Mentionsy Mentionsy
Fakty w RMF FM
Fakty w RMF FM

02:00 Fakty

14.11.2026 ·13 min 39 s · 5 rozdziałów
0:17 · Nowe Fakty 2

Rosja przedstawiła podczas negocjacji w Abu Dhabi żądania dotyczące powojennego bezpieczeństwa w Europie. Jak informuje New York Times, Kreml domaga się między innymi wycofania wojsk i baz NATO do granic sojuszu z 1997 roku. Oznaczałoby to również wycofanie sił z Polski i innych państw wschodniej flanki. W nieoficjalnym dokumencie Rosja chce także zablokowania dalszego rozszerzania NATO, ograniczenia zachodniej pomocy wojskowej dla Ukrainy, Oraz wykluczenia możliwości użycia brytyjskiej i francuskiej broni jądrowej w obronie innych krajów Europy. Według rosyjskich urzędników dokument jest punktem wyjścia do negocjacji, a Władimir Putin może zgodzić się na ustępstwa. Amerykańscy negocjatorzy mieli jednak przypomnieć Rosjanom, że sytuacja w Europie zmieniła się od 2021 roku.

Komisja Europejska chce zaostrzyć przepisy dotyczące e-papierosów, podgrzewaczy tytoniu i saszetek nikotynowych. Mogłoby to uderzyć w polski przemysł tytoniowy. Ale jak ustaliła korespondentka RMF FM w Brukseli, te plany zagwestionowali unijni eksperci. Co to oznacza? To oznacza, że kontrowersyjna reforma może się opóźnić. Komisja Europejska planowała przedstawić projekt jeszcze w grudniu. Chodzi o ograniczenia dotyczące m.in. smaków i aromatów, saszetek nikotynowych, jednolitych opakowań, a także wprowadzania na rynek nowych produktów. To już druga czerwona kartka od unijnych ekspertów. Wcześniej zakwestionowali oni ocenę funkcjonowania obecnych przepisów, a teraz negatywnie ocenili analizę skutków planowanych zmian. Komisja jednak nie składa broni. Jak usłyszałam, zamierza poprawić dokument i ponownie go przedstawić.

2:32 · Amp Futbol 1

Fundusz ogłosił kolejny konkurs, ale na jego rozstrzygnięcie trzeba czekać. Szpital złożył protest. Dyrekcja podkreślała, że nie miała możliwości poprawienia dokumentacji i zwracała też uwagę na to, że nie może rozpocząć leczenia bez gwarancji finansowania. Uzgodnione rozwiązanie pozwoli na rozliczanie chemioterapii dzieci podczas hospitalizacji za uprzednią zgodą funduszu. Sport w Faktach RMF FM. Na pierwsze treningi do Warszawy podwoził go tata. Okazał się na tyle utalentowany, że już w wieku 14 lat pojechał na Mistrzostwa Świata w Meksyku. 12 lat później historia zatacza koło. Dziś już doświadczony reprezentant Polski w amp futbolu Bartosz Łastowski w tym samym mieście San Juan de los Lagos rozpocznie mundial w piłce nożnej dla osób po amputacjach i z wadami wrodzonymi kończyn.

3:37 · Pamięć komunizmu 8

Początki były ciężkie, bo chodząc po ulicy, patrząc gościa o kulach, co on może zrobić w życiu. Potem patrzyli, on gra w piłkę, jakiś dziwny jest, a teraz patrzą i podziwiają i wysyłają dobry vibe w moją stronę, dobre informacje, że powodzenia dawa jak najlepiej, więc przez te wszystkie lata naprawdę dużo się zmieniło. Nie wiem, czy się zdążyłem jeszcze przestawić. Powiem tak, dobrze jest to słyszeć. Mówił Bartosz Łastowski w rozmowie z Cezarym Dziewiszkiem z redakcji sportowej RMF FM. Do tej rozmowy wrócimy w Faktach za godzinę. A na koniec tego wydania wracamy do wczorajszej porannej rozmowy w RMF FM. Przypomnijmy, Marcin Napiórkowski, dyrektor Muzeum Historii Polski w Warszawie, był w piątek gościem Tomasza Terlikowskiego. Wróćmy jeszcze na chwilę do tego 1989 roku. A wie pan, jaka jest dzisiaj rocznica?

Panie dyrektorze, panie profesorze, dzisiaj mamy, tak się składa, 13 listopada. To jest 70. rocznica powstania bezpieki. Ale to tak powiedziałbym, sam bym nie wiedział, gdybym nie sprawdził. Natomiast pytam się o to także dlatego, że mam wrażenie, że Trochę wyparliśmy pamięć komunizmu z naszej świadomości. Jak się jedzie na Węgry, jedzie się do Berlina, mamy potężne muzea choćby właśnie Stasi czy węgierskiej bezpieki i komunizmu. W Polsce mamy muzeum na Rakowieckiej, ale nie jest to najsilniejszy element naszej pamięci. Nie lekceważyłbym go, bo jeżeli przyjrzymy się uważnie chociażby Muzeum Powstania Warszawskiego, wzorcowemu muzeum dla nowego dyskursu pamięci. Ale to jest inny dyskurs.

To jednak jest takie miejsce, muzeum, sam pan jest dyrektorem muzeum, Pan ma świadomość oczywiście, że muzeum to jest miejsce, do którego można przyjechać. Jest się obcokrajowcem, przyjeżdża się do Polski i się widzi. Tak jak jest się w Berlinie, idzie się do Muzeum Stasi, czy jest się w Budapeszcie, idzie się do Muzeum Komunizmu. Ale także w Wilnie na przykład, czy w Rydze są takie muzea i to robi zupełnie inne wrażenie. No ja nie będę czytał dzieł po litewsku, a muzeum w Wilnie... To prawda, nie mamy Muzeum Komunizmu w Polsce. A jak Muzeum Historii Polski, kiedy już tak w pełni wystartuje? Już za chwileczkę, już za momencik. Piotrek z Pakracem zacznie się kręcić. To też jest moje wspomnienie z wczesnych lat. Zapraszamy już teraz bardzo serdecznie, bo Muzeum działa, jest otwarte. Jeszcze do początku grudnia można u nas oglądać wystawę czasową właśnie o komunizmie.

PRL w muzycznym zwierciadle, w którym pokazujemy muzykę jako przestrzeń wolności i oporu przeciwko dyktaturze. Tak bym powiedział, bo ta muzyka trochę była oporem, a trochę... Dokładnie, to jest wyścig, to jest walka, pokazujemy muzykę właśnie jako pole bitwy, pokazujemy także festiwale w Zielonej Górze, w Kołobrzegu. To chyba nie była największa walka. No nie, pokazujemy w jaki sposób również system poprzez muzykę próbował się konsolidować, ale wystawę stałą otwieramy już w czerwcu. To będzie rzeczywiście rzecz imponująca i tam bardzo duża część, cała ostatnia galeria poświęcona jest właśnie historii o życiu Polaków pod rządami komunistycznymi.

My wiemy, jak wyglądała realna skala współpracy z komunizmem? Sądzę, że w społeczeństwie jest to dosyć szeroko rozpowszechnione. Poczucie, że skala współpracy była ogromna jest bardzo duże, natomiast każdy ma poczucie... Tak, ale pytanie czy osobiście? Oczywiście, że tak. Każdy ma poczucie, że współpracowali ci inni. Oni. Dokładnie, jacyś oni. Ale czy ja, czy moi rodzice, czy moi dziadkowie nie współpracowali lub były podjęte wyłącznie niezbędne kompromisy. Była to współpraca taktyczna, to też jest bardzo ważna kategoria. Natomiast jeżeli chodzi o Samo badanie tego obszaru, to między innymi dzięki działalności IPN-u, ale także dzięki niestrudzonej działalności mnóstwa badaczy na uniwersytetach w Polskiej Akademii Nauk, my naprawdę dokładnie mamy zbadaną tę skalę współpracy.

To jest kwestia przebicia się z tym do szerszej wyobraźni społecznej. Wróćmy na chwilę do raportu. Infrastruktura odporności i strategiczne kierunki działania w obszarze pamięci. Pamięć to jest kwestia wojny? Ktoś walczy z naszą pamięcią? Tak jest. No bo jeżeli mamy być odporni, to znaczy, że ktoś nas atakuje. Pamięć dzisiaj należy traktować jako kluczowe pole bitwy. Obserwujemy po ogromnej fali dezinformacji w zakresie klimatu, migracji, szczepień. Dzisiaj główną domeną takiej walki staje się coraz bardziej pamięć. Rosja nie ustaje w wysiłkach, żeby nasze społeczeństwo podzielić i żeby wbić klim między nas a kluczowych sojuszników. W czym się odgrywa ta walka? Bo Polacy mają głębokie przekonanie, wszyscy mamy, że my świetnie znamy historię, doskonale się w niej orientujemy i nikt nas nie pokona.

Nie jest to takie oczywiste. W raporcie, jak się czyta, to te dane nie są takie oczywiste. To prawda. Wbicie nas w przekonanie, że my wiemy wszystko o historii Jest jednym z najłatwiejszych sposobów, żebyśmy stali się podatni na dezinformację. Im lepiej sobie uświadamiamy, że nie wiemy, to w nauce nazywa się złudzeniem głębi poznawczej, tym bardziej będziemy odporni na dezinformację, tym chętniej będziemy szukać wiarygodnych źródeł. No dobrze, ale gdzie się wbija ten klin? O co chodzi? To znaczy, co takiego jest, co Rosja może zrobić z naszą pamięcią? No wiemy, że zaatakowując Rosjanie i Niemcy, to wydaje się dość oczywiste, przy współpracy różnych innych podmiotów, bo mówimy Niemcy, Austriacy mają swój Udział w rozmaitych działaniach, oczywiście nie jako państwo, tylko jako społeczeństwo podporządkowane Niemcom. To gdzie są te kliny, które można wbijać?

Mają w tym doświadczenie aż od XIX wieku. Zarówno na arenie wewnętrznej potrafią nas bardzo dobrze dzielić. To czym nas dzielą? No spróbujmy zdiagnozować te momenty, w którym Rosjanie nas dzielą. Naszą pamięć i nasze myślenie. Jeżeli chodzi o polaryzację społeczeństwa polskiego, no to dzisiaj centralną kwestią jest na przykład kwestia ukraińska, podsycanie kwestii wołyńskiej na potrzeby wewnętrzne. To jest pierwsza duża rzecz. A w tym to i Ukraińcy pomagają. Oczywiście, że tak. Też nie sądzę, że bez wsparcia tutaj ze strony służb rosyjskich się pewne rzeczy dzieją. Niestety. Usłyszał Tomasz Terlikowski od Marcina Napiórkowskiego, dyrektora Muzeum Historii Polski w Warszawie.

Pokazano wszystkie 11 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.