Echa Rynku #359 – Inwestorzy kontra demografia

Dzień dobry, dzień dobry, to jest podcast Echa Rynku, nazywam się Michał Masłowski. Radek Chodkowski, witam serdecznie. Radek, rozumiem, że dzisiaj mamy w planach ogłoszenie kolejnego rekordu na WIG-u, kolejnego ładnego, równego poziomu, chociaż widziałem, że indeks WIG dotknął 160 tysięcy i natychmiast zawrócił. Tak, no myślę, że możemy się poklepywać powoli po plecach, bo mam nadzieję, że już dowiezienie Hossy do startu Oki chyba nam się udaje powoli, chociaż nawet jak się teraz przydarzy korekta, to raczej już nam tego nie zaneguje, no ale ostatnie dwa dni takie nerwowe, właśnie tak jak mówisz, cofnięcie spod szczytu, tam minimalnie chyba musnęliśmy 279 punktów powyżej 160 z tego, co widzę.

Bardzo przyjemny poziom. 106, no to jest kosmiczny poziom. Właśnie wszyscy teraz widziałem, bo to właśnie minęła czwarta rocznica Dołka Bessy w 2022 roku. Na jakim poziomie mieliśmy wtedy? No to wtedy było poniżej 60 tysięcy, jak tu widzę. WIG20 poniżej 1410. Wiadomo, jaka ładna okrągła. Wartość na WIG-u 20. Zobaczymy, jak ten WIG-20. Tak, no dokładnie. Tam było tysiąc trzysta kilkadziesiąt punktów. Jakby ktoś powiedział wtedy, W październiku 2022, że będziemy mieli WIG20 powyżej 4 tysięcy dzien, powyżej 2 tysięcy to było niesamowite.

Ja się w ogóle pochwalę tutaj spekulacją, że w okolicach tego dołka, gdzieś tam i tak dalej, oczywiście ręce mi drżały, kupowałem różne ETF-y, ale że pozwoliłem sobie na spekulację o WIG20 lewarowanym. No skoro dostępny to jest. I oczywiście tu przestrzegamy, nie wolno tego robić. ETF na lewarowany nie nadaje się do strategii kup i trzyma i jest ten efekt erozji zmienności, ale jakoś udało mi się dojechać do WIG-u 22400 aż z tym ETF-em. No to bardzo ładnie. Tak, bardzo ładnie, aczkolwiek to parę razy podchodziło, ja to widziałem, że tam jakby ta zmienność wypłukuje ten ETF, no ale jakoś swoje zarobiłem. Po prostu nie uwierzyłem, że WIG20 może być na stałe na poziomach 1300, kilkadziesiąt, 1400, że wiesz, wtedy jeszcze w ogóle nie było wiadomo, że to się tam, pośmiejmy się, wielka hossa pokoleniowa nam się wydarzy, prawda?

Ale że jednak do tego dwa tysiące, dwa tysiące kilkaset to jednak z czasem wrócimy. No miałem takie... Pamiętasz te nastroje. Wtedy to było co? To była wojna, inflacja, surowce energetyczne drożały, zbliżaliśmy się do zimy. Nie było wiadomo czy nam gazu starczy i tak dalej, no to taki był czas, że wiesz, te bessy nie dzieją się na takim luzie, no zresztą też inwestujesz nie od wczoraj, więc dobrze to wiesz, że one się nie dzieją tak na sofcie, że sobie tak o tak po prostu rynek sobie spada 30%. To zawsze jest tak, że no może nie świat się kończy, jak to miało miejsce w 2008 roku, ale tam było nerwowo u nas, było. Nerwowo było, był to 2022 rok, był trzecim rokiem w historii, że na rynkach światowych spadły jednocześnie i akcje i obligacje w portfelach typu tam 60-40.

Zagranica kupuje, zagranica jest cały czas kupującym u nas. Oczywiście mamy też te flowy z polskiego rynku, chyba 6 miesięcy z rzędu, mamy napływy do akcyjnych TFI, do funduszy w ogóle, więc jest to rzecz też nie tak częsta na naszym rynku. Natomiast gdzieś tam ten kapitał płynie do tych płynniejszych walorów. A te mniej płynne są gdzieś tam pod presją. Trochę może jakiś suwak z OFE je podgryza, bo spółki się trochę muszą wyprzedawać. Więc no, SWIG 80 cierpi w tym roku. I to jest też ten case, do czego my się benchmarkujemy jako inwestorzy aktywni. Czy benchmarkujemy się do WIG-u jako tej najszerszej miary, wiedząc, że to jest de facto WIG 20 plus tam trochę wpływu mniejszych spółek, czy do czegoś innego.

Bo w tym roku mamy naprawdę bardzo dużą rozbieżność. I też inwestorzy muszę sobie poukładać w głowie, czy oni są lepsi od rynku, czy oni są gorsi od rynku, co to dla nich jest ten rynek, który ten. Ja szykuję wpis na bloga, chyba go zatytułuję śmierć stokpikingu właśnie a propos tego roku, bo w tym roku, o ile w zeszłym roku gdzieś tam to pokonanie Pokonanie WIG-u było relatywnie łatwiejsze, jeśli się operowało na mniejszych spółkach, no to w tym roku jest trudniejsze. Jeśli się nie miało liderów i tych największych czempionów z dużych podmiotów, no jest dużo, dużo trudniej. Dokładnie. No tak, tak, tak. Oczywiście, bo wspominajmy tutaj, skoro tak jest

Ostatnich może nie miesięcy, ale lat na pewno, prawda? No XTB coś tam koryguje, no a wykresa z BIS-u wiemy jak wygląda, tak? Jak w dużym kosmoś. Nie, jeszcze jakaś korekta była. Zaraz po powrocie z tej konferencji. Tak, była korekta, dzisiaj odbija. No ale co to niewątpliwie, no walory to właśnie ci liderzy hossy, tak? Te spółki, które przez ostatni czas dawały nie tylko zysk liczony w procentach, ale zysk liczony w bagerach, nie? Czyli to już tam one się podwajały, potrajały w ostatnich latach. Niektóre nawet trochę bardziej, więc też fajnie pokazuje średni udział w portfelu, że azbis ze średnim wskazaniem 25%, co prawdopodobnie nie świadczy o tym, że ktoś tak grubo wchodził w tego azbisa, tylko że po prostu ktoś się na nim podwoił, potroił, czasami lepiej.

Ale dobra, to zostawmy na chwilę, na razie pocieszmy się, że łotc działa, tak? Prezes Bardziłowski widziałem uśmiechnięty, Nowy dzwon odsłonił i widziałem na nowym dzwonie jest wykres, bo ja w czwartek to zobaczę, to zobaczę wykres WIG-u od początku do teraz, tak? Na 35-lecie giełdy. No to tak by było. 1991-2026, no wykres taki, wiesz, on tak na tym dzwonie musi się zmieścić, więc tam, wiesz, wielkości, no nie wiem, tak z daleka widziałem pięciu, siedmiu centymetrów, to pięknie wygląda. No tak powinno być, nie? Tak powinno być. Tak, trzeba świętować. Wróćmy tutaj do konferencji. Jedną rzecz chciałem ci pokazać, bo rady nie dotarłeś. No jak żałowałem, byśmy posiedzieli, poplotkowali tutaj, zdjęcia porobili. Super.

Tak, nie omawiajmy wszystkich oczywiście, bo to byśmy tutaj teraz dwie godzinki sobie poświęcili, prawda? Ja bym tylko to odesłał do dwóch nagrań, które Ty zrobiłeś, tak? One wiszą tutaj na naszym stowarzyszeniowym YouTubie, czyli tekst, o którym wielokrotnie mówiliśmy, tak? I bardzo, to jest takie ładne podsumowanie tego jest u nas na YouTubie i drugi to jest PKBex, tak? Który też tam ma swoje, no wykres PKBexu to jest jakby tutaj Paweł Szczepanik zażartował historia tragedii wielu ludzi. Wielu inwestorów, ale jak tutaj do tej analizy serdecznie odsyłam, oczywiście podlinkujemy tutaj w opisie tego nagrania. Paweł z Przemkiem najwięcej czasu poświęcili na ten portfel, przez kolejne to już tak polecieli dosyć szybko.

Pozycje w okolicy 50 złotych i powiedzieć dobra swoje zarobiłem prawda. A też gdzieś tam rolą inwestora jest umiejętność przewiezienia tego zysku w bagery. I to też dużo robi. Tam niezależnie od tego jakie były początki pozycji. Michał, jakbyś wrócił do tego pierwszego slajdu z tymi spółkami, które były najbardziej popularne, które były najbardziej popularne we wskazywanych portfelach, to widać, że te spółki się gdzieś tam pokrywają z tym, co faktycznie porobiły te bagery. Natomiast troszeczkę jeszcze zrobię odbicie w kontekst tego, do czego ten polski inwestor ma się benchmarkować. Zobaczmy, ile tu jest tego WIG-u 20. I wcale nie ma go tak dużo. Co mamy? Jest Orlen, Dino, CD Projekt.

Teraz to się nazywa CD Projekt Red. Nie mogę się przyzwyczaić. LPP. Kruk. LPP i Kruk. Przepraszam, PZU. Pierwsza czołówka w ogóle nie jest z WIG-u 20, prawda? Więc też widać, że... Może ta próbka nie jest subiektywna, ale to też pokazuje, że inwestorzy jednak niekoniecznie muszą mieć w portfelu, czy niekoniecznie mają te największe spółki, które dzisiaj są motorem HOS dla WIG-u, że dla prywatnego portfela inwestora motorem ciągnącym cały portfel może być zupełnie inna paleta spółek. To jest ta kwestia stock picking czy ETF-y i cała ta dyskusja.

Oczywiście, bo to zawsze tak może być, jest Hossa. Można było zarobić albo na WIG-u 20, tak, na Orlenach, tak, PZU i tak dalej, a można było zarobić właśnie na XTB, Synecticach, Cyberfolksach i Digital Network i SBIS-ach, a można było nie mieć nic z tego. Tak. I przypatrzyć się jak, no wiesz, WIG rośnie, wszystko rośnie, a my tak, a my co? Jak to dzisiaj powiedzieliśmy? S-WIG od początku roku 3%. Jakby zakończył rok na minusie, to nie będzie żadna jakaś specjalna sensacja. To też tak może być, bo można było mieć jakichś tam producentów gier, całą masę różnych spółek, które stały. Można było mieć całą masę spółek z tego portfela. I to można czekać, bo to są spółki, które są dzisiaj prawdopodobnie tańsze niż były rok temu, więc ten rok można było przeczekać na tych walorach.

No i to dobrze wiemy, jak cały system działa, że moja emerytura nie jest płacona z tego, co ja tam odkładam, tylko odpłacone jest z pieniędzy, które, bo to, co ja tam wkładam do ZUS-u, to natychmiast jest wypłacone w emerytury innych ludzi. Echa Rynku 359 Echa Rynku 359 Echa Rynku 359 Echa Rynku 359 Echa Rynku 359 Echa Rynku 359 Echa Rynku 359 55 lat wtedy była chyba średnia życia. Mało kto, bardzo mało ludzi takiej teoretycznej emerytury, takiego wieku emerytalnego dożywało.

Dokładnie tak. No widać, jak tutaj 1998, jak to jest taka jeszcze w miarę poprawna Choinka, że u góry jest mniej, czyli ludzi starszych jest mniej, a tych w wieku produkcyjnym, czyli poniżej 60 roku życia, w szczególności dwudziestolatków bardzo dużo, o wiele więcej. To się wszystko bardzo ładnie przeniosło piętro wyżej. Jak tutaj sobie możemy popatrzeć, że aktualnie najwięcej osób jest w wieku między 40 a 50 lat, oni ciągle pracują, to gdzie oni będą za kolejne 10 lat? Będą w przedziale między 50 a 60, a za chwilę będą w przedziale między 60 a 70, czyli już na emeryturze. A problem jest taki, że tych osób 10 w przedziale wieku 10, 20, 30 lat

To jest takie pokolenie minimalnie poniżej mnie. I teraz tej fali nie mamy. I zobaczmy, że... Tej kolejnej. Tej kolejnej fali. Oczywiście. I zobacz, i to jest... I ci ludzie, wiesz, tych ludzi będzie mniej. Oni będą mniej, nie wiem, już możemy powoli po spółkach jechać. Oni będą kupowali mniej mieszkań. No bo jak tych ludzi będzie mniej, oni będą kupowali mniej butów i kurtek. No bo w ilu parach butów i kurtek możesz chodzić naraz? No w jednej kurtce i w jednej parze butów. Możesz chodzić dużo, ale jak tych ludzi będzie bardzo mało, to znaczy będzie proporcjonalnie mniej niż teraz, no to siłą rzeczy chodź, bo oni zwiększyli. Można być kolekcjonerem sneakersów, mieć 30 par butów, ale i tak taki przeciętny człowiek ma ich kilka, więc jak tych przeciętnych ludzi będzie mniej,

Oczywiście możemy to kompensować wzrostem produktywności, że mniej ludzi dzięki AI wypracuje więcej PKB. Ok, chciałbym na to liczyć, aczkolwiek Polska też nie jest jakimś takim nie wiadomo jakim hubem Echa Rynku 359 Chciałbym zareklamować jak jesteśmy, bo dokładnie się zgadaliśmy, bo ja w czwartek, mam nadzieję, że się udało publikować nagranie przed czwartkiem, jest konferencja Pasywna Rewolucja i jednym z punktów programu jest moja dyskusja z Pawłem Borysem, a Paweł Borys, były prezes PFR-u, teraz w MCI pracuje, odpowiedzialny,

W bagażu doświadczeń on w CV ma wprowadzanie PPK siedem lat temu i był główną twarzą wprowadzania PPK w Polsce. Jedno z moich pierwszych pytań do Pawła Borysa to będzie, jak ocenia po siedmiu latach program PPK? Ale on napisał z Bartoszem Marczukiem, też ówczesnym wiceprezesem PFR-u. Napisali książkę, jak uniknąć emerytalnej katastrofy. I ja między innymi tu jedną liczbę tylko przytoczę, że jak kiedyś system emerytalny ruszał, to na jednego emeryta przypadało dziewięć osób pracujących. No właśnie, a dzisiaj są te wskaźniki dużo gorsze. Serdecznie zapraszam o 11 godzinie na giełdzie papierów wartościowych. Taka dyskusja, jak ktoś ma książkę, to niech przyniesie, ja przyniosę może podpis.

No ale wiesz, my tak naprawdę mówimy o dalekiej przyszłości, ale to już, tak trochę zajdę na krótszy horyzont, to już gdzieś tam widać. Ja patrzę tu w miejscowości, w której mieszkam, ona jest taka już wysycona demograficznie, szkoły się pobudowały. Był fajny boom demograficzny u mnie w okolicy przez ostatnie, oczywiście migracja taka lokalna, wewnętrzna. I u mnie w szkołach podstawowych w mojej okolicy dzieci chodzą na dwie zmiany, na trzy zmiany. Wszyscy płaczą, szkoły przepełnione. No ale kiedy ten mój junior będzie szedł do szkoły, to będzie 40% mieć dzieci w szkołach. Więc wiesz, to takie rzeczy zastanawiamy się, gdzieś tam naszego bezpośredniego otoczenia to będzie dotykało. Echa Rynku 359 Echa Rynku 359 Echa Rynku 359 Echa Rynku 359 Echa Rynku 359 Echa Rynku 359