Dzieci wychowane przez ekrany - relacje w czasach AI | Digitalks #203

Więc pozwólcie, że zacznę ten temat. Na pewno to, co jest bardzo ważne, to, że dzisiaj wychowaliśmy to najmłodsze pokolenie przez ekrany. że jesteśmy przebodźcowani i to pod koniec roku chyba bardzo mocno wybrzmiewa, że z jednej strony tych relacji jest mnóstwo, że z jednej strony czy na mediach społecznościowych, czy jakichś komunikatorach mamy tych relacji bardzo dużo, a z drugiej strony mam takie przemożne wrażenie, że w tej, jak nazwałam sobie to, hyperkonektywności, tej hyperkonektywności, hyperkonektywności jest bardzo dużo samotności.

Dlaczego media społecznościowe nazywają się społecznościowe, skoro one już żadnych społeczności nie budują? Wszyscy gdzieś taki zamysł na początku był, ale dzisiaj można powiedzieć takie medium społecznościowe jak TikTok, ono właściwie jest formą indywidualnej rozrywki, pewną nową formą telewizji. Podobnie zresztą jak można powiedzieć Instagram, że raczej mało budujemy tam relacji, mało tych relacji utrzymujemy, raczej coś chcemy tam sprzedać, kupić kogoś, od kogoś coś przejąć. Natomiast budowanie takich społeczności wspierających się realnych, czy poszerzanie swoich społeczności, moim zdaniem to się dzisiaj w marginalnym stopniu dzieje. No właśnie, pytanie na ile technologie na czele ze sztuczną inteligencją w ogóle robią coś w tym obszarze negatywnego, jakąś negatywną robotę.

To wynika właśnie z badania NASK. A dane pokazują coś zupełnie innego. Rodzice nie do końca wiedzą, co jej dzieci robią w sieci. Większość nastolatków deklaruje, że rodzice ani nie ustalają z nimi żadnych zasad korzystania z internetu. A jednocześnie znakomita większość rodziców, ponad połowa, deklaruje, że takie zasady ustala. Czyli wydaje się, że w pewnym sensie żyjemy tu w różnych rzeczywistościach. Ale co to oznacza do budowania relacji? No bardzo dużo. Dlatego, że dzieci, które spędzają tak dużą ilość czasu przed ekranami, mają również trudności z prawidłowym odczytywaniem sygnałów społecznych. Mają problemy z prowadzeniem rozmów, z zaangażowaniem się w interakcje w rzeczywistym świecie. I teraz badanie UCLA pokazało, że przebywanie z dala od ekranów znacząco poprawia zdolność rozpoznawania emocji.

No właśnie, kto korzysta z takich aplikacji? Ponad 50% to są osoby w wieku 18-24 lata. Ale znowu, to jest też ważne, znacząca liczba użytkowników to też osoby poniżej 18 roku życia. Mimo, że aplikacja, no tak samo jak z mediami społecznościowymi, teoretycznie jest dla dorosłych, ale analiza tysięcy recenzji repliki pokazała, że 70% użytkowników, którzy ujawnili status związku, I są to w większości mężczyźni, i to jest 8 do 1, czyli 8 mężczyzn na jedną kobietę. I ci ludzie są w relacji z prawdziwym człowiekiem i jednocześnie są w relacji z taką repliką.

Natomiast pytanie, czy osoby, myślę, że retoryczne, tworzące głębokie emocjonalne związki z algorytmami będą w stanie później zbudować głęboki emocjonalny związek z innym człowiekiem. Wydaje mi się, że będzie to trudniejsze. Ponad 50% osób z pokolenia Z w Polsce, czyli od 12 do 24 lat... Odczuwa samotność i często odczuwa tę samotność w domu. Blisko połowa deklaruje, że bardzo rzadko możesz liczyć na wsparcie rodziców i bliskich. A jak sobie powatrzymy, to jest kilka ładnych milionów Polaków. I teraz... Czy to nas dziwi w związku z tym, że z tej samotności, też przez to, że media pokazują nam też groźne wiadomości z całego świata, wydaje nam się, że świat jest groźny, więc myślę, że mniej eksperymentujemy też z wychodzeniem z domu, a poza tym te najciekawsze rzeczy, rozrywkę w telefonie mamy wszyscy w telefonie.

Czy nam się to wydaje dziwne, że młodzi i wszyscy inni sięgają po aplikację obiecującą bezwarunkową akceptację? No właśnie, ale czy my patrzymy na to, że jest bardzo ciemna strona tej relacji? Znowu, Common Sense Media i Stanford w 2025 roku oceniły AI Companions jako tak zwane niedopuszczalne dla nieletnich. Dlaczego? No bo mimo weryfikacji wieku... testowe konta trzynastolatków, które były częścią tego badania, zupełnie bez żadnego problemu otrzymywały nieodpowiedźne treści seksualne, ale też pojawiały się tam, i to jest okropne, zachęty na przykład do samookaleczeń, albo nawet, nawet, i to też wiemy z polskich badań Fundacji Dbamu Mój Zasięg, że internet potrafi podpowiadać treści samobójcze i to było również w tym przypadku.

I czy można tu u podstaw zacząć działać, też zacząć działać jako my, rodzice, przyjaciele, osoby aktywne społecznie, osoby pracujące w NGO-sach, tak jak to robimy my w Fundacji Digital University. Też te tematy poruszamy w szkołach, wśród nauczycieli i wśród setek tysięcy uczniów tak naprawdę za pośrednictwem tych nauczycieli. Wracając do tego, dlaczego to działa i trochę o społecznych konsekwencjach, dlaczego ludzie zakochują się w algorytmach? No, w pewnym sensie odpowiedź wydaje się prosta, bo te algorytmy są projektowane tak, żeby być perfekcyjnymi partnerami. W zasadzie nie ma nic do zarzucenia, poza tym zresztą sztuczni zawsze dostępni, zawsze się z tobą zgadzają.