Mentionsy Mentionsy
Enigma
Enigma

John Profumo

15.05.2026 ·22 min 6 s · 8 rozdziałów · 2 sponsorów

Jego nazwisko jest kojarzone ze skandalem, który doprowadził do upadku rządu.

0:03 · Wprowadzenie i historia Johna Profumo 2

To jest Enigma w RMF Classic. Sekrety życiorysów ludzi, którzy tworzyli XX wiek. Odkrywa Przemysław Semczuk. Był arystokratą, dziedzicem włoskiego tytułu szlacheckiego. W brytyjskiej polityce doszedł niemal na sam szczyt. By wszystko stracić z powodu głupiego romansu, przez resztę życia pracował, by odbudować reputację. Poznajmy historię Johna Profumo. 21 marca 1963 roku w londyńskich kioskach pojawia się nowy numer satyrycznego magazynu Private Eye. Żart na okładce wskazuje, że wewnątrz partii konserwatywnej niektórzy marzą o zdetronizowaniu urzędującego premiera Harolda MacMillana.

To ironiczny tekst, którego bohaterami są pan James Montessi, panna Gaia Van Loewing, doktor Spook i Władimir Bolokow. Dziennikarze, politycy, arystokracja, a nawet urzędnicy z klasy średniej doskonale wiedzą, kim w rzeczywistości są fikcyjne postacie zamieszczone w humorystycznej fabule. James Montessi to John Profumo, minister wojny w rządzie Harolda MacMillana. Za panną van Loewing kryje się 21-letnia modelka Christine Keller, doktor spółk to popularny osteopata i rysownik Steven Ward, a Władymir Bolokow to kapitan Jewgienii Michajłowicz-Iwanow, atasze Morskiej Ambasady Związku Radzieckiego, a przy okazji szpieg GRU, co ma w tej historii spore znaczenie.

7:12 · Rozgrywka prasowa i śledztwo 5

Ale lawiny nie da się już zatrzymać. Policja wszczyna śledztwo. Dom Warda jest pod obserwacją, telefon na podsłuchu, a pacjenci i przyjaciele są przesłuchiwani. Łącznie 140 osób, w tym również Christine Keller, która wbrew wcześniejszym publicznym oświadczeniom nagle przyznaje się do romansu z Johnem Profumo. Na potwierdzenie opisuje wnętrze jego domu przy Chester Terrace, a to oznacza, że Profumo skłamał przed izbą gmin. Prasa mimo wszystko nadal milczy. Tylko Private Eye publikuje kolejną parodię – zmierzchił upadek Cesarstwa Rzymskiego. W ósmym roku panowania cesarza Macmillana dowódca Gwardii Pretoriańskiej Sextus Profano zostaje złapany na kłamstwie w Senacie, gdy zapiera się znajomości z piękną Krystyną, która mimo niskiego pochodzenia jest znana wielu wybitnym osobistościom.

Teraz nikt już nie ma wątpliwości, o co w tej historii chodzi. Skutki policyjnego śledztwa są zgubne dla Warda. Traci wszystkich pacjentów, próbuje jednak użyć wpływów, by się ratować. Prosi Timothy'ego Bligha, sekretarza premiera McMillana, o wstrzymanie policyjnego śledztwa. Przyznaje przy tym, że krył profiumo, którego zeznania w izbie gmin były kłamstwem. Bly sporządza notatkę, ale premier nie podejmuje żadnych działań. I trudno się dziwić, bo policja ma coraz więcej szokujących zeznań, które jakimś cudem wyciekają ze śledztwa. W Londynie plotkuje się o przyjęciach Warda, na których gościom usługiwał zamaskowany kelner. Rzecz w tym, że maska była jego jedynym przyodziewkiem. Nikt nie wie, kim był ów tajemniczy mężczyzna, ale spekuluje się, że mógł być to członek rządu lub rodziny królewskiej.

31 maja 1963 roku podczas przerwy parlamentarnej Profiumo wraz z żoną jadą na urlop do Wenecji. W hotelu minister otrzymuje wiadomość z prośbą o jak najszybszy powrót. Wie, że kłamstwo przed izbą zostało zdemaskowane, ale zanim przyzna się do tego premierowi mówi o wszystkim żonie. Macmillan jest akurat na wakacjach w Szkocji i Profumo wyznaje prawdę jego sekretarzowi, deklarując rezygnację z urzędu. Dymisja zostaje ogłoszona 5 czerwca. Teraz prasa już otwarcie pisze o aferze Profumo. The Times nazywa kłamstwo członka gabinetu wielką tragedią dla uczciwości życia publicznego w Wielkiej Brytanii. Daily Mirror wspominając o trupach w szafach na Downing Street sugeruje, że niecała prawda została ujawniona.

Nie obawiając się już pozwu, News of the World publikuje wyznania Christine, która ukazuje Warda jako drapieżnika seksualnego i prawdopodobnego szpiega Sowietów. A Sunday Pictorial, który właśnie zmienił tytuł na Sunday Mirror, zamieszcza list Johna Profumo do Keller. Rezygnacja ministra Johna Profiumo nie kończy jednak skandalu. W Izbie Gmin odbywa się debata. Wychodzi na jaw, że zarówno Profiumo, jak i Macmillan już w sierpniu 1961 roku wiedzieli o kontaktach panny Keller z radzieckim dyplomatą, który jakimś cudem zniknął tuż przed wybuchem afery. Dlatego poseł Harold Wilson z Partii Pracy skupia się nie tyle na niemoralnym zachowaniu Profumo, nomen omen członka partii konserwatywnej, która deklaruje tradycyjne wartości, co nad wysiłkami rządu MacMilana, by zatuszować skandal.

Po debacie w izbie gmin gazety już bez ogródek cytują pannę Mandy Rice-Davis, przyjaciółkę Keller, która razem z nią tańczyła w klubie Marys i mieszkała jakiś czas u Orda. Dziewczyna mówi o przyjęciach, na których gości obsługiwał tajemniczy mężczyzna. Oliwy do ognia dolewa Daily Mirror, umieszczając na pierwszej stronie zdjęcie księcia Filipa opatrzone tytułem Książę Filip i Skandal Profumo. Bynajmniej wewnątrz numeru nie ma nic obciążającego męża królowej Elżbiety II. Wręcz przeciwnie, gazeta dementuje nieprzyzwoite plotki łączące jego wysokość z aferą Profumo. Tyle, że nie podaje o jakie plotki chodzi. Premier Macmillan próbuje za wszelką cenę złagodzić katastrofalne skutki afery Profumo. Poleca Lordowi Denningowi, drugiemu po sędzim najwyższym, zbadanie i sporządzenie raportu na temat rosnącej liczby plotek oraz tego, czy mogło dojść do ujawnienia tajemnic państwowych.

Pokazano wszystkie 7 dopasowań. Transkrypcja generowana automatycznie i niesprawdzana ręcznie — może zawierać błędy.