Mentionsy Mentionsy
GreenEdge: Best in BESS
GreenEdge: Best in BESS

39: Decommissioning i End-of-Life

12.09.2026 ·33 min 38 s · 9 rozdziałów

Co się dzieje z magazynem energii, kiedy przestaje pracować? To pytanie, które dziś powinien sobie zadać każdy, kto ma w portfelu projekt BESS. Prawo regulujące koniec życia baterii już obowiązuje, część jego przepisów jest żywa od ponad roku, a mimo to niewiele osób w branży wie, że nakłada to na nich konkretne obowiązki już dzisiaj.W tym odcinku rozkładamy na czynniki pierwsze unijne rozporządzenie o bateriach i pokazujemy, dlaczego to wcale nie zagraniczny dostawca ogniw, tylko najczęściej Wasza własna spółka celowa, staje się prawnym "producentem" odpowiedzialnym za odbiór i recykling. Tłumaczymy, kiedy kontener staje się odpadem niebezpiecznym, jakie limity czasu magazynowania i wymogi transportowe to za sobą niosą, i co się naprawdę dzieje, kiedy firma odpowiedzialna za utylizację znika z rynku, zanim dojdzie do demontażu. To pytanie dotyczy nie tylko inwestora, ale też rolnika, u którego dzierżawicie ziemię..Więcej praktycznych analiz znajdziecie na: https://greenedge-solutions.com/Jeśli chcecie uporządkować wiedzę Waszego zespołu lub samemu rozwinąć swoje kompetencje, zapraszamy na szkolenia: https://greenedge-solutions.com/pl/szkolenia-bess/

0:00 · Wprowadzenie i temat 1

GreenEdge. Best in BESS. Odcinek 39. Decommissioning i End-of-Life. Cześć, witam Was serdecznie w 39. odcinku podcastu GreenEdge – Best in BESS. Dzisiejszy temat różni się od naszych ostatnich odcinków, ponieważ zamiast mówić o tym, jak projekt magazynu NRKi postawić, będziemy dzisiaj mówić o tym, co się z nim dzieje, kiedy trzeba go rozebrać. Można by powiedzieć, że to temat na później, że przecież pierwsze duże polskie magazyny dopiero co ruszają, ale okazuje się, że właśnie teraz jest dobry moment, żeby o tym porozmawiać. Prawo, które reguluje to, co dzieje się z baterią po jej życiu operacyjnym już dzisiaj obowiązuje i część jego zapisów jest żywa od ponad roku, a mimo to niewiele osób w tej branży w Polsce wie, że nakłada to na nich już teraz konkretne obowiązki.

5:12 · Unijne prawo i rozporządzenie 2

Ten paszport ma zawierać m.in. dane o stanie zdrowia baterii i systemu zarządzania baterią, czyli dokładnie te informacje, które dzisiaj utrudniają rozwój rynku Second Life, o czym powiemy za chwilkę. W perspektywie 2031 roku wchodzą minimalne progi zawartości materiałów z recyklingu w nowo produkowanych bateriach. 16% kobaltu, 85% dołowiu, 6% litu, 6% niklu i te progi rosną jeszcze szybciej od 2036 roku do 26% kobaltu i 12% litu. Tu warto dodać nawiasem, bo to akurat dobra wiadomość dla większości z Was pracujących z chemią LFP. Te progi uderzają najmocniej w baterie z wysoką zawartością kobaltu i niklu, czyli NMC, podczas gdy LFP jest tu w dużo lepszej pozycji, choć i tak obejmują ją wymogi dotyczące odzysku litu.

Ale teraz przejdźmy do rzeczy, która moim zdaniem jest takim clue tego dzisiejszego odcinka. To jest ten element, który najczęściej umyka w rozmowach o odpowiedzialności za ten end-of-life, czyli koniec życia naszego magazynu energii. Rozporządzenie unijne posługuje się pojęciem producenta. Jak zwykle z rozporządzeniami unijnymi takie nazewnictwo jest trochę mylące. No bo to właśnie na producencie spoczywa rozszerzona odpowiedzialność, czyli obowiązek finansowania zbiórki, przetwarzania i spełnienia celów recyklingowych. Tylko problem jest taki, że definicja producenta w tym rozporządzeniu nie jest tożsama z tym, kogo intuicyjnie nazwalibyście producentem baterii. No właśnie, a więc producentem w rozumieniu tego przepisu jest każdy. Producent, importer albo dystrybutor, kto jako pierwszy udostępnia baterie na terytorium danego państwa członkowskiego.

17:00 · Kontraktowa struktura projektu 1

To jest właśnie tzw. Second Life, czyli drugie życie baterii. No i rozporządzenie unijne wprost to uwzględnia. Definiuje pojęcie ponownego wykorzystania i nakłada na producenta obowiązek udostępnienia operatorowi Second Life danych o stanie zdrowia baterii systemu zarządzania baterią. No i wyznacza też warunki, kiedy taka bateria formalnie przestaje być traktowana jako odpad. No i oczywiście dobra wiadomość. Nie musimy mówić o tym teoretycznie, bo mamy już konkretny polski przykład. Tauron uruchomił w Jaworznie instalację, którą sam opisuje jako pierwszy w Polsce przemysłowy magazyn energii zbudowany z ogniw z drugiego obiegu. To magazyn o mocy 150 kW i pojemności też 150 kWh, zbudowany z czterech modułów bateryjnych po 78 ogniw każdy.

20:00 · Klasyfikacja odpadów 3

Efekt jest taki, że NMC zdjęte z autobusu po spadku do powiedzmy tych 70 czy 80% pierwotnej pojemności Wciąż potrafi mieć parametry porównywalne z fabrycznie nową baterią LFP. Krótko mówiąc, zużyte NMC z transportu to atrakcyjny kandydat na drugie zastosowanie w magazynie stacjonarnym, bo mimo utraty części pojemności, wciąż ma z czego czerpać. Z LFP sprawa wygląda zupełnie inaczej i to jest coś, co warto zrozumieć zanim ktoś założy, że każda zdegradowana bateria nadaje się do tego Second Life. Na tych samych zasadach. LFP ma niższą gęstość energii już na starcie, więc kiedy spadnie do powiedzmy 60% stanu zdrowia, jej parametry nie są już konkurencyjne wobec nowych ogniw LFP w projekcie, który ma normalnie zarabiać na rynku bilansującym czy na arbitrażu cenowym.

Żeby uzyskać tą samą użyteczną pojemność, trzeba by zastosować znacznie więcej takich zdegradowanych modułów, które oczywiście zajmują więcej miejsca. A i tak będą miały dużo krótszą żywotność. Zastosowania dla takiego LFP wciąż istnieją, tylko przesuwają się w stronę mniej wymagających ról, np. jako rezerwa pojemności, zasilanie awaryjne czy backup energetyczny, gdzie będzie bardziej liczyć się dostępność, a nie maksymalna gęstość czy sprawność cyklu. Na świecie model Second Life dla ogniw transportu jest już bardziej dojrzały niż w Polsce. Amerykańska firma B2U Storage Solutions prowadzi od 2020 roku instalację hybrydową łączącą fotowoltaikę i magazyn energii w Kalifornii, zbudowaną z ponad 1300 wycofanych pakietów bateryjnych z samochodów elektrycznych Hondy i Nissana, która od początku 2023 roku urosła do 25 MWh pojemności, czyli skala już bardzo utility.

Problem, i to jest bardzo uczciwa uwaga na koniec tej części, polega oczywiście na tym, że sposób podziału kosztów i korzyści między pierwotnym producentem a operatorem Second Life nie jest dziś nigdzie uregulowany. Ani w rozporządzeniu, ani w polskim prawie. To zostawiono zupełnie otwarte do negocjacji handlowych albo do reguł organizacji odpowiedzialności producenta, które dopiero powstaną. No a bez wiarygodnych zweryfikowanych danych o historii, cykli i stanie zdrowia baterii, czyli dokładnie tych informacji, które ma dać przyszły paszport baterii, Second Life pozostaje dzisiaj bardzo ryzykownym biznesem, no bo my nie wiemy, ile faktycznie to ogniwo ma tej pojemności, od jak dawna pracuje na rynku i jak szybko będzie degradować. W momencie, w którym te paszporty się pojawią, oczywiście sytuacja się zmieni i właśnie to te paszporty mają przede wszystkim uregulować.

Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.