AI na rynku pracy - rewolucja czy ewolucja?

Kompas Rynku Pracy. Podcast Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie o zmianach, trendach i wyzwaniach współczesnego świata zawodowego. Dzień dobry. Zapraszam na kolejny odcinek podcastu Kompas Rynku Pracy. To jest podcast Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie, w którym mówimy o ludziach, trendach i sytuacji na polskim i mazowieckim rynku pracy. Dziś bohaterką odcinka będzie sztuczna inteligencja. Sztuczna inteligencja, która zadomowiła się już na dobre i w polskich firmach, i w polskich domach, trafiła pod strzechy. I o tym, jaki ona ma wpływ i czy w ogóle ma, w jakim zakresie, w jakim kontekście na rynek pracy w Polsce i na Mazowszu. O tym, czy boimy się sztucznej inteligencji, czy może podchodzimy do niej z entuzjazmem.

O tym, jaki ona ma, czy będzie miała, czy może mieć wpływ na nas W przyszłości będę rozmawiał z ekspertem rynku pracy z Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie, Pawłem Trojanowskim. Dzień dobry Pawle, witam serdecznie. Witam serdecznie, bardzo mi miło. Pierwsze pytanie, zacznijmy od tego, interesuje mnie, kiedy po raz pierwszy użyłeś sztucznej inteligencji? Czy w pracy, czy zawodowo, czy prywatnie? Pamiętasz tę sytuację? Kiedy pierwszy raz użyłem, to chyba nie jestem w stanie sobie przypomnieć. Na pewno był to koniec roku 2023, więc można powiedzieć wraz z tym momentem, jak czat GPT się pojawił i zaczął być taką ciekawostką początkowo.

Ja mam jednak tendencję do tego, żeby szukać nowości, Analizować, co nowego się pojawia i analizować i patrzeć, do czego można to wykorzystać. Więc na pewno było to zaraz na samym początku. Pamiętam natomiast, że już na początku 2024 roku, zachęcony trochę przez kolegę, napisałem pierwszy artykuł do Biuletynu Mazowiecki Rynku Pracy, który Wtedy nosił tytuł Mój współpracownik sztuczna inteligencja. Więc już wtedy dostrzegłem coś, co tak naprawdę myślę, że najgłębiej jest, takim jest moim najgłębszym przekonaniem, że sztuczna inteligencja jest takim naszym trochę już dzisiaj współpracownikiem, bez którego trudno się obejść.

Bardzo często tak jest. Natomiast w przypadku szerszej inteligencji absolutnie nie można tak robić. To jest błąd, który może nas bardzo drogo kosztować. To ułatwia, to na pewno pomaga, wspiera, jest pewną inspiracją, ale absolutnie nie możemy do tego podchodzić bezkrytycznie. Teraz porozmawiajmy o wykorzystaniu sztucznej inteligencji na rynku pracy na Mazowszu, ponieważ tutaj jesteśmy, tu pracujemy. Ty będąc ekspertem rynku pracy, będąc od lat związanym z rynkiem pracy na Mazowszu, wiesz, że coraz częściej firmy, organizacje, przedsiębiorstwa sztuczną inteligencję wykorzystują. Powiedz mi, czy to jest realne wykorzystywanie tych narzędzi?

Więc można zauważyć, że to praktyczne wykorzystywanie sztucznej inteligencji jest najprawdopodobniej jeszcze większe niż to deklaratywne. A powiedz mi w takim razie, jeżeli chodzi o rynek pracy, pracodawcę i pracownika i wykorzystanie sztucznej inteligencji. Twoim zdaniem, czy według twojej wiedzy, jak ją wykorzystuje w Polsce na Mazowszu pracodawca, a jak pracownik? I czy to jest albo może być połączone? Czy oni współpracują, czy każdy niezależnie od siebie wykorzystuje takie narzędzia? Bardzo dziękuję za to pytanie, ponieważ ono dotyka sedna momentu przełomowego, w którym znajduje się rynek pracy.

Ponieważ ja mam takie przekonanie, że dzisiaj wykorzystywanie sztucznej inteligencji jest bardziej domeną pracownika niż menadżera przełożonego pracodawcy. Rozumiesz? Pracownik, który na co dzień wykonuje jakieś zadanie, To jest takie pojęcie, które się nazywa job crafting, czyli ułatwianie sobie swojego stanowiska pracy i szukanie rozwiązań, które pozwolą mi wykonywać to zadanie lepiej, łatwiej, a na pewno szybciej. I tutaj sztuczna inteligencja jest pod ręką. Tak, bo sztuczna inteligencja przygotuje

Masz to pod ręką, to jest w twoim komputerze. Logujesz się i już masz. Więc jeżeli logujesz się i już masz i stoją przed tobą zadania i jak popróbujesz, nagle okazuje się, że to jest zaskakująco łatwe uzyskać pierwszą wersję czegoś, jakiejś odpowiedzi, jakiegoś rozwiązania zadania, które przed tobą jako przed pracownikiem zostało postawione. Ale mówiłeś o tym, że pracownik Twoim zdaniem częściej wykorzystuje czy w szerszym zakresie niż menadżer czy pracodawca. Ale czy ten pracownik w związku z tym nie obawia się o swoje miejsce pracy?

Chciałbym, żeby się nie obawiał. Już tłumaczę dlaczego. Bo to nie zmienia faktu, że on swoje zadanie wykonał. Zmienia sposób wykonania tego zadania. Zmienia postać rzeczy, kwestia efektywności i produktywności. No bo jeżeli pewne zadania zajmowały dni, tygodnie, teraz zajmują godziny, minuty, no to siłą rzeczy produktywność, efektywność tej pracy wzrasta. Jeżeli ktoś w tym momencie powie, no to po co mi iluś tam pracowników, to tak jakby powiedział, no dobrze, no to już osiągnęliśmy szybciej pewną produktywność czy efektywność, to nam tyle wystarczy, to się zatrzymajmy. Nie zatrzymujmy się, ja apeluję do pracodawców, nie myślmy w tych kategoriach.

Przeanalizujmy, skoro ten pracownik robi zadania efektywniej, robi produktywniej, no to pojawia się przestrzeń czasowa, którą można zagospodarować. I tutaj nawiązując do naszej branży, do rynku pracy. Nasza branża bardzo często sygnalizowała, że jedną z najcenniejszych rzeczy, między innymi w doradztwie zawodowym, poradnictwie zawodowym, jest bezpośredni kontakt z człowiekiem. No ale na niego brakuje czasu, no bo są raporty, zestawienia, analizy, bo trzeba przygotować prezentacje, trzeba przygotować materiały. No właśnie, tą sferę powoli będzie można efektywniej realizować dzięki między innymi sztucznej inteligencji.

Więc tu jest myślę, że takie optymistyczne spojrzenie na tą kwestię, że sztuczna inteligencja Nigdy nie jest tak, że jakikolwiek wynalazek, a to jest jeden z wynalazków, to jest rozwiązanie technologiczne, które zadomowiło się w świecie komunikacyjnym. Każdy wynalazek powoduje zmiany. Zmiany na rynku pracy, no bo wynalazek to jest narzędzie, proces czy jakieś rozwiązanie marketingowe. Takie są typy innowacji. Powoduje zawirowanie na rynku pracy, ale nie powoduje automatycznie, że nagle wszyscy stają się bezrobotni. Jakie twoim zdaniem ryzyka są dla pracodawcy i pracownika, albo rozdzielając?

Pracodawcy od pracowników. Ja bym chciał wrócić, właśnie odpowiadając na twoje pytanie, chciałbym wrócić do kwestii pracodawcy. Ja bym nie chciał być źle zrozumiany, że wychodzę z założenia, że pracodawcy nie interesują się sztuczną inteligencją, czy jak gdyby nie wiedzą, co robią ich pracownicy. To nie o to chodzi. Tylko ja mówię, że szybciej pracownik zrozumie potencjał sztucznej inteligencji dlatego, że z niej korzysta, I tu ciekawostka. Wszyscy ci, którzy korzystają ze sztucznej inteligencji, to jest z moich obserwacji, są jeszcze bardziej entuzjastycznie nastawieni do swojej pracy i widać u nich większe zaangażowanie. To prawda.

Wykorzystujcie te narzędzia. Apel do menadżerów, że jest sztuczna inteligencja, więc no dobrze, pozwolimy naszym pracownikom, niech wykorzystują, bo są efektywniejsi. Jeżeli Manager, pracodawca będzie świadomy jaką potęgą są narzędzia sztucznej inteligencji, czyli co można zrealizować przy ich wykorzystaniu. To on będzie inaczej zarządzał. On będzie inaczej zarządzał pracą ludzi, zadaniami ludzkimi, czasem pracy swoich pracowników, no bo on jest od tego. Więc to nie jest tak, że sztuczna inteligencja eliminuje pewne zadania,

Na pewno to nie jest tak, że hurtem eliminuje miejsca pracy, bo taki slogan ze szkoleń AI-owych brzmi Ci, którzy potrafią wykorzystywać sztuczną inteligencję, zastąpią tych, którzy jej nie potrafią wykorzystywać. Czyli tu sprawa rozbija się nie o twoje miejsce... Long life learning. Long life learning, oczywiście. Sprawa rozbija się o kompetencje. Opracowany został na zlecenie Wojewódzkiego Urzędu Pracy raport na ten temat. I do tego chciałem teraz nawiązać. Zacznijmy od tytułu, bo tytuł ja muszę przeczytać dlatego, że on jest długi. Sztuczna inteligencja jako mechanizm tworzenia zapotrzebowania na kompetencje i kwalifikacje pracowników w województwie mazowieckim.

Perspektywa średnio i długookresowa. I ten raport wskazuje na sektory na Mazowszu, które do 2040 roku zyskają najbardziej. Moje pytanie. Jeżeli jestem teraz nauczycielem, lekarzem albo pracuję w firmie usługowej, to powiedz, jak AI może zmienić moją pracę za kilka lat? AI zmienia Twoją pracę już dzisiaj, nawet nie za kilka lat. Ja unikam tej perspektywy długoletniej, bo ten raport, który prezentowaliśmy w 2025 roku, bo jego wyniki były w 2025 roku, a mamy 2026 rok, jest cały czas aktualny, ale już

Pewne rzeczy wyglądają inaczej. To już przyspiesza. Sztuczna inteligencja rozwija się nie w postępie arytmetycznym, tylko geometrycznym. Ja bardzo lubię tytuł tego raportu, ponieważ on jest trudny, ale zwróć uwagę, że on jest pozytywny. Tam jest mechanizm tworzenia zapotrzebowania. W tym tytule nie ma sztuczna inteligencja jako proces, który zabierze wam pracę. Tam jest mechanizm tworzenia zapotrzebowania na co? Na kompetencje. Jeżeli mówimy o mechanizmie zapotrzebowania na kompetencje, to powtórzę, ci, którzy potrafią wykorzystywać sztuczną inteligencję, najprawdopodobniej zastąpią tych, którzy jej nie potrafią używać.

I to jest świat pojęcia, które doskonale znane jest pokoleniu transformacji ustrojowej w Polsce. Bo ja pamiętam, kiedy przygotowując się do egzaminów na Uniwersytet Warszawski na politykę społeczną, bardzo często pojawiało się słowo strukturalne bezrobocie. I oczywiście możemy mówić o strukturalnym przetasowaniu na rynku pracy. Strukturalnym możliwej i bezrobociu. To znaczy, strukturalne to jest takie, że jest Brak zapotrzebowania na kompetencje, nazwę je to, archaiczne. Tradycyjne?

Natomiast co zrobi pracodawca? Pracodawca zaraz ogłosi ofertę pracy dla kogoś, kto potrafi wykorzystywać tą szefczą inteligencję. I o tym mówi ten raport. To znaczy on mówi, że wiele będzie takich branż, w tym te, o które wskazałeś. Koszma zdrowia, edukacja, usługi. To są branże, które nasz raport nazywa transformacyjnymi. Czyli to są branże, w których zapotrzebowanie na osoby, które będą potrafiły korzystać, współpracować ze sztuczną inteligencją będzie rosło. I znowu, tu odpowiedź jest analogiczna co do naszej branży, bo nasza branża, czyli rynek pracy, to jest też branża, w której mamy właśnie do czynienia z ludźmi.

My pracujemy z ludźmi i to z ludźmi, zobacz, z dwóch stron, czyli z jednej strony mamy tych, którzy tej pracy poszukują albo chcą ją zmienić i tych, którzy tą pracę dają. Tu jest człowiek i tu jest człowiek. I co jest najistotniejsze? Kiedy nastąpi mecz, dopasowanie? Kiedy ci, którzy pracę szukają albo chcą ją zmienić, mają kompetencje, których ci, którzy pracę dają, potrzebują. I wtedy jest dopasowanie. I teraz odpowiadając na twoje pytanie, nauczyciel, który Będzie potrafił wykorzystywać sztuczną inteligencję, jemu mniej czasu zajmie przygotowanie się na zajęcia. On szybciej wykorzystując sztuczną inteligencję, abstrahuje oczywiście tutaj od kwestii ryzyka, to znaczy pamiętajmy, wszystkie przepisy prawne

Ogromną ilością danych, co do tej pory było tak naprawdę niemożliwe albo dostępne dla nielicznych. Jeżeli chodzi o nauczyciela, nauczyciel może dokonywać analizy postępów łącznie, może przygotować indywidualne zestawy ćwiczeń szybciej, sprawniej. I uczestniczyłem w konferencjach, na których nauczyciele nauczycielom mówili, skorzystajcie z tych narzędzi. Łatwo przygotujecie materiały edukacyjne. W tym raporcie, o którym mówimy, który został stworzony na polecenie i na potrzeby Wojewódzkiego Urzędu Pracy, programowanie znajduje się dopiero na siódmym miejscu na liście różnych kompetencji, które warto byłoby poznać, które warto byłoby zdobyć, żeby się sprawnie poruszać czy na rynku pracy obecnie, czy generalnie, jeżeli chodzi o pracę ze sztuczną inteligencją.

Człowiek musi wiedzieć czego chce od robota, maszyny czy suszej inteligencji. To znaczy najpierw musisz zdefiniować problem. Chociaż bardziej wolę używać słowa wyzwanie niż problem. Albo może jeszcze pójdźmy dalej. Kompas Rynku Pracy Uważam, rozmawiam, mówię, bzdura kompletna, najczęściej wykorzystujecie urządzenie, które się nazywa smartfon, a nie telefon, do tego, żeby wejść w ten cyfrowy świat.

Więc ta kompetencja jest ważniejsza niż wymyślenie kawałku kodu. Przepraszam wszystkich informatyków i programistów. Nie chcę nikogo obrażać, bo to nie na tym to polega, że ja bagatelizuję i mówię, że to jest takie łatwe. Programiści informatycy może na tym etapie juniorskim rzeczywiście dzisiaj odczuwają, że trochę się drzwi przed nimi zamknęły, ale to znowu ich Umiejętności pracy z danymi na pewno będą transformowały i na pewno okaże się, że oni dalej są cenni na rynku pracy, ale ich kompetencje muszą ulec aktualizacji.

To tak naprawdę oni muszą słuchać rynku. Wszyscy musimy słuchać rynku. Co powie ta strona, czyli strona pracodawcy? Czego pracodawca potrzebuje? Long life learning staje się Wręcz czymś obowiązkowym. Ja jestem fonem. Aktualizacja wiedzy, umiejętności, postaw, czyli aktualizacja kompetencji, to jest czynność bieżąca dla każdego. A Polska przed tym ma My stoimy przed ogromnym wyzwaniem, bo moje doświadczenia we współpracy w ramach projektu Reward na to wskazują, jeżeli chodzi o współpracę z partnerami zagranicznymi.

Byłem zaskoczony poziomem implementacji, wdrożenia rozwiązań sztucznej inteligencji w funkcjonowanie organizacji i przedsiębiorstw w Irlandii. Ale tu ciekawostka. Poziom kompetencji cyfrowych jest znacznie wyższy wśród społeczeństwa irlandzkiego niż polskiego. W Polsce szacuje się, że to są badania GUS-owskie, szacuje się, że nieco ponad 50% osób deklaruje, że posiada aktualne kompetencje cyfrowe. W Irlandii to jest 80%. Irlandia to jest niewielki kraj, który ludnością jest zbliżony do województwa mazowieckiego, więc to trzeba gdyby mieć skalę, który jest krajem też mocno usługowym, a jak już rozmawialiśmy, w tych usługach ta sztuczna inteligencja się rozwinęła i Irlandia bardzo mocno stawia na rozwój pracy zdalnej.

Modyfikuje swoje ustawodawstwo, szuka rozwiązań elastycznej pracy zdalnej i jeden z przykładów, który był pokazany w Irlandii, który myślę, że w dużej mierze też powinniśmy o tym przynajmniej myśleć. Inaczej wygląda polska gospodarka, inną mamy strukturę zatrudnieniową, jeżeli chodzi o branżę, ale mimo wszystko to jest bardzo ciekawe rozwiązanie. Irlandczycy stworzyli sieć ponad 400 connected hubs. Są to przestrzenie do pracy rozproszonej, połączone jednym systemem. To ładnie brzmi, natomiast już tak precyzując, tak?

To są miejsca, do których możesz przyjść, Za niewielką opłatą rozpocząć pracę zdalną. U nas w głowie cały czas jest myślenie o pracy zdalnej w kontekście takim, że praca zdalna to jest praca zza biurka w domu. Dokładnie tak. W Irlandii zrobiono krok dalej, to znaczy nie musisz mieć sprzętu komputerowego, oprogramowania, firewallów, programów antywirusowych, kamery itd., mikrofonu, żeby realizować, czyli nie musisz wyposażać swojego domu w swoje miejsce pracy. Po co? Tym bardziej, że ono się dynamicznie, jest postęp cyfrowy, technologiczny. Stworzono miejsca bardzo rozproszone, czyli w siedzibach organizacji pozarządowych, w siedzibach urzędów, ichniejszych urzędów administracji lokalnych, urzędów gminnej, w miejscach takich jak jakieś lokalne punkty aktywności, stworzono po prostu stanowiska pracy, z których ludzie mogą wyjść