Grecka Tragedia, Odcinek 5

Udało mi się dotrzeć do sekretarza greckiego klubu autorów literatury kryminalnej, który okazał się bardzo pomocny. Dzięki jego wsparciu moja wiadomość dotarła bezpośrednio do adresata. W maju w mojej skrzynce pojawiła się odpowiedź. Z panem Panagiotisem wymieniliśmy kilka wiadomości, a jego rzeczowość i gotowość do podzielenia się wspomnieniami o Aikaterinie widzianej oczami nastolatka skłoniły mnie do zaproponowania rozmowy na żywo. Zgodził się bez wahania. 11 czerwca 2024 roku. Jestem w Atenach. Zgodnie z naszą umową dzwonię rano, by ustalić szczegóły dotyczące miejsca spotkania.

Postaram się jednak zebrać wszystko w spójną i sensowną całość. Był rok 1920. We wsi Niochori, oddalonej od stupy o 3 km, mieszkała tradycyjna, ale biedna grecka rodzina, jakich wówczas było wiele, i która podobnie jak większość utrzymywała się z rolnictwa. Rodzina ta uważana była za wielodzietną. Rodzice, oprócz trójki starszych dzieci, doczekali się jeszcze dziewczynki, której dali na imię Ekaterini. Jest to oficjalna wersja tego imienia. Ja natomiast, dla lepszego zrozumienia historii, będę używała imienia Katerina, co jest wzdrobniałą i równie często używaną formą.

To biblioteko chciałabym, żeby było tutaj, bo jest to biblioteko, o którym pewnie rozmawiamy. Tutaj jest stópa stowarzyszenia. Tak. W tej chwili... I stópa? Tak. To było bardzo małe miejsce. Tak, wtedy to było 62. 150 mieszkańców, więcej nie ma. Wszyscy znamy się między nami. Z naszych małych nazwisk. Ja bardzo dobrze znałem Dimitrię, bo mieszkałem w domu, w którym blokowała się moja dziadka, którą bardzo często odwiedzałem. I odwiedzałem ją ciągle, tak jak odwiedzałem też zabójstwa. Życie toczyło się tu prostym, tradycyjnym rytmem.

Katerina, teraz już Dimitrea po mężu, kilka lat po ślubie zaszła w ciążę i urodziła córkę. Dziewczynce nadano imię Stella, po babci od strony matki. Początkowo wydarzenie to było dla młodej matki źródłem radości. Niedługo po porodzie zaczęła odczuwać silne bóle głowy, które z czasem nasilały się, aż doprowadziły do osłabienia jej lewej ręki i nogi. Wkrótce Katerina straciła kontrolę nad lewą stroną własnego ciała. Diagnoza była jednoznaczna i druzgocąca. Imipligia, czyli częściowy paraliż. Wieść o chorobie złamała jej ducha.

Sytuacja między rodzeństwem pozostawała napięta. Kateryna Dimitrea upierała się, że przez część swojego dorosłego życia była ofiarą przemocy, zarówno psychicznej, jak i fizycznej. Początkowo oprawcą miał być jej mąż, a w późniejszych latach, jak sama twierdziła, krzywd doznawała również ze strony brata oraz matki. Niedowład lewej strony ciała ograniczał jej zdolność do wykonywania codziennych obowiązków, jednak te, które mogła wypełniać, wykonywała z dużą starannością. Kobieta czuła, że przez swoją niepełnosprawność była odrzucana przez najbliższych. Uszczypliwe komentarze przeradzały się w przemoc fizyczną szczególnie ze strony brata, który według jej relacji słownie poniżał ją, a później używał rękoczynów, by wymusić na nie opuszczenie domu.

Ciotka sugerowała mu, że to on jest spadkobiercą majątku po matce i namawiała go, żeby przejął nieruchomość, którą zamieszkiwała Dimitrea. Potula była, jak możecie słusznie zauważyć, przypadkową ofiarą, a Katerina, widząc, że filiżanka z zatrutą kawą wędruje w jej ręce, nie zrobiła niczego, żeby zapobiec temu, co nastąpiło. Czyżby również słyszała rozmowę ciotki z jej bratem o przejęciu domu? Był piękny letni poranek 21 lipca. Sobota. Minęło zaledwie kilka dni od śmierci ciotki. Kateryna wydawała się pogodzić z ostatnią wolą rodzicielki, zgodnie z którą dom przypadł w spadku jej bratu, Costasowi.

Dimitrea, jak zawsze bezwzględna, zaczęła planować swoją kolejną zbrodnię. Tym razem jej działania były jeszcze bardziej przemyślane i pełne premedytacji. Żadna śmierć, którą poniosły ofiary z jej rąk, nie znajduje usprawiedliwienia, ale świadome otrucie dziecka jest jeszcze bardziej druzgocące.

Stwierdził, że chce wykonać sekcję zwłok, bowiem relacje najbliższych co do stanu chłopca poważnie go zaniepokoiły. Decyzja ta była dla Sophie niewyobrażalnym ciosem. Nie mogła znieść myśli, że ciało jej maleńkiego synka zostanie pokrojone. Jednak racjonalne podejście Vasilisa przeważyło. Przekonał żonę mówiąc, że może dzięki temu inni w wiosce unikną podobnej tragedii. Sofia, mimo bólu, zgodziła się na przeprowadzenie sekcji. Rodzina Iliasa nie była jedyną, która naraziła się Katerynie. Dimitrea była częstym gościem w domu pewnej staruszki mieszkającej we wsi Stupa.

Rodzice dwójki dzieci również mieli z nią konflikt. Do tego dochodziły identyczne symptomy, z jakimi zmagały się ofiary. Dla nich wspólnym mianownikiem tych wszystkich zajść była Aikaterini Dimitrea. We wrześniu została ona zatrzymana i przewieziona do odpowiedniej placówki w miejscowości Kalamata, gdzie złożyła wyjaśnienia. W swojej opowieści przyznała, że to ona zatruła wszystko, co spożyły jej ofiary. Od makaronu, kawy, przez omlet i sałatkę z pomidorów, aż do pączka, jak i owoc granatu, którymi uraczyła dzieci. Początkowo składając obszerne wyjaśnienia, podczas wstępnego przesłuchania w obecności prokuratora zeznała, że to ona jest odpowiedzialna za śmierć swojej matki, ciotki i brata.

Z początkiem maja 1963 roku w sądzie w Nafplio rozpoczął się proces truzicielki z manii i jak nazwali ją dziennikarze. Podczas procesu na sali rozpraw oskarżona wszystkiemu zaprzeczyła. Twierdziła, że niczego nie pamięta i symulując chorobę psychiczną chciała umniejszyć swój udział w zbrodniach, a już z pewnością złagodzić wyrok jaki miał zapaść. Na dowód jej poczytalności i pełnej świadomości popełnianego przestępstwa lekarz przedstawił wyniki badań pacjentki, a w nich można było przeczytać, iż Dimitrea przejawia niski iloraz inteligencji, ale nie było tam żadnych wzmianek o psychozie czy podobnych chorobach psychicznych.

8 maja 1963 roku, czyli po kilku dniach od rozpoczęcia przewodu sądowego, zapadł wyrok w sprawie Kateriny. Została uznana winną czterech zabójstw z premedytacją i jednej próby zabójstwa. Za próbę otrucia małoletniej Athiny otrzymała karę 15 lat więzienia, natomiast za każdą osobę, którą pozbawiła życia orzeczono jej karę śmierci. Wyrok całkowity to czterokrotna kara śmierci i 15 lat pozbawienia wolności. Dimitrea wysłuchała wyroku sądu na chłodno bez żadnych emocji.

Z wszystkich z nich przyjąłem śmiech i dźwięk Kalamata. Kiedy w kwietniowe południe przyszedł do niej pop, żeby udzielić jej ostatniego sakramento pokuty i Eucharystii, ta wiedziała już, że jej godziny są policzone. Wyraziła dogłębny żal za dokonane czyny, jednak to nie zmieniło zupełnie niczego w zaistniałej sytuacji i w podejściu do wykonania kary. W sobotę 10 kwietnia 1965 roku w środku nocy strażnicy więziennie obudzili Aikaterinę Dimitreę, by doprowadzić ją na miejsce egzekucji. Wyrok śmierci przez rozstrzelanie miał zostać wykonany tuż przed świtem.

Samochód, którym podróżowała skazana wraz z prokuratorem i lekarzem więziennym, zatrzymał się u podnóża góry Imitos na polanie w ateńskiej dzielnicy Gudii. Czekał tam już pluton egzekucyjny otoczony kordonem strażników. Głównodowodzący oddziału zapytał Katerinę, czy życzy sobie, by zawiązano jej oczy oraz czy ma ostatnie życzenie. Odmówiła. 12 karabinów wycelowało w kobietę, która swoimi czynami pogrążyła w żałobie całą wioskę. O godzinie 5.30 padły śmiertelne strzały. Katerina Dimitrea była ostatnią kobietą w Grecji skazaną na karę śmierci i zarazem ostatnią, na której wyrok ten został wykonany.

Czym kierowała się Dimitrea i co chciała osiągnąć tróją z tych wszystkich ludzi? W materiałach, do których dotarłam, podnoszona jest kwestia spadkowa. Otóż seniorka zapisała dom Kostasowi. Katerina, dowiedziawszy się o testamencie, wpadła w złość, bo uświadomiła sobie, że matka tym zapisem pozbawiła ją złudzeń co do dziedziczenia domu, na którym tak bardzo jej zależało. Jedynym sposobem, żeby przejąć dom i móc w nim spokojnie mieszkać wraz z córką, było pozbycie się najpierw rodzicielki, a następnie brata. I plan ten skrupulatnie wprowadzała w życie. Wspomnianego wcześniej testamentu nigdy nie odnaleziono.

Ponieważ Stupa, jak wspomniałam wcześniej, jest coraz częściej wybieraną przez turystów destynacją, narodził się pomysł, aby przetłumaczyć ową książkę na język angielski, bowiem zainteresowanie historią Kateryny wzrasta z każdym rokiem. Odcinek 5. Names mentioned, Panagiotis Giannouleas, Aikaterini Dimitrea, Notospress. Z tego książki, w tej chwili powinno być ponad 2 tysiące. To książka ma propozycje. I przygotowujecie się do przemiany w angielskim języku. Przemiany są w angielskim języku. Tylko teraz powinno być w języku angielskim. I w zależności od wypowiedzi. Widząc, że jest w stanie przemiany w angielskim, to przemianuje w angielskim, ponieważ go szukają turyści, którzy przyjeżdżają do Anglii.