11: NIS2 i cyberbezpieczeństwo w projektach BESS
Magazyn energii a cyberbezpieczeństwo. Co może pójść nie tak? BESS to między innymi skomplikowany system sterowania połączony z siecią, chmurą, platformami tradingowymi i każdy z tych punktów to potencjalny wektor ataku.W jedenastym odcinku Best in BESS wchodzę w temat, o którym w Polsce mówi się mało, a który właśnie wchodzi w życie --- cyberbezpieczeństwo w projektach BESS i nowa dyrektywa NIS2, która od 2026 roku nakłada konkretne obowiązki na sektor energetyczny.Na początek też kilka słów o konferencji RENMAD Storage Polska, gdzie brałem udział w panelu o rozwiązaniach hybrydowych vs standalone. Między innymi o tym, dlaczego dołożenie systemu BESS do istniejącej instalacji PV to nie taka prosta sprawa i skąd bierze się przepaść między modelem finansowym a rzeczywistością operacyjną.W odcinku:Wnioski z RENMAD Storage Polska --- hybrydy, standalone, cable poolingCzym jest NIS2 i dlaczego magazyny energii są nią objęteJak wygląda architektura cyberbezpieczeństwa BESS i gdzie są słabe punktyKto odpowiada za co --- inwestor, wykonawca EPC, dostawca, optymalizatorSCADA i EMS z perspektywy bezpieczeństwa --- co możecie kontrolowaćNa co zwracać uwagę przy wyborze dostawcy i jakich certyfikatów wymagaćPraktyczne kroki do wdrożeniaCyberbezpieczeństwo to nie powód, żeby nie budować magazynów energii. To powód, żeby budować je mądrze.Potrzebujesz wsparcia w weryfikacji dostawców? [email protected]
Gdzie jest inwestor, gdzie wykonawca IPC, dostawca sprzętu, optymalizator? Na co zwracać uwagę przy wyborze dostawcy i jakich certyfikatów wymagać? No i co to wszystko oznacza w praktyce dla waszych projektów? Także zaczynajmy. Dobrze, czym jest NIS2 i dlaczego dotyczy BESS? Zacznijmy od podstaw, bo to temat, który dopiero wchodzi do takiej szerszej świadomości rynku, chociaż przyznaję, że i w tegorocznej konferencji i zeszłorocznej już te tematy się pojawiały, tylko one zawsze były tak trochę traktowane na wyrost. Zawsze mi się wydawało gdzieś, że ta publika też nie do końca jest zainteresowana akurat tymi panelami. Zawsze trochę frekwencja była NIS2 to jest Network Information Security Number Two.
Czyli jaki jest mniej więcej podział odpowiedzialności? To jest chyba taka najbardziej skomplikowana część całego tematu. Zresztą jak to się mocno też tyczy tutaj budowy, czyli EPC versus BOP, LTSA versus ONDM, do tego jeszcze optymalizator, asset manager. To jest znowu kolejny punkt, który my jako inwestorzy musimy rozważyć. I musimy w jakiś sposób tym zarządzić, żeby wszystkie strony wiedziały, do czego zmierzamy, do czego dążymy. No i właśnie. Przejdźmy do tych głównych graczy i ich ról. Mamy inwestora, czyli tego właściciela instalacji. No i z perspektywy NIS2 to inwestor jest podmiotem odpowiedzialnym. To on podlega regulacjom, to on będzie płacił kary za naruszenia.
No i tu mamy dwa rodzaje ryzyk. Ryzyko pierwsze, czyli jakość zabezpieczeń, czyli czy BMS i jeżeli oczywiście bierzecie też EMS-a od takiego dostawcy, no to czy one są zaprojektowane z myślą o cyberbezpieczeństwie, czy mają certyfikatu typu IEC 62443. Czy komunikacja jest szyfrowana? Czy są mechanizmy wykrywania włamań? W praktyce wiele systemów, szczególnie tych tańszych, nie spełnia tych podstawowych standardów. Protokoły są bez szyfrowania, domyślne hasła, brak logowania dostępu, a jak ktoś wpisze admin, hasło admin, no to wiemy, że powiedzmy w 2-3 przypadków pewnie da radę się zalogować. Ryzyko drugie, czyli gdzie trafiają dane i kto ma do nich dostęp. Jeśli MS dostawcy łączy się z jego chmurą, to gdzie są te serwery?
Kto ma do nich dostęp? Czy dostawca może mieć zdalne sterowanie waszą instalacją bez waszej wiedzy? Pamiętamy ten przykład właśnie z USA. Baterie były rzekomo nie podłączone do żadnych systemów, a mimo wszystko w jakiś sposób ci Chińczycy mieli z nim połączenie. No więc co możecie zrobić? Możecie wymagać od dostawcy oczywiście certyfikatów, czyli to kolejne punkty, które nam dochodzą. Oprócz certyfikatów bezpieczeństwa, norm pożarowych, to dochodzą też te certyfikaty cyberbezpieczeństwa. Na przykład IEC 62443 dla urządzeń, ale też jest ten sam odpowiednik dla systemów. Dokumentacji architektury bezpieczeństwa, to też jest bardzo ważne.
Przeciąży nam sieć i tak naprawdę nie dość, że zniszczy nam te magazyny energii, ale może nam zaburzyć operacyjność tego właśnie zakładu, może doprowadzić do przepięć, może zniszczyć maszyny wewnątrz tego zakładu. To już są poważne straty. Czy to będzie atak cyberterrorystyczny? Czy to będzie przypadek? Co leży właśnie po stronie wykonawcy IPC? Wykonawca odpowiada za integrację całego systemu. Tu pojawia się krytyczne pytanie, kto konfiguruje zabezpieczenia? Typowy problem to, mamy zainstalowanego FireWalla, ale kto skonfiguruje go dalej?
Mamy zawsze konfigurację domyślną i tyle. Mamy jakiegoś VPN-a do zdalnego dostępu, ale z jednym współdzielonym hasłem dla całego zespołu serwisowego. Mamy segmentację sieci na papierze, ale w praktyce wszystko działa po jednej. Mamy porty serwisowe otwarte tymczasowo, ale one są zapomniane i gdzieś tam działają. Co według mnie powinno być w zakresie IPC z tej perspektywy? Cała konfiguracja firewalli i segmentacja sieci OTIT, wdrożenie VPN-u z indywidualnymi kontami, Coś, co się nazywa hardening systemów, czyli zamknięcie niepotrzebnych portów, zmiana domyślnych haseł, już admin na admin nie przejdzie, dokumentacja konfiguracji bezpieczeństwa, czy testy penetracyjne przed odbiorem.
I teraz, no właśnie, bardzo ważna kwestia, to musi być uwzględnione w umowie, bo jakby z defaultu EPC za to nie odpowiada. Powiedzmy, oni dostarczą hardware, uruchomią system, on działa, cyk, dziękuję. Natomiast jeżeli mamy wyraźne zapisy w umowie, no to wtedy oni muszą się do tego odnieść. Co również ważne, już na etapie projektowania, na etapie projektu technicznego mamy taki element jak architektura telekomunikacyjna. Jeżeli tam nie uwzględnimy odpowiednich zabezpieczeń, to po wybudowaniu, po uruchomieniu takiego systemu, będziemy znowuż musieli zrobić jakiś audyt, wziąć znowu firmę zewnętrzną, trzecią, która nam dostosuje tąże infrastrukturę, żeby spełniała normy cyberbezpieczeństwa.
No i patrzymy sobie na te logi, co tam się wydarzyło, a tam jest pięć pozycji. Przez, nie chcę skłamać, teraz 4 lata pracy systemu. Jak? No nie. Tam powinno być tysiące logów pokazujących, co się działo w danej sekundzie, w danym momencie. Czy ogniwa się balansowały czy nie, jaka była temperatura, czy nagle nastąpił jakiś spadek temperatury i należało podnieść temperaturę wewnątrz kontenera. Jak to może dobrze i poprawnie działać? No właśnie, więc to jest kluczowe, ale też kluczowe jest jak wygląda procedura aktualizacji takiego oprogramowania, bo o tym też często zapominamy, czyli powiedzmy kupujemy system, kupujemy jeden działający produkt, pod klucz, mijają te dwa lata gwarancji IPC, no i nagle te wszystkie instalacje są zostawione samopasem.
W związku z tym musi się z nią też w jakiś sposób integrować. No i potem mamy te gateway'e i firewall'e, które pomiędzy EMS-ami Wy instalujecie własny firewall, więc kontrolujecie kto wchodzi, kto wychodzi, blokujecie trochę te nieautoryzowane połączenia. No i tutaj już jest mus, czyli musimy mieć te certyfikaty IEC 62443. Oczywiście są to dostawcy europejscy, którzy oferują takie przemysłowe firewalle i gatewaye. To znowuż jest dodatkowy koszt, ale wtedy daje wam pełną kontrolę wejścia. Mamy ten Power Plant Controller, PPC. Niektóre instalacje mają osobny kontroler elektowni, który stoi właśnie pomiędzy tym EMS-em a siecią operatora, no i tutaj właśnie mamy ten element, którym możemy rozgraniczyć to nasze połączenie bezpośrednio od dostawcy.
Podsumowując, co my możemy zrobić, żeby się zabezpieczyć, to musimy wdrożyć coś takiego, co nazywa się Defense in Depth, czyli obrona wielowarstwowa. Czyli to nie polega tylko na jednym zabezpieczeniu, tylko mamy właśnie po kolei kolejne różne bariery. Które będą nam raz z jednej strony ograniczać wejście, ale jeżeli już ktoś wejdzie, to znowu będzie potrzebował dużo czasu, żeby się przebijać przez kolejne warstwy i wtedy my też będziemy widzieli czy mieli szansę zauważyć, że coś się dzieje. Dobrze i przejdźmy teraz do tej praktyki. Jesteście w trakcie wyboru dostawcy systemu i na co zwracacie uwagę? Te standardy, o których już Wam wspominałem, czyli IEC 62443, szukacie tych certyfikatów.
Oczywiście IPC samo tego nie robi, też się posiłkuje. Jeśli już macie działającą instalację, to oczywiście pierwsze co to szukamy, szukamy tych luk, patrzymy kto ma dostęp, robimy testy, wprowadzamy procedury. To jest jakby klucz do tego wszystkiego, czyli przeprowadzamy taki audyt cyberbezpieczeństwa i wtedy mamy glejt, że wszystko jest OK, wiemy, że to zostało dobrze przeprowadzone, no bo tak jak wspominałem, koszt audytu i wdrożenia jest tak naprawdę ułamkiem. Znowuż był mocno techniczny, pełen nowych pojęć, nowych wyzwań.
Pokazano wszystkie 11 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Magazyn energii a cyberbezpieczeństwo. Co może pójść nie tak? BESS to między innymi skomplikowany system sterowania połączony z siecią, chmurą, platformami tradingowymi i każdy z tych punktów to potencjalny wektor ataku.
W jedenastym odcinku Best in BESS wchodzę w temat, o którym w Polsce mówi się mało, a który właśnie wchodzi w życie --- cyberbezpieczeństwo w projektach BESS i nowa dyrektywa NIS2, która od 2026 roku nakłada konkretne obowiązki na sektor energetyczny.
Na początek też kilka słów o konferencji RENMAD Storage Polska, gdzie brałem udział w panelu o rozwiązaniach hybrydowych vs standalone. Między innymi o tym, dlaczego dołożenie systemu BESS do istniejącej instalacji PV to nie taka prosta sprawa i skąd bierze się przepaść między modelem finansowym a rzeczywistością operacyjną.
W odcinku:
Wnioski z RENMAD Storage Polska --- hybrydy, standalone, cable poolingCzym jest NIS2 i dlaczego magazyny energii są nią objęteJak wygląda architektura cyberbezpieczeństwa BESS i gdzie są słabe punktyKto odpowiada za co --- inwestor, wykonawca EPC, dostawca, optymalizatorSCADA i EMS z perspektywy bezpieczeństwa --- co możecie kontrolowaćNa co zwracać uwagę przy wyborze dostawcy i jakich certyfikatów wymagaćPraktyczne kroki do wdrożeniaCyberbezpieczeństwo to nie powód, żeby nie budować magazynów energii. To powód, żeby budować je mądrze.
Potrzebujesz wsparcia w weryfikacji dostawców? [email protected]