# 33 Rola mindfulness w podejściu do choroby i łagodzeniu bólu przewlekłego

Dlatego do rozmowy zaprosiłam mojego nauczyciela, doktora Pawła Holasa, psychiatra i seksuologa, certyfikowanego terapeutę i superwizora terapii poznawczo-behawioralnej oraz certyfikowanego terapeutę podejść opartych na uważności. Cześć Paweł, bardzo dziękuję Ci za przyjęcie zaproszenia do endopolkowego podcastu. Cześć Kasiu, bardzo mi miło również być gościem u Ciebie. To będzie temat mi bardzo bliski tak osobiście, dlatego też zależało mi na tym, aby go poruszyć i przede wszystkim, żeby porozmawiać z kimś, kto naprawdę na tym temacie zjadł zęby. Myślę, że nie skłamię, jeśli tak powiem, bo rzeczywiście zajmujesz się mindfulness. Czyli praktyką uważności, bo o tym będziemy rozmawiać od wielu, wielu lat i mam nadzieję, że trochę odczarujemy to słowo, bo stało się dosyć modne ostatnio, a nie wiem, czy tak naprawdę nasi słuchacze wiedzą, czym jest w ogóle ten mindfulness.

W Europie najważniejsze osiągnięcie w tej sprawie, jakby przedłużenie tego, co zrobił John, to było powstanie MBCT, czyli Mindfulness-Based Cognitive Therapy. Do lata 2000-2002 roku został opublikowany niezwykły artykuł naukowy, który pokazywał dane rzadko spotykane w obszarze psychiatrii czy psychologii klinicznej, że terapia poznawcza oparta na uważności, czyli takie można powiedzieć małżeństwo, właśnie treningu uważności w tradycji Johna Capatazina, czyli MBSR-u, Plus pewne elementy terapii poznawczej, która jest dość skuteczna w depresji. Połączenie tych rzeczy zaowocowało bardzo istotnym spadkiem ryzyka nawrotu depresji, czyli czegoś, co jest naszym podstawowym problemem jako klinicystów, bo trzeba wiedzieć, że depresja nie tylko jest problem, że ona jest, ale że jak już ją mieliśmy, to jest duże ryzyko, że ona będzie wracać i właściwie to jest taka bolączka dla nas.

One czasem są bardziej psychoterapeutyczne, takie są częścią takiej terapii przedakceptacji zaangażowania, czasem są właśnie po prostu treningiem właśnie takim bardziej medytacyjnym. No ale rzeczywiście to w tej chwili jest coś, co jest i na Oksfordzie, i na Harvardzie, i u nas na Uniwersytecie, gdzie ja jestem, pracuję na Uniwersytecie Warszawskim na dziale psychologii. Także to jest już takie uznane. Bardzo się cieszę, że to wybrzmiało, bo jest to taka solidna podstawa do tego, żeby rzeczywiście uwierzyć, mówię tutaj o osobach, które nie mają styczności z praktyką uważności, żeby uwierzyć, że nie jest to jakaś magiczna metoda, tylko rzeczywiście jest coraz lepiej przebadana, zajmowały i zajmują się nią osoby, które mają wykształcenie

Czyli mniej tych właśnie różnych takich emocjonalnych turbulencji. I człowiek w związku z tym też rośnie dobrostan czy taka jakość życia. Także to jest dość cenne znaleźć. Cenne znalezisko, które myślę, że zostało też już można powiedzieć odkryte przez specjalistów, którzy zajmują się endometriozą, bo coraz częściej rzeczywiście mówi się tutaj akurat konkretnie o tym nurcie MBSR, chociażby na Światowym Kongresie Endometriozy, więc myślę, że rzeczywiście coraz szerzej ta wiedza jest też gdzieś przekazywana i tak jak mówiłam wcześniej, badania w tym temacie też są poczynione i Ty też zresztą powiedziałeś, że Pracujecie nad tymi kwestiami, rozumiem, że w ramach Uniwersytetu Warszawskiego czy SWPS-u?

Tu paradoks polega na tym, że jak zwykle, normalnie, jak nie mamy trochę wytrenowanego umysłu, to jak się coś takiego pojawia jak ból, to nawykowo, automatycznie reagujemy awersją, jakąś złością na to, zaciskaniem się wokół tego i uwikłaniem, starając się zrobić wszystko, żeby tego nie było. Paradoks polega na tym, że tego rodzaju reakcja nasila wręcz selektywnie odczuwanie dolegliwości albo w sumie nasila. Więc to, co się dzieje dzięki uważności, to jakby ten opór, bo tak czasem go nazywamy przed tym dolegliwością, doznaniem, tym uczuciem, Malając zmniejsza jego siłę rażenia. Nie ma dolewania tej oliwki do tego ognia. U niektórych ludzi to jest bardzo spektakularne, w sensie, że to robi naprawdę game changer.

U innych nie, mniej. Natomiast to, co jest ważne w tym, że to jest może paradoks, ale kiedy my przestajemy używać tego jako młotka, żeby mnie nie bolało, a naprawdę, żeby badać tego znania, Jakoś je poznawać lepiej. To to jest ta droga, kiedy ja przestaję walczyć z bólem, a raczej go chcę poznać, czy się w nim zaprzyjaźnić, jakkolwiek to dziwnie brzmi, to to jest właśnie ten moment, kiedy ten ból może zmienić charakter w przeżyciu. Zwykle ból to jest takie złożone doznanie, które my nazywamy bólem jako coś takiego. A jak zaczynamy medytować, ja się, że tak powiem, przekonałem tak bardzo głęboko doświadczeniowo do medytacji, 20 lat temu, jak byłem na takim dziesięciodniowym bardzo intensywnej, gdzie właśnie miałem intensywne bóle pleców i właśnie w pewnym momencie zacząłem je czynić obiektem tego otwierania się i ich ewolucja jako pewnej kaskady gorąca ciekawych bardzo wrażeń i to było przełomowe.