Jakie będą wybory 2023? PiS zmienia kodeks wyborczy

Możliwość głosowania, czyli właśnie poprzez to przywożenie autobusami, chociaż niekoniecznie musi to się powieść, tak jak tutaj między innymi też profesor Flis przekonuje, że wcale to nie musi tak się skończyć. Jakimiś tutaj dodatkowymi korzyściami dla wyborców PiS może być zupełnie na odwrót. To już nie na nasze głowy i nie do tej rozmowy, ale ci, którzy się znają na logice politycznej, partyjnej mówią, że PiS teraz walczy dosłownie o każdy głos, bo nie jest pewne wyniku, więc być może tutaj nawet zmiana w liczbie lokali wyborczych może im pomóc, ale Ta zmiana ma sprawić, że będą 33 tysiące lokali wyborczych. W każdym musi być komisja. W każdym też powinni być mężowie zaufania.

I czy to nie doprowadzi do jakiegoś chaosu, że wyborca w sumie się zgubi, nie będzie wiedział, gdzie on ostatecznie ma iść, bo się przyzwyczaił, że zawsze głosuje w jednym miejscu, a tu się okaże, że tam go na liście wyborczej nie ma. Ale jeszcze bym chciała zapytać o sędziów w komisjach okręgowych. PiS chce wymienić sędziów na osoby z wykształceniem prawniczym, zmniejszyć wymagania. Poseł Tadeusz Tomaszewski z Lewicy pytał, jaki jest tego powód? Prosił o podanie przyczyny i również nie uzyskał odpowiedzi. Czy pan sędzia się domyśla, skąd ta zmiana obsady w komisjach okręgowych? No to jest dalszy krok, gdzie zaczęło się od wyrugowania sędziów z Państwowej Komisji Wyborczej. Dziewięciu sędziów zostało zastąpionych tylko dwoma sędziami, a pozostałe osoby to są urzędnicy, którzy muszą oczywiście mieć wykształcenie prawnicze, wypełniać tę przesłankę niezależności.

Ale właśnie nie pada ta odpowiedź dlaczego. Dlaczego jest ta zmiana? Ani ze strony Prawa i Sprawiedliwości w Sejmie, ani ze strony ministra Cieszyńskiego na komisji, ani w uzasadnieniu. Nie ma dobrego powodu, chyba nie byli w stanie wymyślić. Bo nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia. Ja tylko dopatruję się do tej ogólnej niechęci do sędziów I chęć odsunięcia tych sędziów od tego rodzaju obowiązków. Ze szkodą, bo mimo wszystko jednak te przymioty, jakie sędziowie swoją osobą reprezentują, niezawisłość, niezależność, generalnie gwarantują, że Wybory będą niesfałszowane, przejrzyste, transparentne. Do tego się przyzwyczailiśmy. Wybory w Polsce były zawsze uznawane za uczciwe i oby te w 2023 też takie były, oby nam PiS tego nie zepsuł. Kolejna sprawa, która przyciągała wyjątkową uwagę mediów, ale też polityków, wielu z nich wypowiadało się dzisiaj w Sejmie na ten temat, to jest artykuł 106.

Który brzmiał, agitację wyborczą może prowadzić każdy komitet wyborczy i każdy wyborca, w tym zbierać podpisy popierające zgłoszenia kandydatów po uzyskaniu pisemnej zgody pełnomocnika wyborczego. I ten artykuł 106 miał być zmieniony na agitację wyborczą może prowadzić każdy komitet wyborczy i każdy wyborca, kropka. I dopiero w następnym punkcie jest mowa o podpisach i o zbieraniu ich przez każdego wyborcę. Po uzyskaniu zgody pełnomocnika Komitetu Wyborczego. To było rozumiane jako otwarcie furtki na niewiarygodną wprost liczbę pieniędzy i ludzi, którzy mogliby poza kontrolowanymi przez PKW ramami finansować kampanię wyborczą. PiS wycofało się z tego przepisu, jednocześnie tłumacząc, że on wcale nie pozwalałby na tego typu agitację.

Jak pan czytał tę nowelę? Który, jak podkreślam, przynajmniej po komisji wiemy, że PiS się chce wycofać. Przepraszam, bo tego nie śledziłem. Czy PiS się chce wycofać z tego proponowanego treści? Taka poprawka. Czy tego, co istnieje już w kodeksie wyborczym? Ponieważ PiS złożyło 21 poprawek do swojej własnej nowelizacji, jedną z tych 21 poprawek, zresztą Platforma złożyła identyczną, że znika ta nowa wersja artykułu 106. Wracamy do oryginału. To jest przepis, który jest niejasny, bo dla mnie ten przepis jest o tyle niejasny, że nie wiadomo, czy ta zgoda przedstawiciela komitetu jest potrzebna tylko do zbierania podpisów, czy w ogóle na całą agitację.

Gdyby to była zgoda potrzebna na całą agitację prowadzoną przez obywatela, przez wyborcę, To jeszcze bym to rozumiał, chociaż jest to generalnie naruszenie zasady, złamanie zasady wyłączności komitetu wyborczego, bo kodeks wyborczy mówił pierwotnie, że kampanię wyborczą, agitację prowadzi komitet wyborczy. I tak powinno być, że to jest wyłączność komitetu wyborczego. Potem wprowadzono w 2018 roku bodajże Złamano tę zasadę, wprowadzono wyłom w postaci właśnie prowadzenia kampanii wyborczej przez wyborcę i ten przepis uważam jest dosyć niejasny, więc z punktu widzenia logicznego to ta poprawka była o tyle dobra, że ona jakby rozgraniczała, czyli kampanię wyborczą czy agitację może prowadzić wyborca, ale jeśli zbiera podpisy, to musi mieć zgodę pełnomocnika. Dla mnie to jest niewystarczające, bo jeżeli już zostawiamy tutaj, ja podejrzewam, że z tego się nie wycofa PiS, zostawiamy tę możliwość

Fakt faktem dużo z tych zmian to są zmiany techniczne. PiS zmienia kodeks wyborczy. Jakie będą wybory 2022?

PiS zmienia kodeks wyborczy. Co Pani zdaniem jest najważniejszego? O co być może walczyłyście, walczyła Pani w czasie tej komisji i która to bitwa była przegrana? To nie jest łatwe pytanie. To znaczy na pewno jest kilka kwestii. Może nie powiedziałabym, że my o nie walczyliśmy, ale też jakby staraliśmy się tłumaczyć i może bardziej naświetlić niektóre konsekwencje tych wprowadzonych zmian. Na przykład to, o czym się mówi najbardziej chyba w kontekście tego projektu, czyli to, co projektodawca nazwał zmianami profrekwencyjnymi, te komisje w mniejszych miejscowościach. To jakby nie jesteśmy przeciwko tym zmianom i zmianom profrekwencyjnym w ogóle, ale jakby tutaj naszym głównym zarzutem od początku było to, że to są zmiany dosyć jednostronne i że jakby też my obserwujemy wybory w całej Polsce, w mniejszych miejscowościach, w dużych miastach, też za granicą.

Jakby bardzo dużo się mówi o tym, że w niektórych miejscach są monitorowani wyborcy w taki sposób, że patrzy się po prostu kto zagłosował. Tu jest bardzo duże pole do nadużyć ze strony lokalnych przedsiębiorców, którzy dajmy na to mają Jakie będą wybory 2022? PiS zmienia kodeks wyborczy. Ja tam nagrywał.

Tutaj można dyskutować, czy te zmiany są istotne. PiS twierdzi, że są nieistotne. Z jednej strony walczy o nie jak lew, a z drugiej strony twierdzi, że są nieistotne, że są techniczne. A któryś z posłów mówił dzisiaj w Sejmie, że przecież doskonale wiemy, czemu wprowadzacie to w takim tempie, w takim trybie. Zaczęliście się bać, bo sondaże przedwyborcze są niekorzystne dla was. Nie macie dostatecznej przewagi. Ale jakby jedna rzecz, nad którą ja ubolewam chyba jeszcze bardziej, to jest to, że my, i mówię w tym momencie my obywatele, nie my eksperci od wyborów, gubimy się w tym wszystkim, tak? W tych wszystkich zmianach, poprawkach. Jedna strona nam mówi, że tutaj zmiany są prowadzone, bo ktoś chce uzyskać to. Druga strona mówi, że oni nam ukradną wybory. A my jako wyborcy, co my tak naprawdę mamy z tym wszystkim?

Tutaj akurat pani w ogóle nie wierzę. Mogę odtworzyć nawet kalendarz tego dnia. 9 rano rozpoczyna się sprawozdanie komisji. Około 9.15 pada z mównicy sejmowej, że PiS przygotował 21 poprawek. Wszyscy łapią się za głowy, po czym okazuje się, że PiS tych poprawek nie ujawnia. Tylko jedna chyba niechcący wymsknęła się posłance Prawa i Sprawiedliwości z mównicy sejmowej, a komisja jest zapowiedziana na 13. Ja zaraz po tej dyskusji na plenum zadzwoniłam do posłanki Lubnauer, która właśnie chyba jedną z poprawek wyśledziła, wytropiła, więc pytam czy macie resztę. Ona mówi nie, trzymają przy orderach. Ja mówię rozumiem, się trochę nie dziwię. Potem komisja jest przekładana na 14.30, wciąż nie znamy poprawek. I wreszcie się rozpoczyna i na biurkach posłów ląduje spis 38 chyba stron w sumie, czy 39.

Bardzo dziękuję za to spotkanie. Te wywiady przeprowadziłam wczoraj, czyli 26 stycznia, w dniu, w którym PiS pędziło przez Sejm ze swoją nowelizacją kodeksu wyborczego. Nie czekaliśmy z rozmowami na ostateczny wynik głosowania w Sejmie. Między innymi dlatego, że było jasne, jaki on będzie. I rzeczywiście, PiS przeprowadziło przez Komisję, a następnie przez cały Sejm swoje poprawki, odrzuciło poprawki opozycji i uchwaliło ustawę. Teraz trafi ona oczywiście do Senatu, ale moc wpływania tej Izby Na legislację jest, jak wiadomo, nikły. Mimo wszystko będziemy śledzić dalsze losy kodeksu wyborczego i realizację, wykonanie tych różnych pomysłów Prawa i Sprawiedliwości na poziomie choćby samorządów.