dalej i dalej tam te słowa są także zresztą umieszczone w zbiorze lwowskich piosenek lwowskiego przedmieścia, pani Kurcowej, tam można je znaleźć. Dokładnie zapisane. Tutaj przed chwileczką ktoś powiedział, przedstawiając pana Batiar Lwowski. Batiar Lwowski to jest najhonorowszy tytuł, jaki ja znam. Ja dostąpiłem w życiu dwóch honorów. Jeden honor to był, kiedy mi profesor Adam Kuryło, inżynier żelbetnik europejskiej sławy, autor rekonstrukcji stropów Zamku Królewskiego na Wawelu, przysłał ze Lwowa swoją odznakę profesorską jako dziedzictwo. Ja odziedziczyłem po nim Ja wprawdzie jestem tylko docentem, doktorem, habilitowanym inżynierem, architektem.

Bardzo to jest piętrowy tytuł. Ale zostałem niejako mianowany profesorem Politechniki Lwowskiej przez to, że profesor przekazał mi swoją odznakę profesorską w uznaniu dla tego, co ja robię dla Lwowa, co ja robię dla architektury. No i dlatego to jest ten jeden honor do chwały. A drugi honor do chwały jest to, że bywam nazywany Batiarem Lwowskim. To jest tytuł absolutnie honorowy. Nie należy go mylić z żadnym Andrusem czy z żadnym Łobuzem, bo to nie jest zupełnie to. Batiar to brzmi dumnie. O Lwowie, mój Boże, o Lwowie to trzeba było mówić przez lata całe. W 45. roku jeszcze byłem we Lwowie do mego wyjazdu w październiku.

Odczytajmy. Proszę zwrócić uwagę. Zaproszenie jest wystawione na mnie i jest to uroczystość poświęcenia kamienia węgielnego w niedzielę 2 października 1938 roku o godzinie 10.00 rano, którego w obecności protektorów dokona Jego Ekscelencja Ksiądz Arcybiskup. Mamy zaszczyt zaprosić jasnie umieramorzonego Pana Inżyniera Todorowskiego Tadeusza z rodziną. A to jest kościół projektowany przeze mnie. Panie inżynierze, był pan jednym z tych, który organizował pierwszy zjazd absolwentów Politechniki Lwowskiej. To było w 1983 roku, kiedy to jeszcze i o Lwowie i o pańskiej uczelni mówiono w oficjalnych środkach masowego przegazu bardzo niechętnie.

Czy przypuszczał Pan kilkanaście lat temu, dwadzieścia lat temu, że będzie można tak się spotykać i tak o Lwowie mówić, o polskim Lwowie? Na pewno tego nie przypuszczałem, dlatego, bo i na naszym zjeździe pierwszym, w 1983 roku, przysłano nam, że tak powiem, inspicjenta, któregośmy jednak zdołali spławić, tak że nie przeszkadzał nam. Spotykamy się w innej atmosferze, kiedy to wszystko, co wówczas było zakazane, nie jest zakazane. Jest otwarte, można o wszystkim mówić i my o wszystkim mówimy, jak Pan sam był świadkiem tutaj na tym obecnym naszym V Zjeździe Wychowanków Wydziału Architektonicznego Politechniki Lwowskiej.

Panie docencie, czy można zaryzykować tezę, że korzenie współczesnej polskiej architektury sięgają lwowskiej uczelni? Proszę pana, nie tylko, lecz także. Bylibyśmy nieprawdomówni, gdybyśmy twierdzili, że wszystko co najlepsze ze Lwowa. Mnóstwo co najlepsze było ze Lwowa, ale jednak nie wszystko. Była szkoła warszawska, były inne ośrodki. Niemniej jednak to co się działo we Lwowie odniosło taki wpływ na to co się działo potem przez Okres między dwiema wojnami w całej Polsce, że tego niepodobna negliżować. I najwyższy czas, żeby o tym zacząć mówić i mówić coraz szerzej. Nie chowajmy prawdy pod korzec. Co warszawskie w Warszawie, ale co lwowskie temu miastu pod Wysokim Zamkiem.

I tylko o to nam chodzi, żeby nie zapomniano, nie zapomniano roli tego miasta, a jeżeli chodzi o naszą tematykę, dla której tutaj myśmy się zgromadzili, Żeby także architektura lwowska została odznaczona w ogólnej historii architektury polskiej, tak jak jej się to należy. Ona sama o sobie świadczy, jej dzieła o tym świadczą i niechże tak to trwa. W reportażu Macieja Bakesa zatytułowanym Nima jak Lwów udział wzięli absolwenci Wydziału Architektonicznego Politechniki Lwowskiej profesorowie Stefan Dichatteau, Tadeusz Teodorowicz-Todorowski, docent Witold Szolginia oraz magister inżynier architekt Jan Boberski.

Byłam jeszcze wtedy bardzo nieopierzoną dziennikarką i wtedy poczułam, że jestem już w rodzinie Radia Katowice, skoro redaktor Maciej Bakes gratuluje mi audycji. Na pogrzebie katedra była pełna. Byli niemalże wszyscy dziennikarze Radia Katowice, którzy akurat nie prowadzili audycji. Myślimy o nim dobrze, myślimy o nim ciepło i będziemy tęsknić. I mam nadzieję, że widzi z góry, że troszkę się denerwuję, mówiąc do Państwa w mojej pierwszej audycji Lwowska Fala. Już nie zadzwoni, ale może mi się przyśni, coś doradzi. Mam taką nadzieję.

Dla mnie to jest sięgnięcie do żywego serca tradycji i tożsamości polskiej. Lwów, który w swojej dewizie ma Leopolis Semper Fidelis, czyli Lwów zawsze wierny, jest swego rodzaju fenomenem, dlatego że po pierwsze jest to jedyne, chciałoby się powiedzieć, polskie miasto, które zostało odznaczone Krzyżem Virtuti Militari, Ale druga rzecz, która jest niezwykle ważna, o której na ogół zapominamy, tudzież nawet nie wiemy, mianowicie w Warszawie ważne dla nas Polaków, dla naszej tożsamości ważne miejsce jest Grób Nieznanego Żołnierza. I w tym grobie nieznanego żołnierza leży wybrany przez stosowne działania w latach dwudziestego wieku, leży nieznany żołnierz z pobojowiska lwowskiego.

Tam leży orle lwowskie i grób tego orlęcia lwowskiego. Na cmentarzu Orlan Lwowski jest zaznaczony specjalną płytą z mieczem i jest opis, że właśnie z tego grobu został ekskumowany i na lawecie działa, przewieziony do Warszawy i złożony w grobie nieznanego żołnierza, nieznane orle lwowskie. I jest to swego rodzaju pretekst do tego, żeby zadumać się nad polską historią, że gdy Co dwie godziny zmienia się warta honorowa na przygrobie nieznanego żołnierza, którzy oddają cześć temu orlęciu lwowskiemu, które zginęło za Polski Lwów, a Lwów jest poza granicami kraju.

Takie organizacje jak Światowy Kongres Kresowian, który reprezentuję, ale też inne organizacje kresowe, które są obecne tutaj na tym festiwalu kresowym. To one po to są de facto powołane, żeby służyć tej myśli, że my jesteśmy całością historyczną, że nie mamy się obawiać co ktoś pomyśli, co ktoś powie, kto będzie o czymś myślał. Miałem przyjemność jako prezes Polskiego Radia Katowice powoływać Lwowską Falę do życia. I wtedy, kiedy pani redaktor Danuta Skalska rozmawiała ze mną, jak ja jako prezes i redaktor naczelny to widzę, to powiedziałem, że dla mnie ten program nie jest tylko i wyłącznie takim programem wspomnieniowym.

Odc. 319. Niezwykli goście u nas w Centrum Kresowym w Bytomiu. Po raz pierwszy w Światowym Kongresie Kresowian Festiwal Dziednictwa Kresów Lubaczów. Takie wyjście to mamy na specjalne przywitanie. Moi kochani, jak ja się ogromnie cieszę, że tu w centrum kresowym w Bytomiu, że Lwowska Fala ma dzisiaj gości z Lubaczowa.

Teraz trwa akcja też zbierania podpisów stop bandyryzmowi. Też chcemy się w to włączyć. Musimy mieć zebrane 100 tysięcy podpisów, żeby można było tą akcję w jakiś sposób zakończyć szczęśliwie i złożyć podpisy do Marszałka Sejmu. W hotelu przy ulicy Żywieckiej 93 odbędzie się wykład, prelekcja zatytułowana Ostatni świadkowie ukraińskiego ludobójstwa na Polakach. Sąsiedzi. Zapraszamy 8 października o godzinie 16.30. Będę powtarzała co tydzień, że potrzebna nam jest wiedza o historii. No i lwowska piosenka, bałag i humor.

I silna ekipa, co w każdej jednej niedzieli bierze się do roboty. Doktor Krzysztof Kiczek, Agnieszka Loch, Wojciech Skowrajski, no i ja. Danuta Skalska. I ta fala Nigdy nie nawalam! Bóg jest w nas. We wspomnieniach, w marzeniach, w snach. Bóg jest w nas. Epopeja bez końca trwa. Bóg jest w nas. W naszych sercach zatrzymał się czas.

Lwowska Fala