Wojny mocarstw. Chiny-USA-Europa

Cześć, dzień dobry, witamy w nowym odcinku podcastu Co to będzie? Ja nazywam się Marta Nowak. Ja nazywam się Miłosz Wiatrowski-Bujacz. I w czasie, kiedy wy spokojnie włączacie sobie podcast, nie wiem, jedziecie do pracy, gotujecie obiad, prasujecie. Kochani i kochane, Chiny nie śpią. Dzisiaj będziemy rozmawiać o światowych mocarstwach, o konfliktach między USA, Chinami, Unią Europejską, o wielkiej geopolityce. Znowu problem trzech ciał, tylko tym razem trochę większych niż tydzień temu, kiedy problemem trzech ciał były różne jednostki samorządu terytorialnego. Nie, nie, przechodzimy po prostu, we are going global, ale jeszcze zatrzymamy się przez chwileczkę na samorządówce, bo finiszuje się kampania.

Ta pani to była tłumaczka symultaniczna. Słuchaliśmy przemówienia Radosława Sikorskiego sprzed roku. Ta pani to był Radek Sikorski. Ta pani to był Radek Sikorski. I rzeczywiście ten fragment otwiera takie dwa duże tematy związane z relacjami Unii Europejskiej z Chinami. Po pierwsze stosunki Chiny-Rosja, po drugie stosunki gospodarcze. I zacznijmy od tych... stosunków Chiny-Rosja, które też bardzo wpłynęły po prostu na to jak Unia Europejska Chiny postrzega. Marta, to zacznij, bo ja się zgadzam dzisiaj. Dobrze, no to ja zacznę z przyjemnością. Pamiętacie może, słuchajcie, Monachijską Konferencję Bezpieczeństwa w lutym tego roku. Tam w tym momencie doszła do społeczności międzynarodowej wiadomość o śmierci Aleksieja Nawalnego w Łagrze. Była tam też jego żona, wdowa po nim już wówczas, która dała takie przemówienie bardzo mocne.

Więc tutaj faktycznie z punktu widzenia Unii Europejskiej jest to coś... trudnego do zaakceptowania, czy właściwie niemożliwego do zaakceptowania. No tylko, że akceptujemy, ponieważ mamy, jesteśmy bardzo, bardzo, bardzo powiązani, tak jak Rosja jest powiązana z Chinami w tym splocie takim geopolityczno-energetycznym, tak my jesteśmy w takim splocie gospodarczym z Chinami handlowym. Tak i tutaj od jakiegoś czasu już trwają w Unii Europejskiej takie starania, żeby uniezależnić się jakoś gospodarczo od Chin. To się nazywa tak inteligentnie de-risking. I chodzi po prostu o to, żeby kontrolować bardziej inwestycje chińskie w Unii Europejskiej, zwłaszcza jeśli chodzi o takie strategiczne sektory.

Żeby Komisja Europejska chce rozszerzać zakres oceny tych chińskich inwestycji. Chodzi o to, żeby były jakieś takie mechanizmy, które po prostu... sprawiają, że kraje unijne nie są jakoś tak bardzo zależne od tego, co z Chin przyjeżdża albo co Chińczycy tutaj wkładają za inwestycje. Ale Unia nie jest w tym spójna. To też nie jest oczywiście tak. Unia Europejska nie jest monolitem, a zwłaszcza jeżeli porównamy ją z Chinami. Na przykład Węgry oczywiście tutaj mają swoje zastrzeżenia jak zwykle, ale też na przykład Holandia i Niemcy. Holandia, o której wspomniałeś w kontekście mikroprocesorów. Oni też się boją, że tutaj za duży będzie wpływ na gospodarkę, jeżeli zaczniemy te Chiny tak wycinać. O dekarbonizację Europy bez Chin na przykład nie mamy.

Unia Europejska importuje pomiędzy 75 a 100% metali, które konsumuje. Między innymi też z Chin. Wspominaliśmy o minerałach. Te też są importowane z Chin albo z państw, które są jakoś tam strategicznie z Chinami związane. Więc w kontekście tej nie tylko gospodarczej zależności, a deficyt handlowy Unii Europejskiej w zeszłym roku był rekordowy. jeśli chodzi o relacje z Chinami, ale też właśnie w tym geopolitycznym, militarnym. Jeśli teraz mówimy o tym, że Europa musi mieć tą autonomię strategiczną i być nie tylko gospodarczo niezależna, ale też zbrojeniowo, to tutaj relacje z Chinami są bardzo skomplikowane.

Też w tych sektorach właśnie najbardziej strategicznych, najbardziej... technologicznie zaawansowanych. Ta nazwa została potem jakby trochę tak zapomniana, ponieważ Donald Trump bardzo się na nią zezłościł, więc Chińczycy stwierdzili, że lepiej robić to samo, ale nie używać jakichś takich wielkich haseł. No ale jest tutaj ten konflikt pomiędzy Chinami, które bardzo, bardzo stawiają na autonomię strategiczną, a jednocześnie kiedy Unia Europejska idzie tym głosem, to Chiny mówią, no nie, to jest nie w porządku, jesteśmy przecież przyjaciółmi. I być może tutaj warto sobie zadać pytanie, gdzie jest tym wszystkim Polska? Bo myśmy też szukając materiałów do tego odcinku patrzyli sobie, kto o tej autonomii strategicznej mówi, kto mówi o tych Chinach w ogóle, o relacjach Unii i Chin. Widzieliśmy, okej, Radosława Sikorskiego w parlamencie europejskim, ale o tym się w Polsce mówi mało.

I że mamy do czynienia ze zbrodnią wojenną i to, że Stany Zjednoczone mówią w tym momencie, no nie mamy na to dowodów. Mają. To jest jakby w bardzo jasny sposób po prostu polityka amerykańska, która jednak priorytetyzuje Izrael ponad wszystko inne. I tak jak powiedziałaś, tu będzie otwarcie dla Europy, jak zdefiniować swoje kontakty z całą resztą świata, w tym też z Chinami. Ale tu też jest ogromne otwarcie dla Chin. Mam taki cytat, który myślę, że jest dobry na podsumowanie tego. Zostawimy was z nim. Napiszcie rozprawkę. Tak, dokładnie. Ale tylko jeśli chcecie i nie będziemy jej oceniać. To jest cytat profesora Henry'ego Gao z Uniwersytetu Singapurskiego, w którym opisuje tak jakby podejście Chin do właśnie Stanów Zjednoczonych i do Unii. Czy Chiny zaatakują Tajwan i jaką rolę będzie miała w tym Europa.

Nie możesz, jakby, czy widzi obecny porządek świata poprzez taką soczewkę trzech królestw. To trochę jest tak, jakby to było tak, trzech mocarstw. I nie możesz walczyć z dwoma pozostałymi mocarstwami w tym samym czasie. Jeśli chcesz walczyć z jednym, to musisz być przyjaciółmi z drugim. Na tym polega strategia. I wydaje mi się, że jeśli faktycznie dojdzie do powrotu Donalda Trumpa do władzy i znaczącego pogorszenia się relacji Stanów z Europą, to nie będziemy mieli też... kolejnego konfliktu z Chinami, tylko raczej Chiny będą robiły wszystko, żeby tą Europę sobie udobruchać i być może Unia Europejska też w kontekście, o czym mówiliśmy, transformacji energetycznej, tego jak ogromną rolę Chiny odgrywają właśnie na rynku gospodarczym, jeśli chodzi o panele słoneczne, ale nie tylko baterie litowo-jonowe, może tutaj dojść właśnie do tego, że nagle Chiny będą naszymi najlepszymi przyjaciółmi.