Depresja klimatyczna? O co chodzi?

To z kolei też powoduje w nas w pewnym momencie stres, jeśli nie sprostamy sami oczekiwaniom, które sobie narzucamy. Temat jest bardzo obszerny i dlatego też mamy dzisiaj wielu gości, gościnie, które reprezentują różne spojrzenia, myślę, że bardzo ciekawe i ważne na ten temat. Doktor Marzena Cypryańska-Nezlek, psycholożka społeczna z Centrum Działań dla Klimatu i Transformacji Społecznych SWPS. Cześć. Cześć. Doktor Joanna Gutral, psycholożka i psychoterapeutka z Centrum Działań dla Klimatu i Transformacji Społecznych SWPS. Cześć, dzień dobry. Cześć. Patrycja Wójcik, aktywistka Inicjatywy Wschód. Cześć. Bardzo mi miło. Chciałabym zacząć od badania, w którym brała udział między innymi obecna u nas Marzena.

Naukowcy z SWPS-u przebadali grupę Polek i Polaków, aby sprawdzić u nich między innymi poziom dystresu związanego ze zmianami klimatu czy występowanie objawów zaburzeń psychicznych mających powiązanie z kryzysem klimatycznym. Marzeno, jakie są wnioski po tych badaniach? Celem tego badania było sprawdzenie w jakim stopniu symptomy zaburzeń psychicznych współwystępują z czymś co określamy jako dystres związany ze zmianą klimatu. Ten dystres to można zdefiniować jako ogólnie takie odczuwanie, mówimy negatywny afekt, czyli odczuwanie różnych nieprzyjemnych Emocji, stanów emocjonalnych. Czyli dystres nie jest tożsamy ze stresem, bo tak nam się może na początku kojarzyć, nawet ze względu na to brzmienie.

Ja bym chciała podkreślić to, My jako ludzie mamy zasoby do tego, żeby radzić sobie z różnymi trudnościami i kryzysami bez wykształcenia zaburzeń psychicznych. Takim moim ulubionym przykładem jest to, że 90% z nas przynajmniej raz w życiu jest wyeksponowanych na bodziec traumatyczny, na stresor traumatyczny, a tylko co czwarta osoba doświadcza zaburzeń stresu pourazowego, a u 3 na 4 te objawy mijają samoczynnie. Więc zobaczcie Państwo, że nie dewaluując tych, którzy mają oczywiście trudności w obszarze zdrowia psychicznego, że mamy pewne zasoby do radzenia sobie z tym, co jest trudne. Natomiast doklejając to słowo depresja do klimatu, no możemy wywołać efekt odwrotny. To znaczy może ja nie będę się zbliżać do tematu klimatu, no bo to może być dla mnie w jakiś sposób zagrażające dla mojego zdrowia, dla mojego dobrostanu.

Jest to Jest to rzecz, o której bardzo dużo się słyszy i to jest jakieś zjawisko, z którym to nie jest tak, że próbujemy walczyć, ale to jest jakiś bardzo ważny element edukacyjny, żeby opowiadać właśnie przede wszystkim o tym, że zdrowie psychiczne jest nadwyrężone przez masę kryzysów, z którymi młode osoby się teraz mierzą. To jest też związane z poziomem Jest takim rosnącym poziomem świadomości dotyczącym zdrowia psychicznego, co jest generalnie szalenie ważne, że to się zmienia i że osoby mogą u siebie zaobserwować jakieś kryzysowe momenty, ale właśnie moim zdaniem to prowadzi do tych nadużyć i w mojej ocenie jako osoby bezpośrednio ze środowiska Takiego działającego przy klimacie to moim zdaniem to jest nadużycie, żeby o depresji klimatycznej mówić.

Czy właśnie taki brak poczucia sprawczości, czy złość, czy może to, że ja jestem tym aktywistą, słyszę wokół, że nie jest to termin kojarzony pozytywnie, tylko negatywnie, ja przecież chcę dobrze, ja cały czas działam, a spotyka to się z oporem? Mam wrażenie, że to ma bardzo wiele wymiarów i jest też... Te wypalenia, które ja obserwowałam u moich znajomych, były bardzo takimi osobistymi przeżyciami, więc ja nie znajduję żadnego wzorca. Ale to, o czym mogę najczęściej powiedzieć, że najczęściej to obserwowałam i mniej więcej jakoś to tam łączę wśród tych osób, to było jakieś takie poczucie głębokiego smutku, które się wiązało z tym, że im zabrakło siły, ale nie wiem, może wy wiecie, czy to jest właśnie objaw wypalenia przede wszystkim, że te osoby w sumie to nie wiedzą, jak to się stało, ale doszły do jakiejś ściany i bardzo dalej chcą robić wszystko to, co robiły wcześniej, po prostu im nie wychodzi.

Takie wnioski wysnuły się podczas pierwszej godziny naszego spotkania w studiu niezmiennie dr Marzena Cypryańska-Nezlek, psycholożka społeczna z Centrum Działań dla Klimatu i Transformacji Społecznych, dr Joanna Gutral, psycholożka i psychoterapeutka z Centrum Działań dla Klimatu i Transformacji Społecznych SWPS i Patrycja Wójcik, aktywistka Inicjatywy Wschód. Patrycjo, dużo rozmawiałyśmy o kulisach twojego zawodu. Też powiedziałeś, że w pewnym momencie to się właśnie stało twoją pracą, ta działalność aktywistyczna. Jestem bardzo ciekawa, jak to wpłynęło na twoje zaangażowanie, twoje być może te bardziej kryzysowe momenty, a może zupełnie nie. Może dostałaś takiego kopa, bo poczułeś, że jestem w tym dobra, że to się staje moją pracą.

To jest audycja Bez Tabu w czwórce. Doktor Marzena Cypryańska-Nezlek z SWPS-u, doktor Joanna Gutral również z SWPS-u są razem z nami w studiu czwórki. Rozmawiamy o kryzysie klimatycznym i skutkach dla naszego zdrowia psychicznego w kwestii myślenia o tych tematach, bądź też Marzeno, Ty przeprowadziłaś wraz z naukowcami z SWPS badanie dotyczące Polek, Polaków i poziomu dystresu, między innymi związanego ze zmianami klimatu. Wiem, że w badaniu pojawiły się dość nietypowe Tak mi się wydaje pytanie chociażby takie, czy myślenie o zmianie klimatu sprawia, że masz problemy z pamięcią i lub koncentracją uwagi?

Też znalazłam jedną z wypowiedzi, gdzie jedna z internautek mówiła o tym, że ma mało czasu, nie ma tego czasu na przygotowanie jedzenia, a gotowców nie chce sobie kupować przez plastik. Kiedy to zrobi, to ma moralnego kaca, że to zrobiła i obwinia się, ale jest to bardzo ciężka sytuacja i zastanawiam się, czy też właśnie takie historie słyszysz. Trochę z innej strony. Niekiedy zamartwiamy się tym, co się wydarzy, tylko tak sami przeforsowujemy się i staramy się żyć idealnie, że to trochę nas pokonuje. No tak, oczywiście. Tak jak powiedziałam, te emocje są bardzo różne i tak naprawdę dotyczą rozmaitych rzeczy i u części osób

Albo u wielu osób na jakimś etapie pojawia się coś w rodzaju, nawet pokuszę się tutaj o słowo nerwica związana z wyborami konsumenckimi, no w ogóle z życiem, z śladem węglowym, który zostawiamy. Ja sama pamiętam takie sytuacje, jak szłam do sklepu i o matko wziąć rodzynki, które zostały wyprodukowane w Hiszpanii, czy wziąć słonecznik, który jest w plastiku i w końcu wychodziłam z niczym. Takich sytuacji bardzo dużo i słyszałam o wielu takich sytuacjach. Kiedy to dotyczy nas, to jest trudne, ale jeszcze trudniejsze jest, kiedy osoby

Ja myślę, że możemy zostawić słuchaczy z tą myślą, żeby jednak otworzyć się na drugiego człowieka, bo to jak najbardziej działa w kontekście tego tematu, o którym dzisiaj rozmawiałyśmy, ale w każdym innym. Doktor Marzena Cypryańska-Nezlek, psycholożka społeczna z Centrum Działań dla Klimatu i Transformacji Społecznych SWPS, doktor Joanna Gutral, psycholożka i psychoterapeutka z tegoż samego Centrum oraz Olga Ślepowrońska, psycholożka ze Stowarzyszenia Mudita i założycielka pierwszej w Polsce grupy wsparcia dla osób z depresją klimatyczną były dzisiaj naszymi gościniami. Bardzo wam wszystkim dziękuję za spotkanie. Dziękuję. Również bardzo dziękuję. Więcej czwórkowych podcastów na podcasty.polskieradio.pl