11: NIS2 i cyberbezpieczeństwo w projektach BESS
Magazyn energii a cyberbezpieczeństwo. Co może pójść nie tak? BESS to między innymi skomplikowany system sterowania połączony z siecią, chmurą, platformami tradingowymi i każdy z tych punktów to potencjalny wektor ataku.W jedenastym odcinku Best in BESS wchodzę w temat, o którym w Polsce mówi się mało, a który właśnie wchodzi w życie --- cyberbezpieczeństwo w projektach BESS i nowa dyrektywa NIS2, która od 2026 roku nakłada konkretne obowiązki na sektor energetyczny.Na początek też kilka słów o konferencji RENMAD Storage Polska, gdzie brałem udział w panelu o rozwiązaniach hybrydowych vs standalone. Między innymi o tym, dlaczego dołożenie systemu BESS do istniejącej instalacji PV to nie taka prosta sprawa i skąd bierze się przepaść między modelem finansowym a rzeczywistością operacyjną.W odcinku:Wnioski z RENMAD Storage Polska --- hybrydy, standalone, cable poolingCzym jest NIS2 i dlaczego magazyny energii są nią objęteJak wygląda architektura cyberbezpieczeństwa BESS i gdzie są słabe punktyKto odpowiada za co --- inwestor, wykonawca EPC, dostawca, optymalizatorSCADA i EMS z perspektywy bezpieczeństwa --- co możecie kontrolowaćNa co zwracać uwagę przy wyborze dostawcy i jakich certyfikatów wymagaćPraktyczne kroki do wdrożeniaCyberbezpieczeństwo to nie powód, żeby nie budować magazynów energii. To powód, żeby budować je mądrze.Potrzebujesz wsparcia w weryfikacji dostawców? [email protected]
Cześć! Witam Was w jedenastym odcinku podcastu GreenEdge Best in BESS. Zanim przejdziemy do głównego tematu, chciałem powiedzieć kilka słów o konferencji RenMatStorage Polska, która odbyła się 25 i 26 lutego. Miałem przyjemność wziąć udział w panelu dotyczącym rozwiązań hybrydowych vs. standalone. Hybrid vs. Standalone Storage Unlocking Value through Cable Pulling in Poland's Market. Panel był bardzo dynamiczny, co było widać też po reakcjach publiczności. Główne wnioski? Chyba wszyscy paneliści zgodzili się, że w tym momencie bardziej opłacalne i szybsze w dewelopmencie są rozwiązania standalone. Najbliższe 2-3 lata to prawdopodobnie będzie dominacja standalone w budowie, z równoległym rozwojem projektów hybrydowych na przyszłość.
Sam cable pooling w Polsce jest jeszcze mocno ograniczony, a procedura dodawania BESS do istniejącej infrastruktury OZE nie jest prosta. Często trwa podobnie długo co projekt od Greenfield, co zaskakuje wielu inwestorów. No i wszyscy czekamy na projekt cable pooling wersja 2.0. Ciekawa była też perspektywa przedstawiciela banku, pana Janusza. Dla instytucji finansowych PV plus BESS jest dużo lepiej bankowalne niż standalone. Przy samodzielnych magazynach banki wymagają dużych zabezpieczeń, takiego flora gwarantującego przychód przez określony okres czasu, co z kolei ogranicza potencjał zarobku dla inwestora. Klasyczny trade-off między bezpieczeństwem, Z drugiej strony PVK plus BESS daje bezpieczeństwo, ponieważ banki już znają mechanizm działania instalacji fotowoltaicznych, a do tego, gdy dokładamy BESS, wiemy, że będziemy przesuwać energię wytworzoną.
Znowu powtarzam się, wiem. Ale jest to skomplikowany system, nie tylko hardware'owy, ale też właśnie software'owy, system sterowania, który komunikuje się z siecią elektroenergetyczną, z operatorem, z platformami tradingowymi, często właśnie przez chmurę. I każdy z tych punktów komunikacji to potencjalny wektor ataku. Ale dobrze, zanim pomyślicie, że to teoria na wyrost, to taka krótka informacja. W grudniu 2023 roku Duke Energy, czyli jeden z liderów cyberbezpieczeństwa w amerykańskiej energetyce, musiał pod presją kongresu odłączyć system BESS z bateriami pewnego chińskiego dostawcy zainstalowany na terenie bazy Marines. No i według źródeł ci właśnie Chińczycy ponownie połączyli się z systemem bateryjnym już po tym, jak został on oficjalnie odłączony.
To nie jest teoria spiskowa. To są fakty, które były omawiane właśnie na posiedzeniach Kongresu USA. No, ale właśnie ten odcinek nie będzie o polityce, tylko będzie o tym, co to wszystko oznacza dla Was, dla inwestorów i deweloperów w Polsce. Bo od 19 lutego tego roku, kiedy prezydent podpisał nowelizację ustawy o Krajowym Systemie Cyberbezpieczeństwa, temat przestał być abstrakcyjny. W dzisiejszym odcinku opowiem Wam trochę, czym jest ta dyrektywa NIS2 i dlaczego magazyny energii są nią objęte. Jak wygląda ta architektura cyberbezpieczeństwa w projektach BESSowych i gdzie są słabe punkty? Kto odpowiada za co?
Gdzie jest inwestor, gdzie wykonawca IPC, dostawca sprzętu, optymalizator? Na co zwracać uwagę przy wyborze dostawcy i jakich certyfikatów wymagać? No i co to wszystko oznacza w praktyce dla waszych projektów? Także zaczynajmy. Dobrze, czym jest NIS2 i dlaczego dotyczy BESS? Zacznijmy od podstaw, bo to temat, który dopiero wchodzi do takiej szerszej świadomości rynku, chociaż przyznaję, że i w tegorocznej konferencji i zeszłorocznej już te tematy się pojawiały, tylko one zawsze były tak trochę traktowane na wyrost. Zawsze mi się wydawało gdzieś, że ta publika też nie do końca jest zainteresowana akurat tymi panelami. Zawsze trochę frekwencja była NIS2 to jest Network Information Security Number Two.
No ale uwaga, to jest właśnie tutaj kluczowe dla rynku BESS. Nawet jeśli Wasza spółka projektowa nie spełnia tych kryteriów wielkości, możecie być objęci NIS2 pośrednio. Właśnie przez łańcuch dostaw, czyli dyrektywa nakłada na podmioty kluczowe i ważne obowiązek zarządzania ryzykiem w całym łańcuchu dostaw. To oznacza, że jeśli Wasz odbiorca energii, np. duży zakład przemysłowy, podlega pod NIS2, może od Was wymagać spełnienia określonych standardów cyberbezpieczeństwa. On też odpowiada za bezpieczeństwo całego łańcucha, nie tylko swoich wewnętrznych systemów. W praktyce szacuje się, że skutki tej dyrektywy odczuje nawet 80-90% podmiotów funkcjonujących na polskim rynku energetycznym. Może nie bezpośrednio, ale przez wymagania kontrahentów.
Właśnie w tych dużych strategicznych projektach jest bardzo duży nacisk na tą architekturę telekomunikacyjną, łącznościową i właśnie jak wdrożyć cały system cyberbezpieczeństwa. No właśnie mamy tą architekturę, czyli żeby najpierw zrozumieć dlaczego w ogóle cyberbezpieczeństwo w BESS to poważna sprawa, to musimy porozmawiać o tym jak wygląda architektura całego systemu. Jak już mówiłem, to nie jest tylko kontener z bateriami i dwa kable plus minus. Mamy ten BMS, czyli ten Battery Management System, który jest mózgiem naszej baterii. On monitoruje napięcie, prąd, temperaturę każdej celki, kontroluje ładowanie i rozładowanie, zarządza bezpieczeństwem na poziomie ogniw.
Potem mamy EMS-a, czyli Energy Management System, czyli nadrzędny system sterowania całą instalacją. EMS decyduje kiedy ładować, kiedy rozładowywać i jaką mocą operować. Komunikuje się z poszczególnymi BMS-ami i PCS-ami. No i też z systemem SCADA, często z platformami tradingowymi. No, coraz też częściej z chmurą producenta. Tu jest to największe ryzyko. No i wreszcie mamy te platformy chmurowe, czyli to co Wspominałem, wielu dostawców oferuje zdalny monitoring i zarządzanie przez swoje serwery. No brzmi wygodnie, tak? Problem w tym, że te serwery mogą być gdziekolwiek na świecie, no i kto ma do nich dostęp? No to już trochę inna historia, prawda? Jakie są typowe wektory ataku na BESS?
To akurat ciekawe. Przyznam szczerze, musiałem tutaj zrobić research. Co może się wydarzyć, Jeżeli dojdzie do takiego ataku. No i mamy np. Remote Access Exploits, czyli ataki przez zdalny dostęp, czyli większość systemów BESS ma funkcję zdalnej diagnostyki i sterowania. Tak musi być. W związku z tym wiemy, jak to wygląda z hasłami. Mogą być niezabezpieczone porty, może być brak wieloskładnikowego uwierzytelnienia, co tak naprawdę ułatwia 10. Men in the middle.
No i bum. No nie mówię tego, żeby was straszyć, ale mówię to po to, żebyście zrozumieli, co może się wydarzyć i dlaczego regulatorzy na całym świecie zaczynają traktować cyberbezpieczeństwo BESS bardzo poważnie. To jest jeden aspekt. Drugi aspekt, no to jest trochę ta geopolityka. My mówimy o... Z tej perspektywy ma to bardzo dużo sensu. Dużo trudniej jest zaatakować 150 pojedynczych PV-ek, niż rozwalić jeden blok 150 czy 200 MW, który stoi sobie w jednym miejscu i wszyscy oni wiedzą, że on tam jest.
To znaczy, że odpowiadacie nie tylko za swoje systemy, ale też za to, czy wasi dostawcy spełniają odpowiednie standardy. W praktyce ktoś będzie wam robił ten aktywny monitoring 24 na 7 i wtedy wy jako inwestorzy odpowiadacie bezpośrednio za to, jaką infrastrukturę wykorzystuje właśnie ten podmiot trzeci. O, po czwarte, raportowanie incydentów. Macie 24 godziny na wstępne zgłoszenie, 72 na przygotowanie pełnego raportu. Miesiąc od zdarzenia musicie wystosować końcowy raport. W związku z tym to wy odpowiadacie za tą weryfikację cyberbezpieczeństwa, czy w tym wypadku już cyberataków. Dostawca sprzętu BESS. Tutaj tak naprawdę sprawa jest trochę skomplikowana, no bo większość dostawców to firmy zagraniczne i to w zasadzie często chińskie.
Kolejny element naszej infrastruktury, czyli SCADA i EMS, czyli trochę takie serce naszej instalacji, ale też tego problemu. Zacznijmy trochę od SCADA. SCADA to jest system nadzoru i akwizycji danych. W kontekście BESS łączy magazyn z zewnętrznym światem. Z tym operatorem sieci, z centrum sterowania, też z rynkiem energii. Tam jest ten gateway, który wychodzi na świat. No i mamy problem z wieloma systemami SCAD-y, który polega na tym, że zostały one zaprojektowane trochę kiedy sieci przemysłowe były fizycznie odizolowane. Czyli mamy protokoły Modbus czy DNP3 i one nie mają wbudowanego szyfrowania. Zakładano, że skoro sieć jest odcięta od internetu, no to nie ma takiej potrzeby.
Oczywiście wymagacie, żeby dostawca baterii przesłał Wam pełną listę certyfikatów, które spełniają. To musi być udokumentowane. Mamy też tzw. poziomy bezpieczeństwa w tychże certyfikatach, czyli SL1, SL2 aż do 4. SL1 to jest ochrona przed przypadkowym, niewłaściwym użyciem. SL2 przed celowym atakiem. SL3 przed zaawansowanym atakiem. SL4 przed atakiem z wykorzystaniem rozległych zasobów. Dla większości instalacji BESS, tutaj zrobiłem research, minimum to powinno być SL2. Ważną też kwestią jest to ISO, o którym wspomniałem, czyli 27001. Jest to certyfikat systemu zarządzania bezpieczeństwem informacji.
A teraz do usłyszenia w kolejnym odcinku Best in BESS. Cześć!
Pokazano wszystkie 14 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.
Kliknij, aby znaleźć fragmenty, w których pada.
Magazyn energii a cyberbezpieczeństwo. Co może pójść nie tak? BESS to między innymi skomplikowany system sterowania połączony z siecią, chmurą, platformami tradingowymi i każdy z tych punktów to potencjalny wektor ataku.
W jedenastym odcinku Best in BESS wchodzę w temat, o którym w Polsce mówi się mało, a który właśnie wchodzi w życie --- cyberbezpieczeństwo w projektach BESS i nowa dyrektywa NIS2, która od 2026 roku nakłada konkretne obowiązki na sektor energetyczny.
Na początek też kilka słów o konferencji RENMAD Storage Polska, gdzie brałem udział w panelu o rozwiązaniach hybrydowych vs standalone. Między innymi o tym, dlaczego dołożenie systemu BESS do istniejącej instalacji PV to nie taka prosta sprawa i skąd bierze się przepaść między modelem finansowym a rzeczywistością operacyjną.
W odcinku:
Wnioski z RENMAD Storage Polska --- hybrydy, standalone, cable poolingCzym jest NIS2 i dlaczego magazyny energii są nią objęteJak wygląda architektura cyberbezpieczeństwa BESS i gdzie są słabe punktyKto odpowiada za co --- inwestor, wykonawca EPC, dostawca, optymalizatorSCADA i EMS z perspektywy bezpieczeństwa --- co możecie kontrolowaćNa co zwracać uwagę przy wyborze dostawcy i jakich certyfikatów wymagaćPraktyczne kroki do wdrożeniaCyberbezpieczeństwo to nie powód, żeby nie budować magazynów energii. To powód, żeby budować je mądrze.
Potrzebujesz wsparcia w weryfikacji dostawców? [email protected]