RP444: Polskie powstania narodowe

W wyniku powstania powstało wiele dzieł literackich, pełnych cierpienia, pełnych patosu, wzniosłości, tęsknoty za wolnością. Dzieł, które kształtowały polską tożsamość narodową. Mijają lata, mija ponad 30 lat. Ludzie, którzy urodzili się po 1831 roku, są już dorośli i osobiście nie pamiętają powstania. Znają powstanie listopadowe tylko z opowiadań swoich ojców. Przez te 30 lat w Polsce powstały dwie frakcje, dwie opcje polityczne. To byli biali i czerwoni. Biali to byli politycy umiarkowani.

Oni reprezentowali szlachtę, ziemiaństwo, ludzi bogatych. Ci ludzie nie chcieli uwłaszczenia chłopów, bo to nie było im na rękę. Byli zbyt wygodni. Biali chcieli dojść do niepodległości drogą pokojową. Z kolei czerwoni to byli radykałowie. Ci, którzy chcieli wywołać powstanie, mieli pomysł wzmocnienia polskich sił powstańczych przez uwłaszczenie chłopów. To znaczy przez nadanie chłopom wolności i Wcielenie ich do wojska. Przywódcy Czerwonych mówili, że trzeba wywołać powstanie, bo wtedy cała Europa zobaczy, jak wspaniale Polacy walczą o swoją wolność, no i z pewnością dostaniemy pomoc od innych krajów.

Ale jak to było? Jak to się stało, że wybuchło powstanie w 1863 roku? 10 lat wcześniej, przed tym powstaniem, Rosja przegrała w tzw. Wojnie Krymskiej. To była bardzo kosztowna wojna dla Rosji. Rosjanie zajęci wojną pozwolili trochę na ulgę tutaj w Polsce. Polacy poczuli się trochę silniejsi. Na tyle, że zaczęto myśleć o możliwości odzyskania niepodległości. Tak jak mówiłem, biali chcieli to zrobić w sposób pokojowy, a czerwoni, czerwoni chcieli walki. Po 25 latach, po powstaniu listopadowym, o którym mówiłem wcześniej, car złagodził cenzurę.