Wolność czy równość? Ekonomia dobrobytu społecznego | Jan Oleszczuk-Zygmuntowski | PLSE

Ta historia i ta teoria zmiany jest, myślę, zupełnie inna niż wszystko to, co słyszeliście przez... I co w związku z tym okazywało się totalnie nieskuteczne w odwróceniu tych trendów, powiem to może dość brutalnie, ale mielenia ludzi na PKB, aż do po prostu ostatniego żywego, który jeszcze będzie stał. I doskonale ten problem współczesnego świata moim zdaniem nazywa profesor Hartmut Rosa, taki niemiecki socjolog, filozof, który określa ten problem jako akcelerację społeczną. I jest to taka duża kategoria, w której może sporo rzeczy się zmieścić. I trochę właśnie o to chodzi, żeby spróbować złapać to wszystko.

A to wszystko to coraz szybsze tempo życia. To jest ogromne tempo zmian gospodarczych, zmian technologicznych. Pęd życia, który jest nienaturalny, ale w tym sensie nienaturalny, że zaczyna... całkowicie niszczyć podstawy naszego funkcjonowania jako homo sapiens. Rozrywa relacje społeczne, które nas wiążą, a przez niszczenie relacji społecznych, zaufania, więzi sprawia, że przestajemy być zdolni do reprodukcji naszego społeczeństwa, do odtwarzania sił witalnych, które pozwalają nam funkcjonować. Hartmut Rosa przekonuje, że akceleracja ma charakter totalny, czy nawet totalitarny.

To miało charakter właśnie totalny. I w tym sensie Hartmut Rosa mówi, że akceleracja społeczna również ma totalny charakter. Nie da się od niej uciec. Nie ma żadnej przestrzeni, która byłaby od niej wolna. Co ciekawe, Szoszana Zubow na przykład w swojej książce W wiek kapitalizmu i inwigilacji, o której też tutaj mówiłem, pokazuje, że jej zdaniem jedną z wielu odpowiedzi na współczesne problemy jest tak zwane prawo do sanktuarium, czyli właśnie do miejsca wolnego od inwigilacji. No i pięknie to zgrywa się z Hartmutem Rossą, który mówi, nie ma żadnego sanktuarium. Twoje dziecko idąc do szkoły i tak będzie musiało tam obcować z technologią, z wirtualną tablicą i tak będzie cały czas pingowane przez telefon, który ma w kieszeni.

a jednocześnie nierówności i akumulacja podkręcają znaczenie rywalizacji o status. A więc mamy tą akcelerację, która fundamentalnie tłumaczy całą naszą rzeczywistość i tłumaczy, jak te złe wybory gospodarcze, które podjęliśmy, dziś przekładają się na degradację całego naszego społeczeństwa. I wracając do Hartmut'a Rosy, oczywiście nie tylko pokazał nam tą akcelerację jako pewien problem, ale... wskazał na pewne rozwiązanie. Rozwiązanie, którym jest rezonans społeczny. Rezonans każdy z was, kto może grał na jakimś instrumencie, wie doskonale o co chodzi. Jak stroimy instrument, na przykład gitarę, kamerton i jego dwa widełki i to jak kamerton sprzęża się i następuje to takie dostrojenie.